اختصاصی چابک آنلاین؛
ردیابی هم زمان تعهدات کاربران در لندتکها شفاف نیست
زمانی گرفتن وام تصمیمی بود که با کلی کاغذ بازی، ضامن و رفتوآمد به شعبه بانک همراه میشد اما امروزه، اعتبار میتواند در چند دقیقه و تنها با چند کلیک در اختیار کاربر قرار بگیرد؛ آنقدر ساده که گاهی حتی متوجه حضورش در زندگی روزمره نمیشویم.
چابک آنلاین، حدیث اسماعیل زاده، ازکرایه تاکسی گرفته تا خرید سوپرمارکت، پرداختها آرامآرام به تعویق میافتند و جای خود را به «الان استفاده کن، بعداً تسویه کن» میدهند؛ تجربهای که هم حس آسایش بیشتری ایجاد کرده و هم سبک تصمیمگیری مالی را تغییر داده است.
با این حال، پشت این سادگی ظاهری،شبکهای از محاسبات،ریسکها و تصمیمهای اعتباری قرار دارد که هرچه بازار بزرگتر میشود، اهمیت آنها بیشتر خود را نشان میدهد.
جایی که دیگرفقط مسئله دسترسی به اعتبار مطرح نیست، بلکه این سؤال جدیتر میشود که این اعتبار چگونه سنجیده میشود؟
تا کجا قابل اعتماد است و چه کسی مسئول مدیریت ریسکی است که در لایههای مختلف این مدل جدید توزیع شده است.
درهمین نقطه است که بحث از تجربه کار برفراتر میرود و به سازوکارهای پشت صحنه میرسد؛جایی که اعتبار نه فقط براساس گذشته مالی افراد،بلکه با ترکیبی ازدادههای رفتاری،جریان حقوق،موقعیت شغلی و ارتباط با نهادهای مالی تعریف میشود.
بازاری که همزمان با گسترش دسترسی،با چالش انباشت تعهدات، تعدد ارائهدهندگان اعتبار و ابهام در ظرفیت بازپرداخت کاربران نیز روبهرو است.
برای بررسی این موضوع گفتگویی با فرشید شهرکی، بنیان گذار یاریتو در حاشیه بیست و سومین رویداد فیناپ صورت گرفته که از نظر می گذرد.
چابک آنلاین:لندتکها با این ایده وارد بازار شدند که دسترسی به اعتبار را سریعتر و هوشمندترکنند، اما هرچه مقیاس آنها بزرگتر میشود، بیشتر با همان دغدغههای سنتی بانکداری، یعنی ریسک نکول و کنترل ریسک، مواجه میشوند.آیا لندتکها در حال تغییر قواعد اعتباردهی هستند یا به مرور به نسخه دیجیتالی همان مدلهای سنتی تبدیل میشوند؟
فرشید شهرکی، بنیانگذاریاریتو: لندتکها باید نوع کارکردشان را عوض کنند. باید بیشتر وارد فرآیند اعتبارسنجی شوند، یعنی یک بخشی از اعتبارسنجی باید به سمت خود لندتکها بیاید.
حالا این به چه ترتیب است؟ اینکه فروش سازمانی داشته باشند، اینکه سازمانهای بزرگ را وارد این فرآیند کنند و بانکها را و یا به عنوان نهادهایی که حقوق به حساب افراد واریز میشود، درگیر کنند.
اگر لندتک بخواهد موفق باشد،باید ریسک نکول را به شکلی مدیریت کند که منجر به ورشکستگی خودش هم نشود و درکنار آن، وارد فرآیندهای اعتبارسنجی شود و به سمت بانکها برود و ازآنها بخواهد، چون بانکها معمولاً حقوق را واریز میکنند.
مثلاً شما که الان مشغول به کار هستید، حقوقتان به حساب یک بانک واریز میشود، اگر لندتکها بتوانند بانکها را راضی کنند که سرویسهای مبتنی بر واریز حقوق ارائه دهند، موفقتر خواهند شد.
