کفه ترازو در محصولات جدید بیمه ای به سمت نوآوری‌های سرمایه‌گذاری سنگینی کرد

چابک آنلاین، بهاره تاجرباشی، بررسی مجوزهای صادره از سوی بیمه مرکزی از سال ۱۳۹۸ تاکنون نشان می‌دهد که در مجموع ۱۵۶ محصول جدید بیمه‌ای وارد بازار شده است. 

ازاین تعداد،۵۵ محصول مربوط به بیمه‌های زندگی سرمایه‌گذاری ‌محور بوده‌اند، یعنی بیش از یک‌سوم کل نوآوری‌های محصولی صنعت بیمه در این دوره، به حوزه‌ای اختصاص یافته که در مرز میان بیمه و سرمایه‌گذاری قرار می‌گیرد.

این نسبت، صرفاً یک آمار محصولی نیست و در اصل نشانه یک تغییر جهت است.

اگر به عقب‌تر برگردیم، در سال‌های ابتدایی این روند، تعداد محصولات این حوزه بسیار محدود بود،درسال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ تنها دو محصول جدید در این بخش مجوز گرفتند،محصولاتی که توسط شرکت‌های بیمه سامان و سینا وارد بازار شدند.

اما با ورود به سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، تعداد محصولات به ۶ مورد رسید و برای اولین‌بار، بازیگران جدید حوزه مالی نیز در کنار شرکت‌های بیمه‌ای وارد این فضا شدند.

درادامه، در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳، تعداد محصولات به ۲۰ مورد افزایش یافت، نقطه‌ای که در آن، سهم بازیگران غیر بیمه‌ای از شرکت‌های سنتی پیشی گرفت و مفهوم بیمه زندگی سرمایه‌گذاری ‌محور به‌عنوان یک مسیر جدی در صنعت تثبیت شد.

اما جهش اصلی در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ رخ داد، جایی که تاکنون ۲۷ محصول جدید در این حوزه مجوز دریافت کرده‌اند،رقمی که به‌تنهایی از مجموع کل دوره‌های قبلی بیشتر است.

این روند نشان می‌دهد که ما با یک موج تدریجی اما پایدار مواجه هستیم.

درمدل سنتی بیمه‌های زندگی، تمرکز اصلی بر پوشش ریسک‌های انسانی بود، فوت، حادثه، ازکارافتادگی و بیماری. 

اما در مدل‌های جدید،بخش قابل‌توجهی از این محصولات، علاوه بر پوشش بیمه‌ای، به سمت مدیریت سرمایه و حفظ ارزش دارایی حرکت کرده‌اند که این تغییر، بی‌دلیل نیست.

دراقتصادی که تورم بالا یکی از ویژگی‌های ساختاری آن شده است، رفتار مالی خانوارها نیز تغییر می‌کند و در چنین شرایطی، سؤال اصلی مشتری دیگر فقط این نیست که «در صورت حادثه چه اتفاقی می‌افتد؟» بلکه این است که «اندوخته من در چند سال آینده چه ارزشی خواهد داشت؟»

همین تغییر سؤال، طراحی محصول را هم تغییر می‌دهد.

یکی از نکات مهم در داده‌های مجوزهای جدید، تغییر ترکیب بازیگران این حوزه است. 

اگر در ابتدا شرکت‌های بیمه ای همچون" سامان" یا بیمه "سینا" پیشگام بودند، در ادامه شرکت‌های بزرگ بیمه‌ای همچون دانا، البرز، آسیا، کارآفرین، معلم، کوثر و دیگران نیز وارد این حوزه شدند.

در کنار آن‌ها، بازیگران جدید بازار مالی مانند شرکت‌های مدیریت دارایی، کارگزاری‌ها و گروه‌های مالی نیز نقش پررنگ‌تری پیدا کردند.

این تغییر ترکیب نشان می‌دهد که بیمه زندگی دیگر صرفاً یک «محصول بیمه‌ای» نیست، بلکه به بخشی از اکوسیستم مدیریت ثروت تبدیل شده است.

