باقالی؛ خوراکی محبوب یا قاتل خاموش؟ / خوردن باقالی برای این افراد مرگبار است!

چرا خوردن باقالی برای برخی افراد مرگبار است؟

چابک آنلاین، مریم علیایی، باقالی یکی از خوراکی‌های محبوب و خوشمزه در بسیاری از فرهنگ‌هاست، اما همین غذای ساده می‌تواند برای گروهی از افراد به شدت خطرناک و حتی مرگبار باشد. دلیل این پدیده، یک بیماری ژنتیکی به نام فاویسم است.

اگر می‌خواهید بدانید چرا باقالی برای برخی افراد قاتل خاموش است و چه کسانی باید از خوردن آن پرهیز کنند، با ما همراه باشید. در این بخش از تندرستی چابک آنلاین به بیماری فاویسم، علت و علائم و این که چرا باقالی برای مبتلایان به این بیماری خطر مرگ دارد، آشنا می شویم. 

فاویسم چیست؟ کمبود آنزیم G6PD، ریشه اصلی مشکل

فاویسم یا کمبود آنزیم گلوکز-۶-فسفات دهیدروژناز (G6PD) ، یک بیماری ارثی است که در آن بدن فرد مبتلا، به میزان کافی این آنزیم حیاتی را تولید نمی‌کند. آنزیم G6PD مانند یک سپر دفاعی عمل کرده و از گلبول‌های قرمز خون در برابر مواد اکسیدکننده محافظت می‌کند.

بدون وجود این آنزیم، گلبول‌های قرمز بسیار آسیب‌پذیر می‌شوند. این بیماری بیشتر در مردان شایع است و در برخی مناطق جغرافیایی مانند کشورهای حاشیه دریای مدیترانه، خاورمیانه و آفریقا شیوع بالاتری دارد.

ارتباط مستقیم باقالی با فاویسم: یک واکنش مرگبار

باقالی حاوی دو ماده شیمیایی به نام‌های ویسین و کوویسین است که به شدت اکسیدکننده هستند. در یک فرد سالم، آنزیم G6PD این مواد را خنثی کرده و از بدن دفع می‌کند. اما در فرد مبتلا به فاویسم، این مکانیزم دفاعی وجود ندارد.

با ورود ویسین و کوویسین به بدن فرد فاویسمی، این مواد به سرعت به غشای گلبول‌های قرمز حمله می‌کنند و آن‌ها را از بین می‌برند. به این فرآیند همولیز یا تخریب گلبول‌های قرمز می‌گویند. تخریب گسترده و ناگهانی گلبول‌های قرمز منجر به یک وضعیت اورژانسی به نام کم‌خونی همولیتیک حاد می‌شود.

علائم و نشانه‌های خطرناک فاویسم پس از مصرف باقالی

علائم فاویسم معمولاً ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از مصرف باقالی (چه به صورت خام، چه پخته و حتی فریز شده) یا استنشاق گرده آن ظاهر می‌شوند. در صورت مشاهده هر یک از این علائم، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید:

• زردی شدید پوست و چشم (یرقان): یکی از بارزترین نشانه‌هاست که به دلیل افزایش بیلی‌روبین در خون ایجاد می‌شود.

• ادرار تیره یا به رنگ چای: نشان‌دهنده وجود هموگلوبین آزاد شده از گلبول‌های قرمز در ادرار است.

• خستگی و ضعف شدید: به دلیل کاهش ناگهانی تعداد گلبول‌های قرمز و کمبود اکسیژن در بافت‌ها.

• تنگی نفس و افزایش ضربان قلب: تلاش بدن برای جبران کمبود اکسیژن.

• رنگ پریدگی شدید

• تهوع، استفراغ و درد شکم

اگر این وضعیت به سرعت درمان نشود، تخریب گسترده گلبول‌های قرمز می‌تواند به نارسایی حاد کلیه، شوک و در نهایت مرگ منجر شود.

راهکار چیست؟ پیشگیری تنها راه نجات

فاویسم یک بیماری مادام‌العمر است و درمان قطعی ندارد. تنها راه نجات و پیشگیری از عوارض آن، پرهیز کامل از مصرف باقالی و هر گونه ماده حاوی ویسین و کوویسین است.

علاوه بر باقالی، افراد مبتلا به فاویسم باید از برخی داروها (مانند داروهای ضد مالاریا و برخی آنتی‌بیوتیک‌ها) و مواد شیمیایی خاص نیز دوری کنند، چرا که این مواد نیز می‌توانند باعث همولیز گلبول‌های قرمز شوند. تشخیص این بیماری از طریق یک آزمایش ساده خون ممکن است و افرادی که سابقه خانوادگی فاویسم دارند، باید حتماً این آزمایش را انجام دهند.