کندی PSPها در بازآرایی مدل کسب‌وکار، امکان پیشروی رقبا را فراهم کرده است

چابک آنلاین، حدیث اسماعیل زاده، یکی از این موانع، وابستگی شدید شرکت ‌های ارائه‌ دهنده خدمات پرداخت (PSP) به ساختارهای سنتی بانکی است.

این وابستگی، هرچند برای شروع کار و ایجاد زیرساخت ضروری بوده، اما گاهی به مانعی برای نوآوری‌های جسورانه وسریع تبدیل می‌شود.

درمقابل این ساختارنسبتاً محافظه‌کار، شرکت ‌های فین ‌تک با رویکردی چابک ‌تر و تمرکز بر حل مشکلات مشخص کاربران، رشد چشمگیری را تجربه کرده‌اند.

این شرکت‌ها اغلب با اتکا به فناوری‌های نوین، تجربه کاربری عالی و مدل‌های کسب‌وکار منعطف، توانسته‌اند جایگاه ویژه‌ای را برای خود باز کنند.

برخی از این بازیگران نوظهور، با ارائه راهکارهای تخصصی و نوآورانه، گوی سبقت را از PSPها ربوده و این احتمال وجود دارد که در آینده نزدیک، بخش قابل توجهی از بازار را به خود اختصاص دهند،شاید هم PSPهای با رویکرد سنتی را به چالش بکشند.

نکته دیگراینکه عدم رشد شرکت های psp در حوزه پرداخت های خرد و B2B از جمله مشکلاتی است که این صنعت با آن دست و پنجه نرم می کند چرا که ، تنوع نیازها در میان انواع کسب‌وکارها، ایجاد یک راهکار جامع و فراگیر را دشوار می‌سازد.

برای بررسی دقیق تر مشکلات و موانع این صنعت گفتگویی با "مهدی بابایی"،معاون برنامه ریزی و توسعه استراتژی شرکت "به پرداخت ملت" صورت گرفته که از نظر می گذرد‌.

چابک آنلاین:فین تک ها در حوزه های خرد به سرعت رشد می کنند و فشار زیادی را بر روی psp ها وارد می کنند، در این بین،چه عواملی  باعث می شود تا فین تک ها از آنها جلو بزنند؟

مهدی بابایی، معاون برنامه ریزی و توسعه استراتژی شرکت به پرداخت ملت: رشد فین ‌تک ‌ها در حوزه ‌های B2B و کسب‌وکارهای خرد، نه یک پدیده مقطعی، بلکه نتیجه بازآرایی ساختار رقابت در صنعت مالی است.

مطابق با نظریه نوآوری مخرب،بازیگران جدید با تمرکز بر بخش‌هایی از بازارکه از سوی بازیگران مسلط کمتر مورد توجه قرار گرفته ‌اند، وارد می‌شوند و با ارائه راهکارهای چابک، کم‌هزینه و کاربرمحور به‌تدریج به هسته بازار نفوذ می‌کنند.

درصنعت پرداخت الکترونیک ایران،تمرکز تاریخی PSPها بر توسعه شبکه پذیرش فیزیکی و رقابت بر سر سهم تراکنش، موجب غفلت نسبی از نیازهای پیچیده‌تر کسب‌وکارهای کوچک، پلتفرم‌های دیجیتال و زنجیره‌های تأمین شده است.

این خلأ، بستر مناسبی را برای ورود فین‌تک‌های تخصصی فراهم کرده ،پس نقطه ضعف ساختاری PSPها، تمرکز بر مقیاس عملیاتی به‌ جای عمق ارزش پیشنهادی است.

مدل رقابت مبتنی بر تعداد پایانه وحجم تراکنش، سازمان را به سمت بهینه‌ سازی عملیات سوق داده و نه توسعه راهکارهای سفارشی برای بخش ‌های خاص بازار.

درمقابل، فین ‌تک ‌ها با تمرکز بر یک مساله مشخص مانند مدیریت جریان نقدینگی، حسابداری یکپارچه یا تسویه هوشمند، ارزش افزوده‌ای فراتر از پردازش پرداخت ایجاد کرده‌اند.

درمحیط‌های تجاری متلاطم، سازمان‌های موفق آن‌هایی هستند که توانایی بازپیکربندی منابع وشناسایی فرصت‌های نوظهور را دارند.

 کندی PSPها در بازآرایی مدل کسب‌وکار، امکان پیشروی رقبا را فراهم کرده است.

دومین ضعف، پیچیدگی ساختار تصمیم‌گیری و وابستگی نهادی به بانک‌ها است.

بسیاری از فین‌تک‌ها ساختاری چابک و چرخه‌های توسعه محصول و خدمت کوتاه دارند و می‌توانند محصولات را دربازه‌های زمانی محدود آزمایش و بهبود دهند.

درمقابل، PSPهای بزرگ با ساختارهای چندلایه مدیریتی والزامات انطباقی وقانونی گسترده‌تر، سرعت نوآوری پایین‌تری دارند.

