پرداخت بیمه از دو یا چند کارگاه؛ آنچه بیمهشدگان باید درباره مستمری و بازنشستگی بدانند
پرداخت حق بیمه از دو کارگاه بر اساس قانون تأمین اجتماعی کاملاً مجاز است و هر کارفرما موظف است متناسب با حقوق پرداختی، سهم حق بیمه را بهصورت جداگانه پرداخت کند.
در سالهای اخیر، اشتغال همزمان در بیش از یک محل کار دیگر پدیدهای نادر نیست. بسیاری از افراد به دلایل اقتصادی، تخصصی یا شرایط شغلی، بهصورت همزمان در دو یا حتی چند کارگاه فعالیت میکنند. همین موضوع باعث شکلگیری یک پرسش مهم در ذهن بیمهشدگان شده است: آیا پرداخت حق بیمه از دو یا چند کارگاه امکانپذیر است و این نوع بیمهپردازی چه تأثیری بر سابقه و مستمری بازنشستگی دارد؟
برخی افراد تصور میکنند رد شدن بیمه از چند محل کار مشکلساز است یا موجب تضاد در سوابق بیمهای میشود، در حالی که قانون تامین اجتماعی نهتنها این موضوع را مجاز دانسته، بلکه برای آن ضوابط مشخصی نیز تعیین کرده است. در این مقاله از چابک آنلاین تلاش میکنیم با تکیه بر قوانین رسمی و توضیحات مسئولان سازمان تامین اجتماعی، ابعاد مختلف پرداخت بیمه از چند کارگاه را بهصورت دقیق و شفاف بررسی کنیم.
مبنای قانونی پرداخت بیمه از چند کارگاه
پاسخ اصلی به این موضوع را باید در ماده ۳۴ قانون تامین اجتماعی جستوجو کرد. این ماده بهصراحت اعلام میکند که اگر بیمهشده برای دو یا چند کارفرما کار کند، هر یک از کارفرمایان موظفاند متناسب با حقوقی که پرداخت میکنند، سهم حق بیمه را به سازمان تامین اجتماعی بپردازند.
به بیان ساده، قانون به بیمهشده اجازه میدهد همزمان در چند کارگاه مشغول به کار باشد و از هر یک از آنها بهطور مستقل بیمهپردازی کند. در این حالت:
- هر کارفرما مسئول پرداخت سهم خود از حق بیمه است
- بیمهشده میتواند تماموقت یا پارهوقت باشد
- نوع قرارداد (ساعتی، پارهوقت یا تماموقت) مانعی برای بیمهپردازی ایجاد نمیکند
بنابراین، رد شدن بیمه از دو یا چند کارگاه نهتنها خلاف قانون نیست، بلکه حقی است که قانون برای کارگران و کارکنان در نظر گرفته است.
حداقل و حداکثر دستمزد؛ نکتهای کلیدی در بیمهپردازی چندگانه
هر سال سازمان تامین اجتماعی حداقل و حداکثر دستمزد مشمول کسر حق بیمه را اعلام میکند. این سقف و کف، نقش تعیینکنندهای در پرداخت بیمه از چند کارگاه دارد.
اگر بیمهشده در کارگاه اول به اندازه سقف تعیینشده آن سال حق بیمه پرداخت کند، دیگر نیازی به پرداخت حق بیمه در کارگاه دوم یا سوم نخواهد بود. اما اگر دستمزد بیمهشده در کارگاه اول کمتر از سقف باشد، کارفرمایان دیگر نیز موظفاند تا زمان رسیدن مجموع پرداختیها به سقف قانونی، حق بیمه را پرداخت کنند.
این قاعده بهویژه برای افرادی که:
- در یک شغل اصلی حقوق متوسطی دارند
- و در کنار آن مشاغل پارهوقت یا پروژهای انجام میدهند
اهمیت زیادی دارد، زیرا امکان افزایش مبنای بیمهای آنها را فراهم میکند.
آیا پرداخت بیمه از چند کارگاه سابقه را افزایش میدهد؟
یکی از رایجترین تصورات نادرست این است که اگر فردی در یک ماه از دو یا چند کارگاه بیمه رد کند، تعداد روزهای سابقهاش افزایش پیدا میکند. قانون و رویه اجرایی سازمان تامین اجتماعی این موضوع را صراحتاً رد میکند.
حتی اگر فردی در یک ماه:
- ۲۵ روز در یک کارگاه
- و ۱۵ روز در کارگاه دیگر
مشغول به کار باشد، در نهایت حداکثر یک ماه سابقه بیمهای برای او لحاظ میشود. پرداخت بیمه از چند کارگاه هیچ تأثیری در افزایش تعداد روزهای سابقه ندارد و سابقه بیمهای ماهانه بیش از ۳۰ یا ۳۱ روز محاسبه نمیشود.