چابک آنلاین: تا امروز اعتباردهی بیشتر بر پایه سوابق مالی گذشته بوده اما حالا برخی ادعا میکنند که میتوانند با دادههای رفتاری، تصویر دقیقتری از مشتری بسازند.آینده اعتبارسنجی بیشتر بر پایه دارایی و سابقه است یا داده و رفتار؟
فرشید شهرکی، بنیانگذار یاریتو: ترکیبی از هر دو است. یعنی هم میتوانید گذشته فرد را رصد کنید و هم دادهها را بررسی کنید، اینها عملاً در تضاد با یکدیگر نیستند.
شما میتوانید هم از مورد اول استفاده کنید و هم از اینکه چه دادههایی وجود دارد.
رفتارسنجی هم این است که میتوانید شرایط فرد را بسنجید؛ اینکه چقدر حقوق میگیرد، کجا حقوق میرود، عضو چه سازمانی است و اینکه در آینده رفتار اعتباری به چه صورت بوده است.
اینکه طرف تا حالا اعتبار هم نگرفته، خودش چیز مثبتی نیست. اینکه از طرف یک دادهای وجود داشته باشد و یک رفتاری از طرف وجود داشته باشد، خودش میتواند مثبت باشد.
چابک آنلاین: یکی از دلایل مهم وجود لندتک، افزایش شمول مالی بوده است. اما اگر امروز بخواهید به عملکرد لندتکها نگاه کنید، بیشتر موفق به گسترش دسترسی شدهاند یا صرفاً فرآیند دسترسی برای مشتریان قبلی را سادهتر کردهاند؟
فرشید شهرکی، بنیانگذار یاریتو: کلاً بحث اعتبار و وام یک بحث روانی هم هست،خیلی از افراد ذاتاً به گرفتن اعتبار علاقه ندارند. مثلاً من خودم شخصاً گرفتن وام خیلی برایم خوشایند نیست.
اما وقتی شما این را وارد زندگی روزمره من میکنید، یعنی چه کار میکنید؟ میگویید به جای اینکه کرایه تاکسی را بدهی، فعلاً نده، یک اعتباری من به تو میدهم.این راحتی را برای من به ارمغان میآورد.
لندتکها تا آنجایی که من حس کردهام، این تجربه آسایش استفاده از اعتبار را ایجاد میکنند.
یعنی شما میآیید تاکسی بگیرید، به جای اینکه پولش را بدهید، از اعتبارتان استفاده میکنید. همان لحظه ممکن است پول را داشته باشید، ولی راحتترید که ازآن پول پرداخت نکنید.
یا وقتی میخواهید به سوپرمارکت بروید و خرید کنید، پول در حسابتان هست، ولی پرداخت را میگذارید برای سر ماه.
این یک حس خوب است، یک تجربه خوشایند است. این چیزی است که لندتکها تلاش کردهاند ایجاد کنند که قبلاً وجود نداشت.
چابک آنلاین: در حال حاضر اصلیترین چالش، صنعت لندتک چیست؟
فرشید شهرکی، بنیان گذار یاریتو: ببینید، الان چند موضوع وجود دارد. یکی موضوع رقابت است. الان لندتکهای زیادی آمدهاند و شرایط متنوعی ارائه میدهند.
بحث دوم، تعدد اعتبارهایی است که در لندتکها گرفته میشود. این به این ترتیب است که شما الان مثلاً نگاه میکنید، هفت، هشت یا ده لندتک وجود دارد که میتوانید از آنها اعتبار بگیرید.
و این چالش را دارد که آیا همه این تعهدات مشتری میتواند ایفا شود؟ مشتری همه اقساط را میتواند پرداخت کند؟
و اینکه ما نمیفهمیم که مثلاً مشتری در یک لندتک وام گرفته، بعد از دومی هم میگیرد، از سومی هم میگیرد و همینطور میخواهد اعتبارهای موجود در بازار را جمع کند.
یک وقت ممکن است هفتصد، هشتصد میلیون تومان در بازار اعتبار جمع کنید، اما این جمع کردن اعتبار یک تعهدی هم دارد و این ریسک برای لندتک وجود دارد که ممکن است این فرد نتواند حداقل یکی دو تا از اینها را پرداخت کند.
