آمار زمینلرزههای ۱۴۰۴؛ ۱۳۰ زلزله بیش از ۴ ریشتر در یک سال
به گفته عضو هیئت علمی پژوهشگاه زلزله شناسی در سال ۱۴۰۴ ایران با بیش از ۲ هزار و ۳۸۰ زلزله ثبت شده با بزرگای بیش از ۲.۵ لرزید که ۱۳۰ رخداد بزرگای بیش از ۴ و ۱۵ رخداد بزرگای بیش از ۵ داشتند.
به گزارش چابک آنلاین، مهدی زارع، با ارائه گزارشی از زلزلههای سال ۱۴۰۴ گفت: از ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ تا ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ سرزمین ما با ثبت ۲ هزار و ۳۸۰ زلزله ثبت شده با بزرگای بیش از ۲.۵ لرزید که از این میان ۹۱۰ رخداد بزرگای بیش از ۳ ، ۱۳۰ رخداد با بزرگای بیش از ۴ و ۱۵ رخداد بزرگای بیش از ۵ داشتهاند.
وی اظهار کرد: برای کشوری با میزان تغییر شکل و کوتاه شدگی پوسته (به میزان حدود ۳۰ میلیمتر در سال) و آزاد شدن حدود ۱۰ درصد از انرژی تغییر شکل به صورت لرزهای، رخداد دست کم یک زمینلرزه با بزرگای بیش از ۶ قابل انتظار است که البته این زمینلرزه در سال ۱۴۰۴ رخ نداد و در صورت عدم رخداد در یک سال مشخص در سالهای بعد این کمبود رخداد با زمینلرزههای بیشتر جبران میشود.
به گفته عضو هیئت علمی پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله؛ زلزلههای مکرر با بزرگای ۴ تا ۶ ممکن است روی بخشی از یک گسل اصلی یا روی گسلهای فرعی شاخه ای رخ دهند و این در حالی است که زمینلرزه با بزرگای ۷.۰ روی همان گسل اصلی همچنان قفل شده باشد. اگر رویدادهای متوسط در حال «بارگذاری» گسل اصلی باشند و استرس را به آن منتقل کنند، کمبود زلزلههای با بزرگای بیش از ۶.۰ یک علامت هشدار دهنده است.
وی افزود: این موضوع میتواند نشان دهد که «ناهمواری» (قسمت گیر کرده گسل) مهم باشد که در برابر گسیختگی برای رخداد زمینلرزه با بزرگای ۶.۰ مقاومت کرده و تنها زمانی میشکند که استرس کافی برای زمینلرزهای شدید جمع شود.
وی خاطر نشان کرد: از سوی دیگر اگر رد گسل در هر منطقه تکهتکه و کوتاه باشد، احتمال فیزیکی وقوع زلزله با بزرگای بزرگتر از ۷.۰ کمتر است، زیرا وقوع زلزله با بزرگای ۷.۰ به طول شکست پیوستهای در حدود ۵۰ کیلومتر نیاز دارد.
زارع در مورد یک زلزله احتمالی بزرگ در ایران گفت: اگر یک زلزله بزرگ ۶.۰ تا ۷.۵ در محدوده پرجمعیتترین شهرهای ایران رخ دهد، به دلیل ترکیبی از تراکم بالای جمعیت و آسیبپذیری شهری، عواقب آن به صورتی خواهد بود که تا کنون تجربه نشده است.
وی افزود: برآورد می شود ۹ شهر با جمعیت بیش از ۱ میلیون نفر ایران به ترتیب: تهران ۹.۵ ، مشهد ۳.۳ ، اصفهان ۲.۲ ، کرج ۲.۱ ، شیراز ۱.۷، تبریز ۱.۶، قم ۱.۴، اهواز ۱.۳ و کرمانشاه ۱.۱ میلیون نفر جمعیت داشته باشند. البته هر یک از این شهر های پرجمعیت ما یک محدوده پرجمعیت پیرامونی هم به صورت حاشیهنشین و شهرکهای اقماری دارند. آسیبپذیری شهرهای کلیدی هر یک از مراکز اصلی ایران بر اساس جغرافیا و «بافت شهری» قابل توجه است.
