اختصاصی چابک آنلاین؛
چه میزان از مدیران صنعت بیمه به واسطه رعایت دقیق آیین نامه ۹۰ تشویق شده اند؟
درسالهای اخیر، بحث ها درباره نحوه اداره و نظارت بر شرکتهای بیمه ای، بیش از گذشته وارد گفتوگوهای حرفهای و رسانهای شده است، بحثی که از اتاقهای هیأتمدیره شرکتها تا دفتر نهاد ناظر، یعنی بیمه مرکزی، امتداد پیدا میکند.
چابک آنلاین، بهاره تاجرباشی، درمرکز این سازوکار نظارتی، هیأت عامل بیمه مرکزی قرار دارد،رکنی که تصمیمهایش میتواند مسیر حرکت صنعت بیمه را در زمینههایی مثل صدور مجوز، شیوه نظارت و حتی ادامه فعالیت برخی مدیران و شرکتها تحت تأثیر قرار دهد.
اعضای فعلی این هیأت شامل پرویز خوشکلام خسروشاهی(رئیس کل بیمه مرکزی و رئیس شورایعالی بیمه)، مجید مشعلچی فیروزآبادی(قائممقام رئیس کل)،مجید تقیلو(معاون اتکایی)،حسنرضا عباسیانفر(معاون توسعه و نوآوری)،محمود حقوردیلو (معاون نظارت) و مجید نادری (معاون توسعه مدیریت و منابع) هستند، ترکیبی که با پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی و تصویب هیأت وزیران یا با پیشنهاد رئیسکل شکل گرفته و مسئولیت مشترک اداره و نظارت بر بازار بیمه را بر عهده دارد.
یکی از مهمترین موضوعاتی که در سالهای اخیر زیر نظر همین هیأت و در چارچوب اختیارات بیمه مرکزی پیگیری شده، آییننامه نحوه احراز صلاحیت حرفهای کارکنان کلیدی و عملیاتی مؤسسات بیمه است.
مقررهای که در بازار بیمه با عنوان آییننامه ۹۰ شناخته میشودومیخواهد سطح حرفهایگری و مسئولیتپذیری مدیران و کارکنان کلیدی شرکتهای بیمه ای را ارزیابی و کنترل کند.
مخاطبان این آییننامه، همه افرادی هستند که در سمتهای کلیدی و عملیاتی شرکتهای بیمه ای مشغول هستند، قبلاً این سمتها را داشتهاند یا برای تصدی چنین سمتهایی به بیمه مرکزی معرفی میشوند.
اساس کار، بر یک نظام نمرهدهی استوار است که در آن، هم رفتارهای مثبت امتیاز میآورند و هم تخلفات و قصور، نمره منفی به دنبال دارد.
در بخش مثبت ماجرا، آییننامه ۹۰ برای اقداماتی مانند بهبود مؤثر شاخصهای عملکردی شرکت، ارتقای رضایت بیمهگذاران و زیاندیدگان، همکاری سازنده با بیمه مرکزی و بهطور خاص، پرداخت بهموقع و منصفانه خسارت، نمره مثبت در نظر گرفته است.
این نمرههای مثبت تا سقف مشخصی قابل افزایش هستند و قرار بوده بهعنوان نوعی مشوق برای رفتار حرفهای و مشتریمداری عمل کنند.
درمقابل،هر نوع تخلف از قوانین و آییننامهها، بیتوجهی به بخشنامههای بیمه مرکزی یا شکلگیری سوءجریانهای مالی، اداری و مدیریتی میتواند برای فرد، نمره منفی به همراه داشته باشد.
نمرههایی که برخلاف امتیازهای مثبت، سقف مشخصی ندارند و در طول زمان روی هم جمع میشوند.
این نمرات زیر نظر کمیتهای تخصصی و با توجه به شدت، تکرار و اهمیت هر رفتار، ثبت و در سامانه سنهاب برای افراد و شرکتها ذخیره میشود.
تجمیع این نمرات، در نهایت بر سرنوشت حرفهای افراد اثر مستقیم میگذارد.
اگر مجموع نمرات منفی یک فرد به محدودهای برسد که آییننامه تعیین کرده، ممکن است تأیید صلاحیت او فقط بهصورت مشروط و همراه با اخذ تعهد کتبی ادامه پیدا کند و اگر از حد مشخصی پایینتر برود، حتی پیشنهاد لغو تأیید صلاحیت حرفهای او به هیأت عامل ارائه شود.
درسطح شرکتی هم اگر جمع نمرات منفی مدیران و کارکنان کلیدی یک مؤسسه بیمه از آستانهای(۴۰۰) عبور کند، موضوع تعلیق فعالیت آن شرکت در یک یا چند رشته بیمهای روی میز هیأت عامل قرار میگیرد و میتواند تا شورایعالی بیمه پیش برود.
ازسوی دیگر، آییننامه امکانی برای ترمیم تدریجی نمرات هم پیشبینی کرده است، به این معنا که اگر فردی در یک دوره زمانی مشخص هیچ نمره منفی تازهای نگیرد و درهمان سمت کلیدی باقی بماند، بخشی از نمرات منفی وی بهتدریج کاسته میشود تا فرصتی برای اصلاح و بازسازی اعتبار حرفهای خود داشته باشد.
