دوران «رشد به هر قیمت» در صنعت بیمه در ایستگاه پایانی

به بیان دیگر،آنچه درصورت‌های مالی دیده می‌شود «رشد عددی» است و نه الزاماً «رشد باکیفیت.درتصویرکلان صنعت بیمه،رشد اسمی وثبات نسبی ریسک براساس اطلاعات منتشرشده و مجموع حق بیمه تولیدی شرکت‌های بیمه بورسی به حدود ۳۴۸ هزار میلیارد تومان رسیده که نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود ۱۹ درصد رشد را نشان می‌دهد.

این رقم در نگاه اول تصویری مثبت از پویایی صنعت بیمه را ارائه می‌کند،اما همزمان، خسارت پرداختی نیز با رشدی نزدیک به ۱۸ درصد به حدود ۱۸۹ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است. این هم ‌جهتی رشد حق بیمه و خسارت نشان می‌دهد که بخش عمده افزایش فروش بدون ارتقای معنادارکیفیت ریسک رخ داده است.

نسبت خسارت کل صنعت بیمه درمحدوده ۵۴ درصد تثبیت شده که نسبت به سال گذشته تنها بهبود جزئی دارد.

این نسبت اگرچه ازمنظرتاریخی نگران ‌کننده نیست امادرشرایط تورمی و افزایش هزینه‌های عملیاتی،به‌تنهایی تضمین‌کننده سودآوری پایدار محسوب نمی‌شود.

بهبودظاهری نسبت خسارت یا اصلاح واقعی یا جابه‌جایی ریسک؟ کاهش یا ثبات نسبی نسبت خسارت در برخی شرکت‌ها در نگاه اول می‌تواند به‌عنوان نشانه‌ای از بهبود مدیریت ریسک تلقی شود،اما تحلیل درون ‌صنعتی نشان می‌دهد که این بهبود عمدتاً حاصل انتقال ریسک است نه حذف ریسک.

درعمل، بخشی از پرتفوی‌های پر ریسک از ترازنامه شرکت‌های بزرگ بیمه ای خارج شده اما همان ریسک‌ها به شرکت‌های کوچک‌تر یا متوسط منتقل شده‌اند، بدون آنکه در سطح کل صنعت شدت ریسک کاهش یافته باشد.

ازاین منظر،کاهش نسبت خسارت را باید شکننده و ناپایدار و وابسته به چرخه بازار ارزیابی کرد و نه نتیجه اصلاح ساختاری بیمه‌گری.رشد حق بیمه مرز باریک بین توسعه و فرسایش سوددر این بین،برخی شرکت‌های بیمه بورسی رشد حق بیمه‌ای بالاتر از میانگین صنعت را ثبت کرده‌اند، با این حال بررسی همزمان نرخ رشد خسارت نشان می‌دهد که در بسیاری از این شرکت‌ها، رشد خسارت هم‌سطح یا حتی بالاتر از رشد حق بیمه بوده است.

این الگو پیام روشنی دارد،رشد عمدتاً از جنس افزایش حجم فروش بوده و نه حاصل بهبود نرخ‌گذاری و انتخاب ریسک یا اصلاح ترکیب پرتفوی.

چنین رشدی نه‌تنها مزیت محسوب نمی‌شود بلکه در بلندمدت می‌تواند به فرسایش حاشیه سود فنی و تضعیف ارزش ذاتی سهام منجر شود.

درمان پاشنه آشیل سودآوری صنعت بیمه تحلیل ترکیب پرتفوی شرکت‌ها نشان می‌دهد که نسبت‌های بالای خسارت بیش از آنکه ناشی از رشته شخص ثالث باشد ارتباط مستقیمی با رشته درمان دارد.

افزایش هزینه‌های خدمات پزشکی،رشد تعرفه‌ها و قراردادهای گروهی با حاشیه سود حداقلی و محدودیت در اعمال نرخ‌های فنی ،بیمه نامه درمان را به اصلی‌ترین منبع فشار بر سودآوری صنعت تبدیل کرده است.

درواقع هر واحد رشد کنترل‌نشده در بیمه نامه درمان، می‌تواند چند واحد سود عملیاتی سایر رشته‌ها را خنثی کند.

به همین دلیل،مدیریت درمان نه یک انتخاب بلکه شرط بقا و سودآوری آینده صنعت بیمه است.

رشد سریع خسارت سیگنال هشدار برای EPS دربرخی شرکت‌ها، نرخ رشد خسارت از نرخ رشد حق بیمه پیشی گرفته که این وضعیت اگر در دوره‌های بعدی نیز تداوم یابد پیامدهای روشنی خواهد داشت.

• افزایش فشار بر ذخایر فنی • کاهش سود عملیاتی • و در نهایت تضعیف EPS و بازدهی سهام این متغیر،یکی از مهم‌ترین شاخص‌های هشداردهنده در ارزیابی سهام بیمه‌ای محسوب می‌شود،حتی مهم‌تر از رشد اسمی فروش.

اندازه شرکت بیمه مزیت مقیاس یا ریسک سیستماتیک؟ تمرکز بازار بیمه همچنان بالاست و بخش قابل‌توجهی از پرتفوی دراختیار چند شرکت بزرگ قرار دارد، با این حال شرکت‌های بزرگ درمعرض خسارات عمده و قراردادهای پرریسک و تصمیمات سیاستی هستندو شرکت‌های متوسط چابک‌ترند اما از منظر نقدینگی و تاب‌آوری مالی آسیب‌پذیرترند.

بنابراین اندازه شرکت یا رشد سریع فروش به‌تنهایی نمی‌تواند معیار جذابیت سرمایه‌گذاری باشد.آنچه اهمیت دارد، کیفیت پرتفوی و توان کنترل ریسک است.

خلاصه اینکه شرکت های بیمه بورسی در ایران در سال ۱۴۰۴ وارد مرحله‌ای شده اند که می‌توان آن را دوران رشد کم‌حاشیه نامید.

فروش افزایش یافته اما کیفیت رشد ناهمگون است.

نسبت خسارت همچنان تحت فشار درمان قرار دارد و سودآوری آینده بیش از هر چیز به اصلاح ترکیب پرتفوی مدیریت خسارت و انضباط فنی وابسته است.

درصنعت بیمه، دوران «رشد به هر قیمت» به پایان رسیده است.

برندگان آینده شرکت‌هایی خواهند بود که کمتر بفروشند اما فنی‌تر و هوشمندانه‌تر و سودآورتر بیمه‌گری کنند.

علی صلاحی نژاد، عضو رسمی انجمن حرفه ای صنعت بیمه