سومین عامل، ضعف دربهره‌برداری از داده برای طراحی خدمات مکمل است،فین‌تک‌ها داده ‌ها را نه صرفاً به‌عنوان خروجی عملیات، بلکه به‌عنوان ورودی توسعه محصولات اعتباری، تحلیلی و مدیریتی استفاده می‌کنند،در حالیکه بخش قابل توجهی از PSPها هنوز داده را در سطح گزارش‌های عملیاتی محدود نگه داشته‌اند.

این تفاوت در نگاه به داده، مزیت رقابتی معناداری ایجاد کرده است.

برای حفظ مزیت رقابتی، لازم است PSPها از رقابت مبتنی بر ابزار پرداخت به رقابت مبتنی برراهکار جامع کسب‌وکار حرکت کنند.

توسعه پلتفرم‌های B2B،ارائه خدمات مدیریت مالی یکپارچه، ایجاد APIهای باز برای اتصال به نرم‌افزارهای حسابداری و ERP و سرمایه‌گذاری در تحلیل داده برای ارائه خدمات پیش‌بینی جریان نقدینگی، از جمله اقدامات عملی است.

همچنین ایجاد ساختارهای نوآوری مستقل درون سازمان، با اختیارات تصمیم‌گیری سریع و بودجه مشخص، می‌تواند سرعت پاسخ به تحولات بازار را افزایش دهد.

برای شرکتی مانند به پرداخت ملت، طراحی اکوسیستم مشارکتی با فین‌تک‌ها به‌جای رقابت صرف، می‌تواند مسیر مؤثرتری برای حفظ جایگاه راهبردی باشد.

چابک آنلاین:کیفیت تجربه مشتری دیجیتال رابطه مستقیم با تحلیل داده دارد، اما هنوز بسیاری از خدمات سطحی و تکراری هستند، چگونه می توان از داده های تراکنشی برای طراحی تجربه مشتری پیشرفته و سطح جهانی استفاده کرد؟

مهدی بابایی، معاون برنامه ریزی و توسعه استراتژی شرکت به پرداخت ملت: تجربه مشتری در صنعت پرداخت زمانی ارتقا می‌یابد که سازمان از رویکرد محصول‌ محور به رویکرد تجربه‌ محور گذار کند.

درادبیات مدیریت خدمات، تجربه مشتری حاصل ادراک یکپارچه ازتمامی نقاط تماس بوده و نه صرفاً کیفیت انجام تراکنش.

دربسیاری از PSPها، تمرکز بر پایداری تراکنش و کاهش خطا بوده،درحالی‌که طراحی تجربه پیشرفته مستلزم تحلیل رفتار، پیش ‌بینی نیاز و شخصی‌ سازی خدمات است.

داده‌ های تراکنشی می‌توانند مبنای طراحی تجربه هوشمند باشند.

تحلیل الگوهای زمانی و مکانی تراکنش، امکان شناسایی رفتارهای خرید، چرخه‌ های نقدینگی و نیازهای بالقوه مشتریان را فراهم می‌کند.

با استفاده از مدل‌ های یادگیری ماشین، می‌توان پیشنهادهای شخصی‌سازی‌ شده، هشدارهای پیشگیرانه و خدمات مکمل متناسب با هر پذیرنده ارائه کرد.

با این حال، موانع متعددی در این مسیر وجود دارد.

نخست، نبود معماری یکپارچه داده که امکان تجمیع اطلاعات از کانال‌های مختلف را فراهم کند.

دوم، محدودیت‌های مقرراتی مرتبط با حریم خصوصی و استفاده تجاری از داده.

سوم، فقدان فرهنگ طراحی مبتنی بر داده درسطح سازمان.

ارزش‌آفرینی از داده بدون چارچوب شفاف مالکیت، دسترسی و مسئولیت‌پذیری امکان‌پذیر نیست.

برای ارتقای تجربه مشتری، لازم است چارچوب طراحی مبتنی بر سفر مشتری پیاده‌سازی وداده‌ های تراکنشی در کنار داده‌های رفتاری و پشتیبانی تجمیع شود.

سرمایه‌گذاری درابزارهای تحلیل پیش‌بینی‌کننده، توسعه داشبوردهای هوشمند برای پذیرندگان و ایجاد واحد تجربه مشتری مبتنی بر تحلیل داده، می‌تواند فاصله با استانداردهای جهانی را کاهش دهد.

چابک آنلاین :شرکت های پرداخت الکترونیک عمدتا وابسته به بانکها هستند و این وابستگی ممکن است مانع نوآوری شود، آیا آینده psp بیشتر بر اساس همکاری با بانک ها شکل می گیرد یا مسیر استقلال و رقابت کامل را باید در پیش بگیرند؟

مهدی بابایی، معاون برنامه ریزی و توسعه استراتژی شرکت به پرداخت ملت: وابستگی تاریخی PSPها به بانک‌ها ریشه در ساختار مقرراتی و مالکیتی صنعت پرداخت دارد.

با این حال، آینده این صنعت نه در جدایی کامل از بانک‌ها، بلکه در بازتعریف رابطه بر مبنای همکاری متوازن و اکوسیستمی شکل می‌گیرد.

