۷.۲۶ درصد از تعداد تراکنش های سال ۱۴۰۴ ناموفق بوده است /خدمت «مانده‌ گیری» در تراکنش های شبکه پرداخت ۴.۹ درصد رشد کرد + جدول

چابک آنلاین، حدیث اسماعیل زاده، فصل نخست این گزارش، به بررسی وضعیت کلی شبکه پرداخت کشور، مهم‌ترین شاخص‌های عملکردی شاپرک، روند تغییرات ابزارهای پذیرش و کیفیت خدمات پرداخت کارتی می‌پردازد. همچنین عملکرد سوئیچ شاپرک و شبکه پرداخت نیز از منظر شاخص‌های کیفی مورد ارزیابی قرارگرفته است.

درفصل دوم، عملکرد شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت (PSP) بر اساس شاخص‌های مختلف بررسی شده تا تصویری از جایگاه و کیفیت خدمات هر یک از این شرکت‌ها دربازار پرداخت کشور ارائه شود.

فصل سوم نیز به عملکرد بانک‌های صادرکننده و پذیرنده اختصاص دارد و سهم و عملکرد هر یک از بانک‌ها را در حوزه صدور و پذیرش تراکنش‌ها در بستر شبکه پرداخت و سوئیچ شاپرک مورد بررسی قرار می‌دهد.

فراوانی کل تراکنش‌ها در سال ۱۴۰۴ به ۵۳،۱۰۲ میلیون عدد رسیده که در مقایسه با ۵۱،۳۹۷ میلیون عدد در سال ۱۴۰۳، رشد ۳ درصدی را نشان می‌دهد.

درمیان ماه‌های سال گذشته، شهریورماه با ثبت ۴،۶۶۵ میلیون عدد، بیشترین تعداد تراکنش را به خود اختصاص داده است.

همچنین فروردین ماه سال ۱۴۰۴ با افزایش ۲۶۸ میلیون عددی نسبت به مدت مشابه سال قبل، بیشترین رشد نقطه ‌به ‌نقطه تعداد تراکنش‌ها را تجربه کرده است.

ارزش کل تراکنش‌های شبکه شاپرک نیز در سال ۱۴۰۴ با رشد ۴۸ درصدی نسبت به سال ۱۴۰۳، به ۲۲،۷۲۲ همت رسیده است.

در این میان، آذرماه با ثبت ۲،۴۱۶ همت، بیشترین مبلغ تراکنش ماهانه را به نام خود ثبت کرده و همزمان بیشترین رشد نقطه‌به‌نقطه مبلغ تراکنش‌ها نیز در همین ماه رقم خورده است؛ به‌طوری که ارزش تراکنش‌ها با افزایش ۹۳۲ همت، ۶۳ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بوده است.

روند پنج‌ ساله شبکه پرداخت نیز از ادامه رشد تراکنش‌ها حکایت دارد.

حجم تراکنش‌ها در فاصله سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴، ۴۰.۱۱ درصد افزایش یافته که بیانگر گسترش مستمر استفاده از ابزارهای پرداخت الکترونیکی در کشور است.

تا پایان آذرماه ۱۴۰۴، بیش از 11 میلیون ابزار پذیرش فعال درشبکه پرداخت کشور به ثبت رسیده است.

درترکیب این ابزارها، کارتخوان‌های فروشگاهی همچنان بیشترین سهم را در اختیار دارند و با سهم 94/94 درصدی، جایگاه نخست را حفظ کرده‌اند.

پس ازآن، ابزارهای پذیرش اینترنتی با سهم 5.02 درصد و کدهای دستوری (USSD) با سهم 0.04 درصد قرار گرفته‌اند.

تعداد ابزارهای پذیرش تراکنش‌دار در سال ۱۴۰۴ نیز از 8/9 میلیون دستگاه و ابزار فراتر رفته که نسبت به سال گذشته، رشد 1/4 درصدی را نشان می‌دهد.

در این بخش نیز کارتخوان‌های فروشگاهی با سهم 98/66 درصدی، بیشترین سهم از ابزارهای پذیرش تراکنش‌دار را به خود اختصاص داده‌اند و ابزارهای اینترنتی با 1/33 درصد و کدهای دستوری (USSD) با 0/002 درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

درمقایسه باسال ۱۴۰۳، تعداد ابزارهای اینترنتی تراکنش‌دار 18/9 درصد افزایش یافته،درحالیکه تعداد کدهای دستوری (USSD) با افت ۳ درصدی همراه بوده است.

درمیان خدمات مختلف شبکه پرداخت، «خرید کالا و خدمات» همچنان بیشترین سهم را از تعداد تراکنش‌های شبکه به خود اختصاص داده است.

