چاپ رسیدهای کاغذی، سرمایه ای که در اقتصاد صنعت پرداخت الکترونیک به راحتی هدر می رود

چابک آنلاین، حدیث اسماعیل زاده، واقعیت این است که درحال حاضر بخش اعظم رسیدهای کاغذی بلافاصله پس از چاپ در دستگاه های پرداخت، توسط مشتری به سطل زباله می‌روند.

این رویکرد، نه‌تنها اتلاف مستقیم منابع مالی شرکت ‌های PSP  را به دنبال دارد، بلکه یک آسیب بزرگ زیست ‌محیطی هم به شمار می رود،چرا هنوز در عصر بانکداری دیجیتال، PSPها باید میلیاردها تومان صرف خرید کاغذ حرارتی کرده و با صرف هزینه سنگین تر در دستگاههای پرداخت، دراختیار مشتریان قرار دهند.

برآوردها نشان می دهد که هزینه مصرف و چاپ رول کاغدی درصنعت پرداخت الکترونیک کشور سالانه به یک تا یک ونیم  هزار میلیارد تومان  می رسد.

چرا ؟

تداوم چاپ رسید کاغذی چند علت  مهم داردکه عمدتاً به فرهنگ عامه و ابهامات قانونی بر می‌گردد:

عدم اطمینان کافی نزد مشتریان: هنوز بخش بزرگی از جامعه تصور می‌کنند تا زمانی که رسید فیزیکی در دست نداشته باشند، تراکنش بانکی انجام نشده و یا چندان معتبر نیست.

ترس از دعاوی حقوقی:بسیاری از پذیرندگان و مشتریان معتقدندکه داشتن رسید کاغذی، تنها سند قابل استناد در مراجع قضایی درصورت بروز اختلاف در مسیر تراکنش است.

 اما آیا بانک مرکزی و شاپرک دراین خصوص سکوت کرده‌اند؟

در یک تصویر کلی، به نظر می رسد که رگولاتور به جای پیش‌گامی دراجرا وریل گذاری برای تحقق تحول دیجیتال، و حذف رسید کاغذی از شبکه پرداخت، سیاستی نه چندان قوی اتخاذ کرده اند و رگولاتور هم  تاکنون اراده جدی برای محدودیت قانونیِ چاپ رسید کاغذی از خود نشان نداده است. 

اگر بانک مرکزی رسماً اعلام کند که تراکنش موفق درسامانه شاپرک، خودِ رسید است و نیازی به چاپ کاغذی نیست، بخش بزرگی از بار روانی این موضوع برداشته می‌شود.

فقدان فرهنگ‌سازی ملی،نه تنها نهاد ناظر بلکه خود شرکت های پرداخت الکترونیک کمپین  خاصی  برای اقناع مردم جهت نگرفتن رسید کاغذی  و صرفه جویی در این امر طراحی نکرده اند، موضوعی  که هزینه آن از جیب اقتصاد ملی می‌رود.

این هزینه فقط هزینه رول کاغذ نیست؛ این یک سلسله‌ مراتب هزینه‌ ای است که به شرکت‌های PSP تحمیل می‌شود:

هزینه‌ی خرید کاغذ که در شرایط نوسانات نرخ ارز، خروج سرمایه محسوب می‌شود.

هزینه لجستیک و توزیع: اعزام مأمور به سراسر کشور برای توزیع رول کاغذی

هزینه تعمیرات:خرابی‌ های مکرر پرینتر دستگاه‌های کارتخوان به دلیل استفاده زیاد یا استفاده از کاغذهای بی‌کیفیت.

دراین راستا، یک عضو هیات مدیره انجمن پرداخت الکترونیک، در تشریح عوامل افزایش قیمت رول ‌های کاغذی حرارتی مورد استفاده در دستگاه‌ های کارتخوان اظهار کرد: با توجه به افزایش  نرخ ارز و همچنین مشکلات موجود در حوزه واردات، طبیعتاً نوسانات مالی قابل توجهی در تأمین این کالا ایجاد می‌شود.

"سحر سمیعی" در گفت‌وگو با چابک آنلاین، گفت: افزایش قیمت جهانی خمیر کاغذ و کاغذ حرارتی نیز از دیگر عوامل مؤثر است که به دلیل اختلال در زنجیره تأمین، افزایش هزینه‌ های انرژی و حمل‌ونقل و همچنین شرایط کنونی در سطح جهانی، قیمت کاغذ در بازارهای بین‌المللی رشد داشته است.

وی، ادامه داد: در حال حاضر هزینه‌ های لجستیک و حمل ‌ونقل نیز افزایش یافته و حمل‌ونقل بین ‌المللی و حتی داخلی، با توجه به هزینه‌های انرژی و سوخت، بیمه، حمل دریایی و زمینی با چالش‌هایی مواجه شده است  که این موضوع محدودیت‌هایی را در تأمین و واردات ایجاد می‌کند که در نهایت می‌تواند موجب افزایش قیمت‌ها شود.