بنابراین، مزیت اصلی بیمهپردازی چندگانه در میزان دستمزد مبنای محاسبه مزایا است، نه افزایش سنوات.
ماده ۷۷ قانون تامین اجتماعی و فرمول محاسبه مستمری
برای درک تأثیر بیمهپردازی در چند کارگاه بر حقوق بازنشستگی، باید به ماده ۷۷ قانون تامین اجتماعی توجه کرد. این ماده فرمول اصلی محاسبه مستمری بازنشستگی را مشخص میکند.
بر اساس این ماده، مستمری بازنشستگی برابر است با یکسیام متوسط مزد یا حقوق بیمهشده ضربدر سنوات پرداخت حق بیمه، مشروط بر آنکه از سقف قانونی تعیینشده تجاوز نکند.
متوسط مزد نیز از تقسیم مجموع دستمزدهای مشمول کسر حق بیمه در ۲۴ ماه آخر بر عدد ۲۴ به دست میآید. این عدد، مبنای اصلی محاسبه حقوق بازنشستگی است.
محاسبه مستمری برای بیمهشدگان شاغل در چند کارگاه
به گفته معاون تعهدات بیمهای اداره کل تامین اجتماعی استان قم، در صورت اشتغال همزمان بیمهشده در دو یا چند کارگاه، مستمری بهصورت تجمیعی ساده محاسبه نمیشود، بلکه برای هر کارگاه یک مستمری مستقل در نظر گرفته میشود.
به این معنا که:
- میانگین دستمزد دو سال آخر در هر کارگاه جداگانه محاسبه میشود
- سابقه بیمه در همان کارگاه در این میانگین ضرب میشود
- حاصل بر عدد ۳۰ تقسیم میگردد
- و در نهایت، مستمریهای بهدستآمده از هر کارگاه با هم جمع میشوند
این روش باعث میشود عدالت بیمهای رعایت شود و تفاوتی میان فردی که سالها در چند کارگاه بیمهپردازی کرده با فردی که تنها در دو سال پایانی چنین وضعیتی داشته، وجود داشته باشد.
چرا روش محاسبه تغییر کرد؟
در گذشته، مجموع دستمزدهای دو سال آخر فرد در تمام کارگاهها با هم جمع میشد و مبنای محاسبه مستمری قرار میگرفت. این روش باعث میشد فردی که تنها دو سال آخر از دو محل بیمه پرداخت کرده بود، مستمری مشابه کسی دریافت کند که سالها چنین وضعیتی داشته است.
بهمنظور جلوگیری از تضییع حقوق بیمهشدگان و سازمان تامین اجتماعی و در راستای رعایت عدالت، مقرر شد هر کارگاه مستمری مستقل داشته باشد. این رویه در سال ۱۳۹۴ با صدور دادنامههای متعدد توسط دیوان عدالت اداری نیز تأیید شد.
مزایای واقعی پرداخت بیمه از دو یا چند کارگاه
پرداخت بیمه از چند کارگاه، در صورتی که بهدرستی و با رعایت سقف دستمزد انجام شود، میتواند مزایای قابل توجهی داشته باشد. مهمترین این مزایا عبارتاند از:
- افزایش حقوق بازنشستگی به دلیل بالا رفتن میانگین دستمزد
- دریافت غرامت و مستمری بالاتر در صورت ازکارافتادگی
- بهرهمندی از مقرری بیکاری بر مبنای دستمزد بالاتر
- استفاده بهتر از مزایای کوتاهمدت و بلندمدت تامین اجتماعی
با این حال، این مزایا تنها زمانی محقق میشود که بیمهپردازی از چند کارگاه منجر به افزایش واقعی مبنای دستمزد شود، نه صرفاً افزایش تعداد محلهای کار.
در نهایت پرداخت بیمه از دو یا چند کارگاه، بر اساس قوانین تامین اجتماعی کاملاً مجاز است و میتواند در شرایط مشخصی به نفع بیمهشده باشد. این نوع بیمهپردازی باعث افزایش سابقه نمیشود، اما میتواند مستقیماً بر میزان مستمری بازنشستگی و سایر مزایای بیمهای تأثیر بگذارد.
آگاهی از مواد قانونی، نحوه محاسبه مستمری و رعایت سقف دستمزد، به بیمهشدگان کمک میکند تا تصمیمهای آگاهانهتری درباره وضعیت شغلی و بیمهای خود بگیرند و از حقوق قانونیشان بهترین استفاده را ببرند.
