اختصاصی چابک آنلاین؛
تجارت بین الملل در بنبست
عبور از خط قرمز درشاهرگ انرژی جهان، دیگرسخن از ایجاد «تنش»در خلیج فارس ویا تنگه هرمز نیست بلکه واقعیت میدانی نشان میدهد که خلیج فارس اکنون به کانون اصلی درگیری ها تبدیل شده و مخاطرات آن به مراتب از بحران دریای سرخ پیشی گرفته است.
دراین وضعیت،«بند لغو جنگ انستیتو (کالا) - CL.396»، دیگر یک ماده قانونی ساده نیست، بلکه ابزار شرکتهای بیمه ای برای خروج ناگهانی از تعهدات مالی در قبال صاحبان کالاست.
درگیری خلیج فارس:
درحالیکه دردریای سرخ حملات عمدتاً ایذایی وهدفمند بودند،درخلیج فارس،وقوع جنگ، به معنای انسداد شاهرگهای حیاتی و احتمال درگیریهای گسترده میان قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای خواهد بود.
تفاوت کلیدی:
دردریای سرخ امکان تغییر مسیر (دور آفریقا) وجود دارد، اما در خلیج فارس، کشتیها در یک «بنبست جغرافیایی» محصورند.
در این بنبست، صاحب کالا را در عرض ۷ روز کاملاً بیدفاع میکند.
تحلیل بند CL.396 در وضعیت جنگ فعال
این کلوز صراحتاً میگوید که بیمهگر حق دارد با اطلاعرسانی ۷ روزه، پوشش خطرات جنگ را باطل کند.
در شرایطی که جنگ در محدوده خلیج فارس آغاز شده است:
خطر حبس کالا (Trapping Risk):
اگر کشتی در بنادر کشورهای حاشیه خلیج فارس یا در حال عبور از تنگه هرمز باشد و بیمهگر این بند را فعال کند، پس از ۷ روز، هیچ خسارتی بابت انهدام، تصرف یا نابودی کالا در اثر عملیات نظامی پرداخت نخواهد شد.
بیاعتباری پوششهای قبلی: اگرچه متن کلوزمیگوید پوششهای «پیوست شده» (Attached) لغو نمیشوند، اما در وضعیت جنگی، بیمهگران با استناد به «تغییر ماهیت اساسی ریسک» (Material Change of Risk)، تلاش میکنند حتی پوششهای در جریان را نیز باطل اعلام کنند.
چرا اوضاع در خلیج فارس پیچیده تر است؟
خروج محدوده خلیج فارس از حالت ثبات و ورود به فاز جنگی، به معنای فعال شدن «بندهای استثنای جنگی» در تمام قراردادهاست:
هدفگیری زیرساختها:
برخلاف دریای سرخ، در جنگ خلیج فارس، اسکلهها و یا پایانههای نفتی و کانتینری ممکن است که مورد هدف قرارگیرند.
بند CL.396 به بیمهگر اجازه میدهد قبل از اصابت اولین موشک به بندر مقصد، قرارداد را لغو کند.
افزایش توقیفها:
درشرایط فعلی، ریسک توقیف کشتیها به عنوان ابزار فشار سیاسی به اوج رسیده است.
بیمهگران بینالمللی ، اولین کاری که میکنند صدور "Notice of Cancellation" (اخطار لغو) برای تمام کشتیهای حاضر در منطقه است تا از هزینههای چندمیلیارد دلاری خسارت توقیف فرار کنند.
بنبستِ ۷ روزه (The 7-Day Deadlock)
هفت روز زمان کافی برای تخلیه بار یا خروج کشتی ازمنطقه درگیری نیست.
پس از این ۷ روز، کالا عملاً «بدون بیمه» (Uninsured) تلقی میشود.
هیچ شرکت بیمه دیگری نیز در میانه جنگ، حاضر به صدور بیمهنامه جدید نخواهد بود، مگر با نرخهایی که عملاً سود بازرگانی را به صفر یا زیر صفر میبرد.
اقدامات اضطراری برای صاحبان کالا و کشتی اگر دراین لحظه محمولهای در مسیر خلیج فارس دارندیا باری در بنادر منطقه است.
اعلام وضعیت فورسماژور:
با وکلای دریایی خود برای بررسی بندهای فورسماژور در قراردادهای خریدوفروش (Sale Contracts) مشورت کنند.
خروج سریع یا تخلیه در بنادر امن (Ports of Refuge):اگر اخطار لغو ۷ روزه صادر شد، کشتی باید بلافاصله به سمت نزدیکترین بندر امن خارج از محدوده درگیری (خارج از خلیج فارس) حرکت کند.
نتیجهگیری نهایی و راهکار :
کلوز (CL.396)، در شرایط فعلی که درگیری ها در محدوده خلیج فارس آغاز شده، به معنای **«پایان مسئولیت بیمهگر» است درصورت اعلام notice of cancellation توسط بیمه گران
جایگزینی بیمههای محلی (Captive Insurance): در صورت لغو پوشش توسط بیمهگران بینالمللی تنها راه باقیمانده استفاده از کنسرسیومهای بیمه دولتی یا محلی است که ریسک سیاسی را به قیمت بقای تجارت میپذیرند.
محمد حبیبی، مدیر بیمه های باربری و کشتی و هواپیما