۴۳ رخداد لرزهای در پهنه عسلویه
رئیس مرکز پیشبینی زلزله پژوهشگاه زلزله شناسی با اشاره به زلزلههای منطقه زاگرس و کرانه خلیج فارس در سال ۱۴۰۴ گفت: در این منطقه، زمینلرزه عسلویه با بزرگای ۵.۴ در بامداد ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ در پی زمینلرزه با بزرگای ۵.۷ در روز هفتم بهمن و در پی خوشه لرزه های کوچک و متوالی در ششم مرداد ۱۴۰۴ رخ داد. با رخداد دو زمینلرزه ۴.۵ و ۴.۹ در بعد از ظهر جمعه ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ در عسلویه در استان بوشهر در ساحل خلیج فارس، تعداد زمینلرزههای با بزرگای بیش از ۴ در طی یکسال منتهی به ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ به ۴۳ رخداد در پهنه عسلویه و پیرامون رسید.
وی با بیان اینکه عدد ۴۳ رخداد لرزهای در پهنه عسلویه پرسش مهمی در زمینه لرزهخیزی این منطقه ایجاد میکند، گفت: از اول تا بیست و پنج بهمن ۱۴۰۴ تعداد زمینلرزه های عسلویه و پیرامون با بزرگای بیش از ۴ به تعداد ۹ رخداد رسید. این زلزلهها به صورت متوالی در جایی رخ می داد که در ششم مرداد۱۴۰۴، زمینلرزه ۴.۹ و در عمق ۲۱ کیلومتری ، و ۴ مرداد ۱۴۰۴ زمین لرزهای به بزرگای ۴.۷ در عمق ۱۰ کیلومتری و ۵ مرداد ۱۴۰۴ زمین لرزهای به بزرگای ۴ و در عمق ۲۵ کیلومتری تجربه کرده است. این منطقه را بخشی از یک سامانه گسترده لرزهخیز در جنوب ایران دانست.
زارع با اشاره به سابقه تاریخی زلزله این منطقه گفت: زلزله تاریخی ۹۷۸م و ۱۰۰۸ م در بندر سیراف، وقوع زمینلرزه در منطقه عسلویه ناشی از فعال بودن بخشی از خمیدگی جبهه کوهستان است. وجود گنبدهای نمکی باعث میشود زلزلهها به صورت خوشهای و پیاپی رخ دهند. «مینلرزههای تاریخی» مانند زلزلههای سالهای ۹۷۸ و ۱۰۰۸ میلادی در نزدیکی بندر سیراف (نزدیک عسلویه) و زلزلههای جدیدتر مانند فروردین ۱۳۹۲ دشتی و فروردین ۱۴۰۰ گناوه، همه ناشی از فعالیت همین گسلها بودهاند. وجود گنبدهای نمکی در منطقه باعث میشود که زلزلهها به صورت خوشهای و پیاپی رخ دهند.
۱۲ زلزله با بزرگای بیش از ۴ در ایران مرکزی
عضو هیئت علمی پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله در مورد زلزلههای ایران مرکزی در سال ۱۴۰۴ گفت: در ایران مرکزی وقوع ۱۲ زلزله با بزرگای بیش از ۴ پس از زلزله با بزرگای ۵.۳ در ساعت ۵ دقیقه بامداد ۱۱ مهر ۱۴۰۴ زواره رخ داده که ۴ مورد از آنها پسلرزههای زلزله یاد شده در روز اول بودهاند. پسلرزههای زلزله زواره با بزرگای ۵. ۲تا ۳ یک مورد در روز شنبه و یک رخداد تا بعد از ظهر یکشنبه گزارش شده است.
وی اظهار کرد: در روز جمعه ۱۱ مهر یک زمینلرزه با بزرگای ۴.۳ در دهبکری در جبالبارز کرمان رخ داد. این محل در نزدیکی رخداد زمینلرزه اوایل سده بیستم ۲۲ سپتامبر ۱۹۲۳ لاله زار کرمان با بزرگای ۶.۷ رخ داد (۳۱ شهریور ۱۳۰۲ شمسی) بود. روندهای زمینساختی شمال غربی-جنوب شرقی در منطقه نخلک-زواره در ایران مرکزی، یکی از مرز های یک ریزورقه قارهای است.
وی افزود: سامانه گسلی کویر بزرگ (درونه) با روند شمال شرقی-جنوب غربی یک گسل امتدادلغز بزرگ، با طول بیش از ۸۰۰ کیلومتر و در سه قطعه در شمال ناحیه لوت قرار دارد و انتهای قطعه غربی آن به ناحیه نخلک می رسد. قطعه غربی یک گسل «امتدادلغز» چپگرد است و در شمال زواره با روند گسلههای شمالغرب-جنوبشرق با سازوکار امتدادلغز راستالغز راستگرد یک پهنه تلاقی ایجاد می کند. روندهای زمینساختی شمال غربی-جنوب شرقی در منطقه نخلک-زواره ایران مرکزی یک مرز زمینساختی مهم هستند.
