مدیریت ریسک در صنعت بیمه؛ رویکردها، ظرفیت ها و آینده نگری

مهم ترین این رویکردها عبارت  اند از:

رویکردهای مبتنی بر مدیریت ریسک بنگاهی 

رویکردهای مبتنی بر توانگری مالی و صورت های مالی

رویکردهای مبتنی بر استانداردهای ایزو

رویکردهای مبتنی بر  مدل های داخلی و رویکرد های ترکیبی مانند توانگری نوع دوم اتحادیه اروپا (ترکیبی از مدل های داخلی و توانگری مالی) اولین مدل توانگری ارایه شده بر اساس مدل کامپان در دهه 1960میلادی بود. 

این مدل مبتنی بر ضرایب ثابت ریسک بود و در شرکت های بیمه اتحادیه اروپا به طور یکسان به کار برده شد. 

این ضرایب مورد انتقاد قرار گرفت و در دهه  1980 میلادی  بسته به اندازه پرتفولیو (داشتمان بیمه ای) شرکت های بیمه مورد تعدیل قرار گرفت. 

بر اساس منابع روش شناسی موجود به نظر می رسد که مدل استاندارد توانگری انوع دوم تحادیه اروپا که در اوایل  قرن 21 ارایه شد، از مدل داخلی شرکت بیمه سوییس ری اقتباس شده باشد.

درصنعت بیمه ایران نیز مدیریت ریسک از طریق رویکرد مبتنی بر توانگری مالی توسط نهاد ناظر در قالب آیین نامه های 69 و 110 به شرکت های بیمه تجویز شده است. 

درکل، آیین نامه ۱۱۰ مولفه های ریسک بیشتری را نسبت به آیین‌نامه۶۹ در نظر می گیرد و این نظر پیروی بیشتری از فرایند توانگری استاندارد نوع دوم اتحادیه اروپا دارد. 

گرچه هنوز با آن فاصله چشمگیری دارد. 

مهم ترین مزیت های آیین نامه 110 عبارت اند از:

عملکرد مدیریتی شرکت های بیمه از طریق ریسک عملیاتی رصد می شود. 

ریسک عملیاتی از طریق ریسک نماهای خالص حق بیمه صادره، خسارت پرداختی، هزینه کارمزد کارگزاران، حق بیمه برگشتی و هزینه اداری، عمومی و پرسنلی اندازه گیری می شود.

به تقلید از توانگری نوع دوم اتحادیه اروپا ، همبستگی ‌یا ارتباط بین ریسک ها در محاسبات توانگری لحاظ می شود.

ریسک بیمه گری بیمه زندگی به مرگ و میر زندگی دارای اندوخته و زندگی بدون اندوخته، بازخریدی زندگی دارای اندوخته و ریسک حوادث فاجعه آمیز تفکیک شده است.

مدیریت دارایی و بدهی، از طریق ریسک بازار سرمایه گذاری لحاظ شده و ابعاد جدید ریسک سهام شرکت های بورسی،فرا بورسی و غیر بورسی سهام شرکت های وابسته و شرکت های بیمه تابعه و ریسک عدم تطابق بدهی دارایی لحاظ شده است.

مدیریت اتکایی شرکت های بیمه ای نیز از طریق روش های انتقال ریسک اتکایی ، واگذاری و بیمه مشترک و کنسرسیومی بررسی می شود. 

برای این کار لازم است که حق بیمه قراردادهای اتکایی و کنسر سیومی در صورت های مالی شرکت های بیمه تفکیک شود.

فرمول سرمایه الزامی شرکت های بیمه مختلط، با سایر شرکت های بیمه (تخصصی زندگی، تخصصی غیر زندگی و تخصصی اتکایی)  متفاوت است.

سطوح توانگری به صورت زیر تغییر یافته است:

•   سطح یک: نسبت توانگری بیش از ۱۳۰ درصد

•   سطح دو: نسبت توانگری بین ۹۰ تا ۱۳۰ درصد

•  سطح سه: بیش از ۷۰ و کمتر از ۹۰

•  سطح ۴: بیش از ۵۰ و کمتر از ۷۰

•  سطح ۵ : نسبت توانگری کمتر از ۵۰

یکی از مشکلات آیین نامه 69 این بود که شرکت های بیمه ای نوظهور و کوچک در مقایسه با شرکت های باسابقه و بزرگ (از نظر سهم بازار) معمولا از سطح توانگری نسبتا بالایی برخوردار می شدند. 

امید می رود با مبانی محاسباتی ارایه شده در‌ آیین نامه 110 سطح توانگری مالی شرکت های بیمه ای به صورت دقیق تر محاسبه شود. 

ازطرف دیگر، جای خالی مدل های داخلی در آیین نامه 110 به شدت احساس می شود. 

آیین نامه 110 بر خلاف آیین نامه توانگری نوع دوم اتحادیه اروپا، مدل های داخلی را برای شرکت های بیمه تجویز نمی کند. 

مدل های داخلی که بر مبنای مدل های احتمالی و بیم سنجی هستند به صورت مستقل از صورت های مالی شرکت بیمه، بر اساس داده های بیمه گری شرکت های بیمه عمل می کنند. 

استفاده از داده های بیمه گری و مدل های داخلی این امکان را برای شرکت های بیمه ای فراهم می کند تا  توانگری مالی خود را به صورت ماهانه و حتی هفتگی رصد کنند. 

درصورت استفاده ازمدل های داخلی،شرکت های بیمه ای از تهیه صورت های مالی به صورت ماهانه و یا کمتر از آن بی نیاز هستند. 

هم چنین، مدل های داخلی از هرگونه آسیب و دستکاری احتمالی صورت های مالی درامان هستند و می توانند توسط آکچوئران داخلی شرکت های بیمه توسعه یابند.

فقدان ترویج فنون هوش مصنوعی درصنعت بیمه نیز به نبود مدل های داخلی برای ارزیابی ریسک درشرکت های بیمه بر می گردد. 

بسیاری از فنون هوش مصنوعی که هم اکنون در صنعت بیمه مغفول مانده اند مبتنی برمدل ها و الگوریتم های احتمالی هستند.

درواقع توسعه مدل های داخلی در شرکت های بیمه، زیر ساخت اصلی به کارگیری فنون هوش مصنوعی در صنعت بیمه است.

محمد رضا اناری، آکچوئر بیمه ایران