سهم این خدمت از کل تعداد تراکنش‌های سال ۱۴۰۴ به 90/55 درصد رسیده که در مقایسه با سهم 89/88 درصدی سال ۱۴۰۳ افزایش یافته و تعداد تراکنش‌های آن نیز رشد 4/1 درصدی را ثبت کرده است.

درمقابل، سهم خدمت «پرداخت قبض و خرید شارژ» از تعداد تراکنش‌ها با افت 10/1 درصدی، از 5/68 درصد در سال ۱۴۰۳ به 4/94 درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.

همچنین خدمت «مانده‌ گیری» با رشد 4/9 درصدی در تعداد تراکنش‌ها، سهم خود را از 4/44 درصد در سال گذشته به 4/51 درصد در سال ۱۴۰۴ افزایش داده است.

بررسی مبلغ تراکنش‌ها نیز نشان می‌دهدکه «خرید کالا و خدمات» همچنان بیشترین سهم را در اختیار دارد.

این خدمت در سال ۱۴۰۴، 98/76 درصد از مبلغ ۲۲،۷۲۲/5 همتی کل تراکنش‌های شبکه را به خود اختصاص داده که در مقایسه با سهم 98/67 درصدی سال ۱۴۰۳ افزایش یافته و مبلغ تراکنش‌های آن نیز رشد 48/4 درصدی را تجربه کرده است.

درمقابل، سهم خدمت «پرداخت قبض و خرید شارژ» از مبلغ کل تراکنش‌ها از 1/33 درصد در سال ۱۴۰۳ به 1/24 درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.

با این حال، مبلغ تراکنش‌های این خدمت نسبت به سال گذشته 39/1 درصد افزایش داشته که نشان می‌دهد ارزش ریالی این تراکنش‌ها، با وجود افت سهم، همچنان روندی صعودی داشته است.

روند پنج‌ساله نسبت اسکناس و مسکوک به نقدینگی نشان می‌دهد که این شاخص از 2.11 درصد در اسفند ۱۳۹۹، به‌تدریج کاهش یافته و در اسفندماه ۱۴۰۳ به 1.76 درصد رسیده که پایین‌ترین سطح آن در این بازه زمانی محسوب می‌شود.

ادامه این روند نزولی ازکاهش سهم پول فیزیکی درمبادلات روزمره و گسترش استفاده از ابزارهای پرداخت الکترونیکی حکایت دارد.

درمقابل، نسبت ارزش تراکنش‌های شاپرک به نقدینگی در بازه زمانی اسفند ۱۳۹۹ تا اسفند ۱۴۰۳ روندی صعودی را تجربه کرده است.

این شاخص که دراسفند ۱۳۹۹ معادل 16/75 درصد بود، با وجود کاهش مقطعی به 15/39 درصد در اسفند ۱۴۰۰، درادامه مسیر افزایشی خود را از سر گرفت و در اسفندماه ۱۴۰۳ به ۲۰/۲۰ درصد، بالاترین میزان طی این دوره پنج‌ساله، رسید.

تداوم این روند بیانگر افزایش نفوذ ابزارهای پرداخت الکترونیکی و پررنگ‌تر شدن نقش آن‌ها در مبادلات روزمره، همزمان با کاهش اتکای جامعه به پول نقد است.

خطاهای تراکنش در شبکه پرداخت کشور در پنج گروه شامل خطاهای صادرکنندگی، پذیرندگی، شاپرکی، کاربری و کسب‌وکار طبقه‌بندی می‌شوند.

دراین گزارش، تعداد تراکنش‌های ناموفق و سهم هر یک از این خطاها در مقایسه با تراکنش‌های موفق مورد بررسی قرار گرفته است.

درسال ۱۴۰۴، ۵۷ میلیارد و ۲۶۱ میلیون و ۲۰۷ هزار و ۵۸۷ تراکنش در شبکه پرداخت پردازش شده که از این تعداد، ۴ میلیارد و ۱۵۸ میلیون و ۷۰۸ هزار و ۷۳۵ تراکنش معادل ۷.۲۶ درصد ناموفق و ۵۳ میلیارد و ۱۰۲ میلیون تراکنش با موفقیت انجام شده است.

در نتیجه، ۹۲.۷۳ درصد از کل تراکنش‌های شبکه در سال گذشته با موفقیت انجام شده‌اند.

میزان دردسترس بودن خدمات شرکت شاپرک در سال ۱۴۰۴ به 99.97 درصد و درکل شبکه پرداخت به 99.18 درصد رسیده است.

