صنعت بیمه ایران تا چه میزان در بیمه زندگی سلامت محور مشتریان نقش آفرین است؟

چابک آنلاین، زهرا نامداری، نفر اول هر روز ورزش می‌کند، وزن متعادلی دارد و به صورت منظم وضعیت سلامت خود را کنترل می‌کند.

نفر دوم کم‌تحرک است، اضافه وزن دارد و سال‌هاست هیچ معاینه دوره‌ای انجام نداده است.

سؤال اینجاست، آیا منطقی است هر دو نفر حق بیمه تقریباً یکسانی پرداخت کنند؟

این پرسشی است که در سال‌های اخیر بخشی از صنعت بیمه جهان را به سمت نسل جدیدی از محصولات موسوم به بیمه‌های زندگی مبتنی بر سلامت سوق داده است.

محصولاتی که تلاش می‌کنند تا میان رفتارهای سلامت‌ محور افراد و قیمت بیمه ارتباط مستقیم برقرار کنند.

شاید در نگاه اول تصور شود که چنین محصولاتی بیشتر مناسب کشورهای توسعه‌یافته هستند، اما بررسی شاخص‌های سلامت در ایران تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد.

بر اساس برآوردهای ملی، حدود یک‌ پنجم تا نزدیک به یک‌ چهارم جمعیت بزرگسال کشور دچار چاقی هستند و بیش از نیمی از بزرگسالان نیز در محدوده اضافه وزن یا چاقی قرار دارند.

همچنین شیوع دیابت در ایران حدود ۱۰ تا ۱۱ درصد و شیوع فشار خون بین ۲۵ تا ۲۷ درصد برآورد می‌شود.

درحوزه مصرف دخانیات نیز آمارهای سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد که حدود ۱۳.۳ درصد بزرگسالان ایرانی مصرف ‌کننده محصولات دخانی هستند، این نسبت در میان مردان به حدود ۲۵ درصد و در میان زنان به حدود ۴ درصد می‌رسد.

ازنگاه صنعت بیمه ، این اعداد صرفاً شاخص‌های سلامت عمومی نیستند، بلکه شاخص‌های ریسک هستند.

چاقی،دیابت، فشار خون بالا و مصرف دخانیات از مهم‌ترین عوامل افزایش بیماری‌های قلبی و عروقی، سرطان‌ها، بیماری‌های مزمن و مرگ زودرس محسوب می‌شوند،عواملی که مستقیماً برتعهدات آتی بیمه‌گران اثر می‌گذارند.

بیمه‌گران جهان چگونه به این مسئله پاسخ داده‌اند؟

پاسخ برخی شرکت‌های بیمه جهانی به این چالش، تغییرنگاه ازپرداخت خسارت به تشویق سلامت بوده است.

در این مدل،شرکت های بیمه فقط منتظر وقوع بیماری یا حادثه نمی‌ماند، بلکه تلاش می‌کند تا مشتری را به سمت رفتارهای سالم‌تر در مسیر زندگی هدایت کند.

یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های این رویکرد، برنامه Vitality در بریتانیا است.

دراین مدل، مشتریان با انجام فعالیت‌های ورزشی، چکاپ‌های پزشکی، حفظ وزن مناسب و رعایت توصیه‌های سلامت امتیاز کسب می‌کنند و در مقابل می‌توانند از تخفیف‌ها و مزایای مالی برخوردار شوند.

منطق این مدل ساده است، هرچه فرد سالم‌تر باشد، ریسک کمتری برای شرکت بیمه ای ایجاد می‌کند.

همین ایده در آمریکا نیز توسط شرکت John Hancock توسعه یافته است.

این شرکت برنامه John Hancock Vitality را در کنار بیمه‌های عمر خود ارائه می‌کند و رفتارهای سلامت‌محور مشتریان را به بخشی از اکوسیستم بیمه‌ای تبدیل کرده است.

دراین مدل، مشتری صرفاً خریدار بیمه‌نامه نیست، بلکه عضوی از یک برنامه سلامت بلند مدت محسوب می‌شود.

درآسیا نیز گروه بیمه‌ای AIA با طراحی برنامه AIA Vitality تلاش کرده تا میان پوشش‌های بیمه‌ای و سبک زندگی سالم ارتباط برقرار کند.

مشتریان با فعالیت بدنی بیشتر، مشارکت در برنامه‌های سلامت محور و مراقبت از وضعیت جسمانی خود می‌توانند از مزایای بیشتری بهره‌مند شوند.