این تغییر فقط در سطح محصول باقی نمانده است.

آمارهای صنعت بیمه نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۴، سهم بیمه‌های زندگی از کل حق‌بیمه تولیدی بازار به حدود ۲۳.۹ درصد رسیده، در حالی که این سهم در سال‌های قبل به‌مراتب پایین‌تر بود.

درکنار آن، رشدهای جهشی در برخی شرکت‌های فعال این حوزه نیز مشاهده می‌شود.

به‌عنوان نمونه، برخی شرکت‌های تخصصی بیمه زندگی توانسته‌انددر بازه کوتاهی، رشد چندصد تا چند هزار درصدی در پرتفوی خود ثبت کنند، رشدی که عمدتاً ناشی از تمرکز بر محصولات سرمایه‌گذاری‌محور بوده است.

این اعداد نشان می‌دهد که رشد بیمه‌های زندگی صرفاً ناشی از افزایش آگاهی عمومی نسبت به بیمه نیست ، بلکه تغییر ماهیت محصول نیز در این روند نقش دارد.

یکی از شاخص‌های کمتر دیده‌شده اما بسیار مهم در این حوزه، ذخایر ریاضی است.

درمدل‌های جدید بیمه زندگی، به‌ویژه محصولات متصل به دارایی، بخش قابل‌توجهی از حق‌بیمه به‌عنوان ذخیره مالی برای آینده نگهداری می‌شود.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که در برخی شرکت‌های بزرگ فعال در حوزه بیمه زندگی، ذخایر ریاضی به ده‌ها همت رسیده، رقمی که نشان‌ دهنده ورود حجم قابل‌توجهی از منابع مالی خانوارها به این ساختارهاست.

این موضوع، بیمه‌های زندگی را از یک ابزار صرفاً حمایتی، به یک نهاد مالی مهم در اقتصاد تبدیل کرده است.

 نقطه مشترک جهان و ایران

اگر به روند جهانی نگاه کنیم، تصویر مشابهی دیده می‌شود.

دربسیاری از بازارهای توسعه‌یافته، بیمه‌های زندگی مدت‌هاست از قالب سنتی خارج شده‌اند وبه ابزارهایی برای ترکیب «پوشش ریسک» و «مدیریت دارایی» تبدیل شده‌اند.

مدل‌هایی مانند Unit Linked، بیمه‌های متصل به صندوق‌ های سرمایه‌گذاری و محصولات ترکیبی، سال‌هاست در بازارهای اروپا، آسیا و آمریکا فعال هستند و بخش مهمی از پرتفوی بیمه‌های زندگی را تشکیل می‌دهند.

آنچه در ایران در حال رخ دادن است، در واقع هم ‌راستا شدن تدریجی با همین روند جهانی است، با این تفاوت که درایران، این تغییرتحت تأثیر مستقیم تورم و رفتارهای متفاوت خانوارها در برابر کاهش ارزش پول سرعت بیشتری گرفته است.

 تغییر در محصول یا تغییر در منطق بازار؟

داده‌ها یک پیام روشن دارند، افزایش تعداد محصولات بیمه زندگی سرمایه‌گذاری‌ محور، فقط توسعه محصول نیست و نشانه تغییر منطق بازار است.

بازاری که در آن مشتری دیگر صرفاً به دنبال پوشش ریسک نیست، بلکه به دنبال ترکیب امنیت مالی و حفظ ارزش دارایی است.

درچنین شرایطی، بیمه زندگی از یک ابزار سنتی جبران خسارت، به یک ابزار پیچیده‌تر در مدیریت مالی خانوارها نزدیک می‌شود.

شاید سؤال اصلی امروز صنعت بیمه ایران همین باشد، آیا این تغییر، یک واکنش مقطعی به شرایط اقتصادی است یا آغاز یک بازتعریف بلندمدت در نقش بیمه‌های زندگی؟

پاسخی که به این سؤال داده می‌شود، مسیر آینده این صنعت را تعیین خواهد کرد.