مسئولیت‌پذیری صنعت بیمه در روزهای جنگ

چابک آنلاین، بهاره تاجرباشی، هرچند دامنه این جنگ تنها به پایتخت محدود نیست و شهرهای زیادی درگیر این حملات متجاوزانه شده اند اما واقعیت جنگ در هر سطحی، نابودی، فشار روانی، فقدان و از دست دادن است و به گواه شواهد تاریخی درتمام طول تاریخ و در همه جای دنیا، جنگ همیشه ویرانگر بوده است.

دراین شرایط، این سوال برای مردم و فعالان اقتصادی پیش می آید که درزمان جنگ، صنعت بیمه چقدر نقش حامی را ایفا می کند؟

در بیشتر بیمه‌نامه‌ها در تمامی جهان، از جمله بیمه‌های آتش‌سوزی، بدنه خودرو و حتی بیمه‌های عمر و منازل، خطر جنگ، شورش و عملیات نظامی به‌صراحت استثنا شده‌اند.

به بیان ساده تر، در شرایط عادی، اگر منزل یا پالایشگاهی به دلیل حمله نظامی آسیب ببیند، شرکت بیمه ای مکلف به پرداخت خسارت نیست ، مگر اینکه پوشش اضافی خریداری شده باشد.

تنها در صورتی خسارات ناشی از جنگ پوشش داده می‌شوند که پوشش خطرات اضافی جنگ و بلایای اجتماعی به‌صورت الحاقیه و با پرداخت حق‌بیمه مازاد به بیمه‌نامه اضافه شده باشد، موضوعی که به نظر می رسد بیمه‌گذاران به آن بی‌توجه بوده‌اند.

درشرایطی که بسیاری از خانه‌ها در شهرهای کشور در معرض تهدید هستند، اکثریت منازل تنها تحت پوشش بیمه آتش‌سوزی معمولی یا زلزله قرار دارند، یعنی در بیشتر بیمه‌نامه‌ها، عبارت زیر دیده می‌شود:

این بیمه‌نامه خسارات ناشی از جنگ، شورش، اغتشاشات، حملات مسلحانه و عملیات نظامی را پوشش نمی‌دهد مگر در صورت خرید الحاقیه مربوطه.

اما بیمه مرکزی این مشکل را در روز 12 اسفند ماه یعنی روز چهارم جنگ با صدور ابلاغیه ای برطرف کرد. 

ارائه پوشش‌های بیمه خسارات ناشی از جنگ بلامانع است.

براساس تصمیم نهاد ناظر صنعت بیمه، ارائه پوشش خسارت‌های ناشی از جنگ در بیمه‌نامه‌های آتش‌سوزی منازل مسکونی، بیمه‌های آتش‌سوزی صنعتی و غیر صنعتی، بیمه بدنه اتومبیل، بیمه درمان تکمیلی، بیمه مسئولیت متصدیان حمل داخلی و همچنین بیمه‌های زندگی بلامانع اعلام شد.

برخلاف واحدهای مسکونی، شرکت‌های نفتی و پالایشگاهی معمولاً بیمه‌نامه‌هایی بسیارگسترده‌ دارند که شامل پوشش خطرات جنگ نیز می‌شود، البته با شرایط خاص.

این بیمه نامه‌ها شامل خطراتی مانند حمله راکتی، بمباران و اقدامات خرابکارانه هم می‌شوند  اما با فرانشیز بالا و شرط عدم تعمد.

در ایران به‌دلیل شرایط خاص اقتصادی، تورم و عدم اطلاع‌رسانی مناسب در زمینه خدمات بیمه ای، بیشتر مردم فقط حداقل‌های بیمه‌ای را خریداری می‌کنند.

حتی مالکان کسب‌وکارها و آپارتمان‌های لوکس نیز اغلب تنها بیمه زلزله و آتش‌سوزی می‌گیرند در حالی که در شرایط بحرانی، خطر جنگ واقعی است.

در برخی کشورهای اروپایی، بیمه‌گران خاص، پوشش جنگی را به‌صورت اجباری یا یارانه‌ای به مردم عرضه می‌کنند. 

درآلمان، برخی شرکت‌ها از جمله Allianz و Munich Re بیمه‌های خاصی برای دوران جنگ یا درگیری‌های داخلی ارائه می‌کنند که معمولاً با حمایت دولت همراه است.

درکشور ما هم، بیمه مرکزی به عنوان نهاد ناظر دولت و بیمه گراتکایی دولتی می تواند بخشی از این مسئولیت را خود به عهده بگیرد اما در حال حاضر خود را از پذیرش ریسک اصلی دور نگاه داشته و بار را بر روی دوش شرکت های بیمه ای قرار داده و تنها اعلام کرده که پوشش خطر جنگ توسط شرکت ها بلامانع است.

هرچندکه بیشترین نگرانی در بخش  بیمه بدنه خودروها است و  بیمه مرکزی فقط ۵ درصد اتکایی اجباری را می پذیرد ودربیمه آتش سوزی منازل مسکونی هم شرایطی مشابه بیمه بدنه اتومبیل دارد، اما واقعیت این است که موثر بودن  صنعت بیمه بدون پوشش اتکایی بیمه مرکزی مقدور نیست.

بیمه مرکزی به عنوان بیمه گر شرکت های بیمه ای واختیار مصرف منابع صندوق ویژه تحریم می تواند به شرکت های بیمه خصوصی کمک کند که ریسک های جنگ را پوشش دهند. 

اما بیمه مرکزی  تنها بخشنامه ای را ابلاغ کرده که در آن به شرکت های بیمه‌ ای اجازه داده می شود که ریسک خطر جنگ را پو شش دهند درحالیکه پرتکرارترین خسارت برای منازل مسکونی و بدنه خودروهاست که سهم بیمه مرکزی ازاین خسارتها ۵ درصد بوده  و مشخص است که شرکت های بیمه خصوصی به تنهایی نمی توانند زیر بار تعهدات ۹۵ درصدی بروند.

پیشنهاد می شود که بیمه مرکزی به شرکت های بیمه ای اعلام کند که همه بیمه نامه های بدنه خودروها و منازل مسکونی به صورت خودکار از تاریخ شروع جنگ تحمیلی، پوشش جنگ را دارند و نیازی به صدور الحاقیه نیست و حق بیمه آنها توسط دولت متعاقبا تهاتر خواهد شد.

همچنین بیمه مرکزی می تواند اعلام کند که خسارت بیمه بدنه خودرو و آتش سوزی منازل مسکونی طی قراداد مازاد خسارت با شرکت های بیمه ای ازتاریخ شروع جنگ  تحمیلی تحت پوشش قرارخواهد گرفت به نحوی که ۹۰ درصد خسارت های این جنگ از محل این قرارداد قابل پرداخت به شرکت های بیمه ای باشد.

بنابراین اگر بیمه گزاران هر شرکت به آن شرکت مراجعه کردند هم می توانند الحاقیه پوشش جنگ را با دریافت حق بیمه دریافت کنند.

درروزهایی که موضوع جنگ به مساله ای بسیار مهم تبدیل شده، صنعت بیمه باید نقشی فراتر از یک نهاد مالی صرف ایفا کند.

مردم و فعالان اقتصادی باید بدانند که پوشش جنگی بیمه‌نامه‌ها یک گزینه است، نه یک پیش‌فرض.