درآفریقای جنوبی نیز شرکت Discovery که یکی از پیشگامان این حوزه محسوب می‌شود، سال‌هاست از مدل Vitality استفاده می‌کند.

دراین مدل، داده‌های مربوط به رفتارهای سلامت ‌محور مشتریان جمع‌آوری شده تا بخشی از تصمیم‌گیری‌های بیمه‌ای بر اساس همین داده‌ها انجام ‌گیرد.

نکته قابل توجه این است که چهار شرکت مذکور در چهار بازار کاملاً متفاوت فعالیت می‌کنند، اما همگی به یک نتیجه مشترک رسیده‌اند:

سلامت بهتر مشتری به نفع خود مشتری و شرکت بیمه است.

حال باید دید آیا چنین مدلی در ایران امکان‌پذیر است؟

تا چند سال پیش پاسخ به این سؤال احتمالاً منفی بود، اما اکنون شرایط در حال تغییر است.

ضریب نفوذ اینترنت در ایران به حدود ۸۱ درصد رسیده وبیش از ۱۴۶ میلیون سیم‌کارت فعال در کشور وجود دارد.

بازار ابزارهای مختلف نیز درسال‌های اخیر رشد قابل توجهی را تجربه کرده است.

اگرچه آمار رسمی از میزان استفاده ساعت‌های هوشمند وجود ندارد، اما برآوردهای غیررسمی نشان می‌دهد که بین ۸ تا ۱۵ درصد جمعیت شهری ازاین ابزارها استفاده می‌کنند.

همچنین دریک مطالعه ملی روی ۱۰۳۱ ایرانی بزرگسال، حدود ۷۴.۵ درصد افراد تمایل خود را برای استفاده از اپلیکیشن‌های سلامت اعلام کرده‌اند.

این آمارها نشان می‌دهد که بخشی از زیرساخت دیجیتال لازم برای جمع‌آوری داده‌های سلامت در کشور در حال شکل‌گیری است.

برخلاف تصور رایج، مهم‌ترین مانع توسعه بیمه‌های مبتنی بر سلامت در ایران کمبود فناوری نیست.

صنعت بیمه ایران همین امروز نیز از پرسشنامه‌های سلامت، معاینات پزشکی واضافه‌نرخ برای افراد پرریسک استفاده می‌کند.

بنابراین اصل تفکیک ریسک موضوع جدیدی نیست.

اما تفاوت اصلی در اینجاست که در مدل‌های سنتی، سلامت فرد تنها هنگام صدور بیمه‌نامه ارزیابی می‌شود،درحالی که در مدل‌های Wellness-Based Life Insurance سلامت یک متغیر پویا است.

یعنی رفتار فرد در طول زمان نیز می‌تواند بر مزایا، امتیازات یا حتی هزینه بیمه اثر بگذارد.

اجرای چنین مدلی نیازمند پاسخ به پرسش‌هایی درباره حریم خصوصی داده‌ها، مقررات بیمه‌ای، نحوه جمع‌آوری اطلاعات و چارچوب‌های اکچوئری است.

شاید مهم‌ترین ویژگی بیمه‌های مبتنی بر سلامت این باشد که رابطه میان بیمه‌گر و بیمه‌گذار را تغییر می‌دهند.

درمدل سنتی، ارتباط طرفین معمولاً به زمان خرید بیمه‌نامه و زمان وقوع خسارت محدود می‌شود، اما در مدل جدید، شرکت بیمه علاقه‌مند است تا مشتری هر روز سالم‌تر زندگی کند.

زیرا هر قدمی که مشتری برمی‌دارد، هر کیلوگرمی که در مسیر صحیح زندگی سلامت محور، وزن کم می‌کند و هر رفتار سالمی که در پیش می‌گیرد، می‌تواند به کاهش ریسک برای هر دو طرف منجر شود.

درشرایطی که بیش از نیمی از بزرگسالان ایرانی با اضافه وزن یا چاقی مواجه‌اند، شیوع دیابت 2 رقمی شده و فشار خون بالا میلیون‌ها نفر را درگیر کرده است، شاید این پرسش بیش از گذشته اهمیت پیدا کند:

آیا صنعت بیمه ایران باید همچنان در بیمه نامه ها ، هزینه بیشتری را پرداخت کند، یا زمان آن رسیده که در مسیر سالم‌تر زندگی کردن مشتریان نیز نقش فعال‌تری بر عهده بگیرد؟

پاسخ به این سؤال می‌تواند مسیر نسل بعدی بیمه‌های زندگی در ایران را مشخص کند،نسلی که هدف آن تنها جبران خسارت نیست، بلکه کمک به پیشگیری از درمان آن است.