شاپرک همچنین تأکید کرده که شاخص کیفیت خدمات شبکه پرداخت بر مبنای مجموع تراکنش‌های خطادار شبکه محاسبه می‌شود و به همین دلیل، تراکنش‌های ناموفق ناشی از خطای کاربری در محاسبه این شاخص لحاظ نشده‌اند.

نرخ رشد سالانه تعداد تراکنش‌ها در سال ۱۴۰۴ به 3.32 درصد رسیده است.

بر این اساس،شرکت پرداخت الکترونیک سامان کیش با 20/74 درصد، بیشترین سهم از تعداد تراکنش‌های انجام شده در سال ۱۴۰۴ را در اختیار داشته است.

پس از آن، به پرداخت ملت با 19/79 درصد و تجارت الکترونیک پارسیان با 12/20 درصد قرار دارند.

درمیان شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت، بیشترین کاهش سهم تعدادی به شرکت «پرداخت الکترونیک پاسارگاد» با 2.06 درصد تعلق داشته است.

در مقابل، «پرداخت نوین آرین» با افزایش 2.20 درصدی، بیشترین رشد سهم را درمیان شرکت‌ها ثبت کرده و بیشترین نرخ رشد تعداد تراکنش نیز با رقم 30.61 درصد به همین شرکت اختصاص دارد.

درشاخص سهم بازارشرکت‌های PSP از مبلغ تراکنش‌ها،به پرداخت ملت با 21/69 درصد توانست صدرنشین سال ۱۴۰۴ شود.

پرداخت الکترونیک سامان کیش با 20/67 درصد در جایگاه دوم قرار دارد و جایگاه سوم نیزدراختیار شرکت پرداخت الکترونیک سداد با 13/72 درصد است.

دربخش مبلغی نیز، بیشترین کاهش سهم به «پرداخت الکترونیک پاسارگاد» با 3.09 درصد مربوط بوده است.

درمقابل، «به‌پرداخت ملت» با افزایش 1.83 درصدی، بیشترین رشد سهم مبلغی را درمیان شرکت‌های PSP به ثبت رسانده است.

بیشترین سهم بازار از نظر تعداد تراکنش‌ها در سال مالی ۱۴۰۴ در اختیار شرکت «پرداخت الکترونیک سامان» بوده است.

با این حال، روند تغییرات سهم بازار در طول سال نشان می‌دهد که «به پرداخت ملت» با افزایش سهم خود از 19/04 درصد در آذر ۱۴۰۳ به 21/05 درصد در آذر ۱۴۰۴، از «پرداخت الکترونیک سامان» پیشی گرفت و در پایان سال جایگاه نخست را به دست آورد.

در میان شرکت‌های حاضر در رتبه‌های میانی نیز، «پرداخت نوین آرین» با یک پله صعود، جایگاه چهارم را از آن خود کرد.

در مقابل، «فراپردازان آروند امید»که روندی نزولی را پشت سر گذاشت، سال را با سهم 8/35 درصدی و قرار گرفتن در رتبه پنجم به پایان رساند.

رقابت در شاخص مبلغ تراکنش‌ها نیز با جابه‌جایی در صدر جدول همراه بود.

«به پرداخت ملت»سهم خود را از 20/04 درصد در دی ۱۴۰۳ به 23/04 درصد درآذر ۱۴۰۴ افزایش داد و با عبور از رقبا، در جایگاه نخست ایستاد.

درمقابل، «پرداخت الکترونیک سامان» که رقابت نزدیکی با این شرکت داشت،درپایان آذرماه سهم 20/70 درصدی را ثبت کرد.

دررتبه‌های میانی بازار مبلغی نیز، «پرداخت نوین آرین» توانست جایگاه پنجم را به دست آورد و سهم خود را تا 7/80 درصد افزایش دهد.

درمقابل،«پرداخت الکترونیک پاسارگاد» با ادامه روند نزولی، سال را با سهم 5/98 درصدی و قرار گرفتن در رتبه هفتم به پایان رساند.

دربازار تراکنش‌های کارتخوان فروشگاهی، «پرداخت الکترونیک سامان» با سهم 20.83 درصدی، بیشترین تعداد تراکنش‌ها را پشتیبانی کرده است.

درهمین بازار، «پرداخت نوین آرین» با افزایش 2.33 درصدی، بیشترین رشد سهم را به ثبت رسانده و «پرداخت الکترونیک پاسارگاد» با کاهش 2.23 درصدی، بیشترین افت سهم را نسبت به سال گذشته تجربه کرده است.

در بازارتراکنش‌های اینترنتی نیز، «به‌پرداخت ملت» با سهم 39.79 درصدی همچنان جایگاه نخست را در اختیار دارد. «پرداخت الکترونیک سامان کیش» با رشد 3.71 درصدی، بیشترین افزایش سهم بازار را به خود اختصاص داده و در مقابل،«آسان پرداخت پرشین» با افت 3.66 درصدی، بیشترین کاهش سهم را نسبت به سال گذشته ثبت کرده است.