نمرات هرشخص هم با وی از یک شرکت به شرکت دیگر جابهجا میشود و در پرونده حرفهایی او باقی میماند.
با این حال، آنچه در فضای عمومی صنعت بیمه از آییننامه ۹۰ بیشتر دیده شده، جنبه «تنبیهی» آن است.
هرچند متن آییننامه، هم نمره مثبت و هم نمره منفی را به رسمیت شناخته و حتی برای رفتارهایی مثل پرداخت بهموقع خسارت که مستقیماً با حقوق بیمهگذاران گره خورده امتیاز مثبت در نظر گرفته، اما در عمل، تمرکز و مانور اصلی در اجرا بر بخش نمرات منفی و برخوردهای کنترلی بوده است.
بسیاری از فعالان بازار، آییننامه ۹۰ را بیش از هر چیز با خطر نمره منفی و تهدید تعلیق یا لغو صلاحیت به خاطر میآورند، نه با فرصتی برای امتیاز گرفتن به دلیل حسن عملکرد و رضایت بیمهگذاران.
هرچندکه پرویز خوشکلام خسروشاهی رئیسکل کنونی بیمه مرکزی، ، بارها بر حساسیت جدی نسبت به رعایت حقوق بیمهگذاران و اهمیت پرداخت بهموقع و دقیق خسارت تأکید کرده و این موضوع را یکی از محورهای اصلی اعتمادسازی در بازار بیمه دانسته است.
از همین زاویه، این سؤال برای بعضی ناظران مطرح است که اگر آییننامه ۹۰ چنین ظرفیت مشخصی برای نمره مثبت، بهویژه در حوزه پرداخت خسارت دارد، چرا این ظرفیت بهصورت جدی و هدفمند برجسته نشده و به یک ابزار تشویقی قدرتمند برای شرکتها تبدیل نشده است و چرا در عمل، کفه توجه به نفع نمره منفی سنگینتر بوده است؟
مدیران و کارشناسان صنعت بیمه نیز تجربههای متفاوتی از اجرای این آییننامه نقل میکنند.
حسین کریمخانزند، مدیرعامل سابق بیمه نوین، در گفتوگویی با چابکآنلاین اشاره کرده که اصل ایده نمرهدهی، به شرط شفاف بودن قواعد و اطلاع شرکتها، میتواند برای نظام نظارتی مفید باشد و اشکالات احتمالی یک شرکت یا یک مدیریت را به آنها گوشزد کند.
اما در عین حال، او به این نکته هم انتقاد دارد که در بسیاری موارد، فرد یا شرکت دقیقاً نمیداند به چه دلیل چه میزان نمره منفی دریافت کرده و فرصت کافی برای دفاع از خود ندارد، موضوعی که از نگاه او میتواند با اصلاح روش اجرا و تقویت حق دفاع مدیران، بهبود پیدا کند.
از سوی دیگر،رئیس کل بیمه مرکزی بر این باور است که ابزارهایی مانند نمره منفی و برخورد قانونی باید آخرین حلقه زنجیره نظارت باشند و تا زمانی که خود آییننامهها و مقررات از نظر کارایی و اثربخشی اصلاح نشدهاند، اتکا به تنبیه، الزاماً ما را به نتیجه مطلوب نمیرساند.
وی،تأکید میکند اگر آییننامهای مانند ۹۰ نتوانسته به شکل ملموس کیفیت اداره مؤسسات بیمه را بالا ببرد، این خود نشانه نیاز به بازنگری در متن آن است و هرگونه تنبیه مبتنی بر مقرراتی که اشکال دارد، از نظر منطقی چندان قابل دفاع نیست.
درنهایت، جایگاه هیأت عامل بیمه مرکزی و آییننامههایی مانند شماره ۹۰ را میتوان در تلاقی دو هدف دید، از یک سو حفظ نظم و سلامت بازار و کنترل تخلفات و از سوی دیگر، تشویق شرکتها به حرکت درمسیر حرفهایتر، مشتریمدارتر و پاسخگوتر شدن.
تجربه سالهای گذشته نشان داده که کفه ابزارهای کنترلی و تنبیهی در ذهن بسیاری از فعالان، سنگینتر دیده شده و بخش تشویقی، بهویژه درحوزهای به حساسیت پرداخت بهموقع خسارت و رعایت حقوق بیمهگذاران، آنطور که میتوانست، پررنگ نشده است.
اگر بیمه مرکزی در ادامه مسیر، همزمان با اصلاح و بهینهسازی خود آییننامهها، بر ظرفیت نمرههای مثبت و معرفی و تشویق شرکتهایی که واقعاً در جبران خسارت و احترام به حقوق بیمهگذاران عملکرد بهتری دارند تأکید بیشتری بگذارد، آییننامه ۹۰ میتواند از یک ابزار صرفاً نظارتی و تنبیهی، به ابزاری متوازن برای هم کنترل تخلف و هم پاداش دادن به رفتار درست تبدیل شود، تغییری که در نهایت، به نفع بیمهگذاران، شرکتها و اعتبار کل صنعت بیمه خواهد بود.