این عضو هیات مدیره انجمن پرداخت الکترونیک، خاطرنشان کرد:باید توجه داشت که تعداد دستگاه‌های کارتخوان در کشور بسیار زیاد  بوده و این دستگاه‌ها به طور مستمر نیاز به مصرف کاغذهای حرارتی دارند؛ بنابراین حتی تغییرات کوچک در عرضه یا قیمت نیز در بازار به‌طور محسوس قابل مشاهده خواهد بود.

وی، با اشاره به پیامدهای این افزایش قیمت برای بازیگران شبکه پرداخت گفت: بخشی از تأمین رول کاغذی بر عهده شرکت‌های پرداخت یا همان PSPها است و افزایش قیمت‌ها می‌تواند هزینه‌های پشتیبانی و نگهداری شبکه پایانه‌های فروش را برای این شرکت‌ها افزایش دهد.

سمیعی، اضافه کرد:درعین حال بخشی از پذیرندگان نیز رول‌های مورد نیاز خود را به صورت شخصی تهیه می‌کنند و افزایش قیمت این محصول برای کسب‌وکارهایی که مصرف بالایی دارند، مانند سوپرمارکت‌ها و داروخانه‌ها، کاملاً محسوس خواهد بود.

عضو هیات مدیره انجمن پرداخت الکترونیک،به اثرات غیرمستقیم این موضوع بر بانک‌ها اشاره کرد و گفت: بانک‌ها در نهایت بخشی از تأمین‌کنندگان منابع شبکه پرداخت هستند و هرگونه افزایش هزینه عملیاتی در شرکت‌های PSP به صورت مستقیم یا غیرمستقیم به بانک‌ها منتقل می‌شود.

سمیعی،افزود:هرچندرول کاغذی سهم کوچکی ازهزینه کل شبکه پرداخت را تشکیل می‌دهد، اما به دلیل حجم بالای مصرف آن می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر هزینه‌های عملیاتی داشته باشد.

عضو هیات مدیره انجمن پرداخت الکترونیک درباره نقش رگولاتور در مدیریت این موضوع بیان کرد: رگولاتورها در ایران که عمدتاً بانک مرکزی و بازوی اجرایی آن یعنی شاپرک هستند، می‌توانند از چند مسیر این موضوع را مدیریت کنند که یکی از آنها ایجاد پیش‌فرض عدم چاپ رسید است؛ به این معنا که دستگاه کارتخوان تنها در صورتی رسید چاپ کند که مشتری درخواست داشته باشد.

وی،ادامه داد: توسعه رسید دیجیتال از طریق پیامک، اپلیکیشن‌های بانکی یا استفاده از QR کد نیز از دیگر راهکارها است. 

به گفته سمیعی،همچنین می‌توان مقرراتی برای کاهش چاپ رسید در تراکنش‌های خرد در نظر گرفت و شرکت‌های PSP را به ارائه خدمات دیجیتال بیشتر تشویق کرد.

وی،تأکید کرد: محدودسازی کامل رسیدهای کاغذی ممکن است با چالش‌هایی مواجه شود، زیرا برخی پذیرندگان برای امور حسابداری، مغایرت‌گیری یا مسائل مالیاتی به رسید کاغذی نیاز دارند؛ بنابراین سیاست‌ها در این حوزه باید به صورت تدریجی و کاهشی اعمال شود.

عضوهیات مدیره انجمن پرداخت الکترونیک، درباره راهکارهای کاهش مصرف رول کاغذی  در صنعت پرداخت الکترونیک گفت: استفاده از رسیدهای دیجیتال از طریق لینک، اپلیکیشن، پیامک یا QR کد می‌تواند جایگزین مناسبی باشد هرچند که می‌توان چاپ رسید را صرفاً در صورت درخواست مشتری انجام داد یا برای تراکنش‌های کم‌مبلغ از چاپ رسید صرف‌نظر کرد.

سمیعی،افزود:استفاده ازنسخه الکترونیکی رسید در پنل پذیرندگان یا نرم‌افزارهای حسابداری، بهره‌گیری از قابلیت‌های QR کد در دستگاه‌های کارتخوان و استفاده از دستگاه‌های اندرویدی نیز می‌تواند به کاهش مصرف کاغذ کمک کند.

وی،تأکید کرد: با توجه به حجم بالای تراکنش‌های روزانه در شبکه پرداخت کشور، حتی کاهش درصد کوچکی از چاپ رسید می‌تواند صرفه‌جویی قابل توجهی در مصرف کاغذ حرارتی و هزینه‌های عملیاتی ایجاد کند.