چابک آنلاین، بهاره تاجرباشی، برای همین، یکی از شاخصهایی که میتواند تصویر متفاوتی از عملکرد شرکتها ارایه دهد، سرانه سود یا زیان عملیاتی به ازای هر نیروی انسانی است، یعنی حاصل تقسیم سود یا زیان عملیاتی بر تعداد کارکنان.
بررسی اطلاعات ۲۴ شرکت بیمه ای در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان میدهد که در سال ۱۴۰۴، بازار بیمه از نظر این شاخص، بیشتر از آنکه شاهد یک بهبود عمومی باشد، با افزایش فاصله میان شرکتها مواجه بوده است.
در سال ۱۴۰۳، از میان ۲۴ شرکت مورد بررسی، ۲۰ شرکت سود عملیاتی و چهار شرکت زیان عملیاتی داشتند.
یک سال بعد، تعداد شرکتهای سودده به ۱۶ شرکت کاهش پیدا کرده و تعداد شرکتهای زیانده به 8 شرکت رسیده است.
بنابراین نخستین اتفاق مهم، نهفته در تعداد شرکتهاست یعنی تعداد بنگاههایی که نتوانستهاند از عملیات خود سود بسازند، دو برابر شده است.
درصدر جدول سال گذشته، شرکت بیمه کارآفرین قرار دارد.
شرکتی که به ازای هر نیروی انسانی، حدود ۶۷.۵ میلیارد ریال سود عملیاتی ایجاد کرده است.
این شرکت در سال ۱۴۰۳ نیز در جمع شرکتهای برتر قرار داشت و رتبه چهارم را با سرانه حدود ۲۲.۷ میلیارد ریال به دست آورده بود.
بنابراین جهش کارآفرین فقط ناشی از قرار گرفتن در یک رتبه بالاتر نیست، بلکه نشاندهنده افزایش قابلتوجه توان سود سازی عملیاتی آن به ازای نیروی انسانی است.
بعد از بیمه کارآفرین، شرکت های بیمه دی و البرز قرار گرفتهاند، سرانه سود عملیاتی این دو شرکت به ترتیب حدود ۴۱.۲ و ۴۰.۳ میلیارد ریال بوده است.
پاسارگاد،آسیا و پارسیان نیز در ردههای بعدی قرار دارند.
اما همین جدول، داستان دیگری هم روایت می کند.
پارسیان که درسال ۱۴۰۳ با سرانه حدود ۵۶.۷ میلیارد ریال در صدر جدول قرار داشت، در سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۹.۴ میلیارد ریال رسیده و رتبه آن به ششم تنزل کرده است.
یعنی در فاصله یک سال، صدرنشین سال قبل نهتنها جایگاه خود را از دست داده، بلکه فاصله محسوسی با عملکرد سال گذشته خود نیز پیدا کرده است.
آسیا نیز یکی از نمونههای برجسته بهبود است.
سود عملیاتی این شرکت از حدود ۱۰.۱ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ به ۵۵.۸ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ رسیده،درحالیکه تعداد کارکنان تنها اندکی افزایش یافته است.
همین ترکیب باعث شده تا سرانه سود عملیاتی آسیا ازحدود ۴.۱ میلیارد ریال به ۲۲.۳ میلیارد ریال برسد.
درنقطه مقابل، تصویر شرکتهای زیانده بسیار جدیتر است.
شرکت بیمه سینا که در سال ۱۴۰۳ به ازای هر کارمند حدود ۲.۸ میلیارد ریال سود عملیاتی داشت،در سال ۱۴۰۴ با سرانه حدود ۲۴.۲ میلیارد ریال زیان در انتهای جدول قرار گرفته است.
بیمه دانا نیز از سرانه مثبت ۵.۶ میلیارد ریال به حدود ۱۷.۳ میلیارد ریال زیان به ازای هر نیروی انسانی رسیده است.
درواقع، نیمه پایینی جدول نشان میدهد که مسئله فقط «کم شدن سود» نیست و در برخی شرکتها، عملکرد عملیاتی بهطور کامل از محدوده سود وارد محدوده زیان شده است.
در سوی دیگر، چند شرکت توانستهاند مسیر متفاوتی طی کنند.
بیمه تجارت نو از سرانه حدود ۳.۱ میلیارد ریال زیان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۷.۷ میلیارد ریال سود در سال ۱۴۰۴ رسیده وبیمه معلم نیز از زیان سرانه ۱.۸ میلیارد ریالی به سود سرانه حدود ۱.۳ میلیارد ریالی رسیده است.
این دو مورد نشان میدهند که تغییر جایگاه در جدول الزاماً فقط با افزایش تعداد کارکنان یا کاهش آنها اتفاق نمیافتد و کیفیت عملکرد عملیاتی نقش تعیینکنندهای دارد.
از منظر کلان نیز اعداد قابل توجهاند.
تعداد کارکنان ۲۴ شرکت مورد بررسی از ۱۹ هزار و ۲۰۳ نفر در سال ۱۴۰۳ به ۱۹ هزار و ۹۵۱ نفر در سال ۱۴۰۴ رسیده، یعنی حدود ۳.۹ درصد افزایش.
در همین فاصله، مجموع سود عملیاتی شرکتهای سودده از ۲۱۷.۷ هزار میلیارد ریال به ۲۷۴ هزار میلیارد ریال افزایش یافته است؛ رشدی حدود ۲۶ درصد.
اما همزمان، مجموع زیان عملیاتی شرکتهای زیانده از حدود ۵.۸ هزار میلیارد ریال به ۷۵.۴ هزار میلیارد ریال رسیده است.
به بیان دیگر، رشد زیان شرکتهای زیانده بهمراتب سریعتر از رشد سود شرکتهای سودده بوده است.
نتیجه نهایی همینجاست.
مجموع خالص سود عملیاتی این ۲۴ شرکت از حدود ۲۱۱.۹ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ به ۱۹۸.۶ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ رسیده، یعنی با وجود رشد سود شرکتهای سودده، خروجی خالص عملیاتی مجموعه حدود ۶.۳ درصد کاهش یافته است.
بنابراین اگر قرار باشد از این دادهها یک نتیجه روشن بگیریم، مسئله اصلی سال ۱۴۰۴ را نمیتوان صرفاً «رشد یا افت سود» دانست.
مسئله مهمتر،دوگانگی بهرهوری نیروی انسانی در صنعت بیمه است، بخشی از شرکتها توانستهاند از هر نیروی انسانی سود عملیاتی بسیار بیشتری خلق کنند،درحالیکه بخشی دیگر به مرحلهای رسیدهاند که هر نیروی انسانی، بهطور متوسط با زیان عملیاتی قابل توجهی همراه است.
درچنین شرایطی، تعداد کارکنان به خودی خود نه یک فرصت است و نه یک تهدید.
پرسش جدیتر این است که هر شرکت با نیروی انسانی خود چه مقدار ارزش عملیاتی خلق میکند؟
و دقیقاً از همین زاویه، فاصله ۶۷.۵ میلیارد ریالی کارآفرین در صدر جدول با ۲۴.۲ میلیارد ریال زیان سرانه سینا در انتهای جدول، شاید از هر رتبهبندی دیگری گویاتر باشد.