بنابر نظریه اکوسیستم‌های کسب‌وکار،ارزش درتعامل شبکه‌ای بازیگران خلق می‌شود و رقابت به‌تدریج جای خود را به هم‌آفرینی می‌دهد.

حرکت به سمت استقلال کامل،درشرایطی که دسترسی به حساب و تسویه همچنان در اختیار بانک است، با محدودیت‌های عملی مواجه خواهد بود.

درمقابل، ایجاد مدل‌های مشارکتی مبتنی بر بانکداری باز، امکان توزیع ارزش و نوآوری مشترک را فراهم می‌کند.

تجربه بازارهای پیشرفته نشان می‌دهد که همگرایی میان بانک‌ها و فین‌تک‌ها در قالب APIهای باز، سرعت نوآوری را افزایش داده است.

برای PSPها، مسیر راهبردی شامل توسعه قابلیت‌ها در حوزه داده، تحلیل و خدمات مکمل، در کنار حفظ همکاری عملیاتی با بانک‌ها است.

این رویکرد امکان تنوع‌بخشی درآمدی را فراهم می‌کند بدون آن‌که تعارض ساختاری ایجاد شود.

بنابراین آینده در رقابت صفر و یک تعریف نمی‌شود، بلکه در بازطراحی نقش‌ها در زنجیره ارزش مالی شکل می‌گیرد.

چابک آنلاین : پرداخت های سازمانی و B2B هنوز به سرعت پرداخت خرد دیجیتال نشده اند،چرا تحول دیجیتال در حوزه B2B کندتر‌پیش می‌رود؟

مهدی بابایی، معاون برنامه ریزی و توسعه استراتژی شرکت به پرداخت ملت: کندی تحول دیجیتال در پرداخت‌های سازمانی و B2B ناشی از پیچیدگی فرآیندها، تنوع ذی‌نفعان و ملاحظات کنترلی است.

برخلاف پرداخت‌های خرد که عمدتاً تراکنش‌های ساده و استاندارد هستند، پرداخت ‌های سازمانی در بستر قراردادها، زنجیره تأمین و سیستم ‌های حسابداری پیچیده انجام می‌شوند.

هرچه تعداد نقاط تماس و وابستگی‌های سیستمی افزایش یابد، هزینه تغییر نیز افزایش می‌یابد.

گلوگاه اصلی، عدم یکپارچگی سیستم‌های مالی سازمان‌ها با زیرساخت‌های پرداخت است.

بسیاری از شرکت‌ها از سامانه‌های قدیمی استفاده می‌کنند که اتصال آن‌ها به پلتفرم‌های پرداخت مستلزم سرمایه‌گذاری قابل توجه است.

همچنین نگرانی‌های مرتبط با کنترل داخلی، انطباق مالیاتی و امنیت اطلاعات، سرعت پذیرش راهکارهای دیجیتال را کاهش می‌دهد.

برای تسریع تحول، لازم است تا راهکارهای پرداخت سازمانی به‌صورت ماژولار و قابل اتصال به سیستم‌های موجود طراحی شوند.

ارائه APIهای استاندارد، خدمات تسویه هوشمند و ابزارهای مدیریت نقدینگی یکپارچه می‌تواند انگیزه پذیرش را افزایش دهد.

نقش PSPها در این حوزه، فراتر از پردازش پرداخت و درسطح طراحی راهکارهای جامع مالی تعریف می‌شود.

چابک آنلاین:استفاده از داده برای تصمیم گیری های استراتژیک هم فرصت ایجاد می کند و هم ریسک، چطور بین بهره برداری کامل از داده ها و حفظ کنترل ریسک و انطباق با قوانین، تعادل برقرار می شود؟

مهدی بابایی، معاون برنامه ریزی و توسعه استراتژی شرکت به پرداخت ملت: استفاده گسترده از داده در تصمیم ‌گیری راهبردی، مستلزم ایجاد تعادل میان ارزش‌آفرینی و کنترل ریسک است.

مطابق با مدیریت ریسک؛ ریسک نه حذف می‌شود و نه نادیده گرفته می‌شود، بلکه باید در چارچوبی ساختاریافته مدیریت شود.

درصنعت پرداخت الکترونیک،ریسک‌های مرتبط با حریم خصوصی، امنیت سایبری و انطباق مقرراتی اهمیت ویژه دارند.

برای ایجاد تعادل،نخست باید چارچوب حاکمیت داده شامل سیاست‌های مالکیت، سطح دسترسی و نظارت تعریف شود.

دوم، استفاده از تکنیک‌های ناشناس‌سازی و حداقل‌سازی داده می‌تواند ریسک نقض حریم خصوصی را کاهش دهد.

سوم، پیاده‌سازی سازوکارهای ارزیابی اثرات حریم خصوصی پیش از توسعه محصولات داده‌محور ضروری است.

در عین حال، سازمان باید فرهنگ تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد را تقویت کند تا داده در سطح راهبردی مورد استفاده قرار گیرد.

این تعادل زمانی محقق می‌شود که ارزش اقتصادی داده به‌صورت شفاف سنجیده شود و مدیریت ریسک به‌عنوان بخشی از فرآیند نوآوری در نظر گرفته شود، نه مانعی برای آن.