دربخش تراکنش‌های مبتنی برکدهای دستوری (USSD)، «به‌پرداخت ملت» با سهم 46.25 درصدی همچنان بیشترین سهم بازار را در اختیار دارد.

دراین حوزه، «تجارت الکترونیک پارسیان» با افزایش 3.32 درصدی، بیشترین رشد سهم بازار را تجربه کرده و «پرداخت الکترونیک سامان» نیز با کاهش 2.38 درصدی، بیشترین افت سهم را نسبت به سال گذشته به ثبت رسانده است.

دربخش مبلغی تراکنش‌های کارتخوان فروشگاهی، «به‌پرداخت ملت» با سهم 19/82 درصدی، بیشترین سهم ریالی بازار را در سال ۱۴۰۴ در اختیار داشته است.

همچنین «پرداخت نوین آرین» با افزایش ۲/۲ درصدی، بیشترین رشد سهم بازار را ثبت کرده و «پرداخت الکترونیک پاسارگاد» نیز با کاهش 3/08 درصدی، بیشترین افت سهم را نسبت به سال گذشته تجربه کرده است.

دربازار تراکنش‌های اینترنتی، جایگاه نخست نسبت به سال گذشته تغییر کرده و «به‌پرداخت ملت» با پشتیبانی از 27.55 درصد مبالغ تراکنش‌های اینترنتی، بیشترین سهم این بازار را در سال ۱۴۰۴ به خود اختصاص داده است.

درهمین بخش، «پرداخت الکترونیک سداد» با رشد 4.72 درصدی، بیشترین افزایش سهم را ثبت کرده و «پرداخت الکترونیک سپهر» نیز با افت 4.74 درصدی، بیشترین کاهش سهم بازار را نسبت به سال قبل تجربه کرده است.

دربخش تراکنش‌های کدهای دستوری (USSD) نیز، «به‌پرداخت ملت» با پوشش 47.04 درصد از ارزش ریالی تراکنش‌ها،همچنان بیشترین سهم بازاررا دراختیاردارد.

همچنین «تجارت الکترونیک پارسیان» با افزایش 3.48 درصدی، بیشترین رشد سهم بازار را تجربه کرده و «پرداخت الکترونیک سامان کیش» نیز با کاهش 1.4 درصدی، بیشترین افت سهم را نسبت به سال گذشته به ثبت رسانده است.

«بانک ملت» در سال ۱۴۰۴ با سهم 16.09 درصدی، بیشترین سهم از تعداد تراکنش‌های پذیرندگی را در اختیار داشته است.

همچنین، در مقایسه با سال ۱۴۰۳، بیشترین افزایش سهم تعدادی با 1.89 درصد به «بانک قرض‌الحسنه مهر ایران» اختصاص دارد،درحالیکه «بانک سپه» با منفی 2.49 درصد،بیشترین کاهش سهم تعدادی را ثبت کرده است.

درشاخص مبلغ تراکنش‌های پذیرندگی نیز «بانک ملت» با سهم 16.39 درصدی، بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است.

همچنین، بیشترین افزایش سهم مبلغی بین سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ با 1.38 درصد به «بانک رفاه کارگران» تعلق دارد و«بانک سپه» نیز با منفی 2.24 درصد، بیشترین کاهش سهم مبلغی را در این بازه زمانی تجربه کرده است.

درسال ۱۴۰۴، مجموع تعداد کارت‌های بانکی تراکنش‌دار در سوئیچ شاپرک به ۱۶۴،۰۰۶،۱۶۵ عدد رسیده است.

دراین میان، کارت‌های برداشت با ۱۵۵،۸۶۳،۰۶۳ عدد و سهم تعدادی 95/03 درصدی، بیشترین تعداد کارت‌های تراکنش‌دار را به خود اختصاص داده‌اند.

درمقابل، کارت‌های اعتباری با ۱،۷۳۶،۳۹۱ عدد و سهم 1/06 درصدی، کمترین سهم را در میان انواع کارت‌های بانکی داشته‌اند.

درمجموع، تعداد کارت‌های بانکی تراکنش‌دار در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال گذشته 2/53 درصد افزایش یافته است. همچنین بررسی نرخ رشد به تفکیک نوع کارت نشان می‌دهد که کارت‌های هدیه با رشد 14/28 درصدی، بیشترین افزایش را تجربه کرده‌اند، در حالی که کارت‌های اعتباری با افت 21/26 درصدی، بیشترین کاهش را به ثبت رسانده‌اند.