چابک آنلاین، زهرا نامداری، "رضا عیوضلو"، در گفتوگو با «چابک آنلاین» درباره چالشهای رتبهبندی اعتباری اشخاص حقوقی در ایران اظهار کرد:در مورد شرکتهای پذیرفتهشده در بورس و فرابورس، بخش قابلتوجهی از اطلاعات مورد نیاز برای ارزیابی اعتباری در سامانه کدال در دسترس است و صورتهای مالی این شرکتها نیز تحت نظارت حسابرسان معتمد تهیه و بررسی میشود؛ بنابراین از منظر دسترسی به داده، شرایط برای اعتبارسنجی این دسته از شرکتها مناسبتر است.
به گفته او، وضعیت شرکتهایی که در بورس و فرابورس حضور ندارند متفاوت است و صورتهای مالی آنها الزاماً ازهمان سطح قابلیت اتکا برخوردار نیست و همین مسئله میتواند به یکی از مهمترین خلأهای اطلاعاتی در اعتبارسنجی این شرکتها تبدیل شود.
عیوضلو، با اشاره به توسعه سامانههای یکپارچه مالیاتی، افزود: حرکت نظام مالیاتی به سمت یکپارچهشدن سامانهها، امکان بررسی و تطبیق اطلاعات مالی شرکتها را نسبت به گذشته افزایش داده است، اما همچنان احتمال دستکاری صورتهای مالی در شرکتهایی که از شفافیت شرکتهای بورسی و فرابورسی برخوردار نیستند، وجود دارد.
وی،تاکید کردکه اظهارنامههای مالیاتی،سوابق مالیاتی شرکت و بهویژه تفاوت میان مالیات ابرازی و مالیات قطعیشده، میتواند یکی از دادههای مهم برای ارزیابی اعتبار اطلاعات مالی شرکتها باشد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران،توضیح داد: اگر صورتهای مالی یک شرکت مطابق استانداردهای لازم تهیه شده باشد، باید بتواند در فرآیند رسیدگی مالیاتی نیز قابلیت پذیرش داشته باشد؛ بنابراین تفاوت معنادار میان مالیات ابرازی و مالیات قطعی میتواند نشانهای باشد که استفادهکننده اعتبارسنجی، قابلیت اتکای صورتهای مالی شرکت را با دقت بیشتری بررسی کند.
اعتبارسنجی شرکتهای غیربورسی نیازمند بررسی عمیقتر
عیوضلو، با بیان اینکه اطلاعات موجود در کدال برای شرکتهای پذیرفتهشده در بورس و فرابورس میتواند بخش مهمی از نیازهای اعتبارسنجی را پوشش دهد، گفت: برای شرکتهای خارج از بازار سرمایه، مؤسسه اعتبارسنجی باید بررسیهای جزئیتر و عمیقتری انجام دهد تا بتواند درباره ثبات و وضعیت اعتباری شرکت به جمعبندی برسد.
وی افزود:در اعتبارسنجی اشخاص حقیقی، استفاده از دادههای متنوع رفتاری در دنیا روندی رو به رشد دارد و حتی کسبوکارهای فعال در حوزه BNPL ها نیز از این دادهها برای ارزیابی مشتریان استفاده میکنند.
به گفته عیوضلو، در این مدلها حتی رفتار مالی افراد در فضای مجازی و دادههای رفتاری آنها میتواند با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی تحلیل شود و در کنار سایر اطلاعات، تصویری از وضعیت اعتباری فرد ارائه دهد.
با این حال، او تأکید کرد که نمیتوان همین رویکرد را بدون تغییر برای اشخاص حقوقی به کار گرفت و در اعتبارسنجی شرکتها باید با دقت و ملاحظات بیشتری عمل کرد.
رتبه اعتباری نباید تنها به بازی با دادهها محدود شود
این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، با تأکید بر ضرورت توجه به عوامل کیفی در اعتبارسنجی شرکتها ، گفت: در مورد اشخاص حقوقی، اعتبارسنجی نباید صرفاً یک بازی با دادهها باشد ولازم است ارزیابی عمیقتری از شرکت انجام شود.
به گفته وی، یکی از مهمترین عوامل کیفی، نظام رهبری و مدیریت شرکت است؛ اینکه شرکت چگونه مدیریت و راهبری میشود و چه ساختاری بر فرآیند تصمیمگیری آن حاکم است، میتواند در ارزیابی اعتبار شرکت نیز مؤثر باشد.
عیوضلو ادامه داد: شناخت عمیقتر از یک شرکت و نحوه اداره آن میتواند به ارائه ارزیابی دقیقتری از رتبه اعتباری منجر شود؛ موضوعی که در شرکتهای غیربورسی، به دلیل محدودیت دادههای شفاف و قابل اتکا، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
