اختصاصی چابک آنلاین؛
بانکداری آینده با شجاعت در معماری ساخته میشود
استفاده از هوش مصنوعی بدون بلوغ داده شبیه ساختن آسمانخراش روی زمین سست است
بانکداری امروز بیش از هر زمان دیگری در میانه دو ضرورت مهم اما متفاوت قرارگرفته است؛ از یک سو حفظ ثبات واعتماد که ستون اصلی فعالیت بانک ها و مهم ترین سرمایه آن ها در نگاه مشتریان به شمار می رود و از سوی دیگر نیاز ناگزیر به تغییر و همگام شدن با شتاب تحولات فناوری و انتظارات تازه ای که مشتریان از خدمات مالی دارند.
چابک آنلاین، مجید میرزاحیدری، درچنین شرایطی، بانک ها دیگر نمی توانند تنها با تکیه بر سازوکارهای گذشته مسیر خود را ادامه دهند، بلکه ناچارند میان پایداری و تحول تعادلی هوشمندانه برقرار کنند.
دراین میان،برخی ازتصمیم هایی که به نظر می رسد ماهیتی فنی دارند،درعمل به تصمیم هایی راهبردی برای آینده سازمانها تبدیل میشوند،از نحوه طراحی معماری فناوری گرفته تا چگونگی پیشبرد پروژه های تحول در هستههای بانکی.
هریک از این انتخاب ها می تواند نه تنها برکارایی عملیاتی بانک،بلکه برجایگاه آن در رقابت آینده صنعت مالی اثر بگذارد.
برای بررسی ابعاد این موضوع گفتگویی با "محمدحق دادی"، معاون فناوری اطلاعات بانک قرض الحسنه مهر ایران صورت گرفته که از نظر می گذرد:
چابک آنلاین:مرز میان تغییر ضروری و ریسک غیرقابلپذیرش در زمینه نوآوری در نظام بانکی کجاست؟
محمدحق دادی"، معاون فناوری اطلاعات بانک قرض الحسنه مهر ایران: بانک، نهاد اعتماد است. سرمایه ما ساختمان و نرمافزار نیست؛ اعتماد مردم است، اما باید یک سوءتفاهم را اصلاح کنیم: ثبات با ایستایی تفاوت دارد.
اگر بانکی به بهانه حفظ ثبات،تغییر را به تعویق بیندازد، در واقع در حال پذیرش یک ریسک بزرگتر است؛ریسک ازدست دادن جایگاه خود در ذهن مشتری.
ازنگاه من،مرز میان تغییر ضروری وریسک غیرقابلپذیرش در نحوه طراحی تغییر است، نه دراصل تغییر.
اگرتغییر بر پایه معماری لایهای، سناریوهای بازگشتپذیر (Rollback)، تستهای تنش و تابآوری عملیاتی طراحی شود، تغییر نهتنها تهدید نیست، بلکه تضمین بقا و یک سرمایه گذاری راهبردی است.
ریسک غیرقابلپذیرش زمانی شکل میگیردکه تصمیمها مقطعی، واکنشی و بدون درک وابستگیهای معماری گرفته شوند، بانک موفق، بانکی نیست که کم تغییر میکند؛ بانکی است که هوشمندانه تغییر میکند.
چابک آنلاین:چرا پروژههای تحول اغلب به بهبودهای تدریجی محدود میشوند؟
محمدحق دادی، معاون فناوری اطلاعات بانک قرض الحسنه مهر ایران:چون بسیاری از پروژههای تحول، با ذهنیت بهبود سیستم آغاز میشوند، نه با ذهنیت بازآفرینی مدل عملیاتی.
ما اغلب ازفناوری میخواهیم همان ساختار قدیمی را کمی سریعتر وکمی ارزانتر اجرا کند،طبیعی است که نتیجه چنین رویکردی،بهبود تدریجی باشد،نه تغییرساختاری،مانع اصلی،فناوری نیست؛ مدل حکمرانی و انگیزههای سازمانی است.
اگر مدیران براساس حفظ وضعیت موجود ارزیابی شوند، هیچ پروژهای به تحول واقعی منجر نمیشود، بلکه تحول زمانی رخ می دهد که KPIهای مدیران به شاخص های تحول گره بخورد و در هیات مدیره مطرح شود و نهایتا معماری به موضوع استراتژیک تبدیل شود، نه فنی وتا زمانی که تحول به عنوان پروژه فناوری دیده شود، خروجی آن هم در همان سطح باقی خواهد ماند.
چابک آنلاین:درمیان نظارت رگولاتوری و رقابت و انتظارات مشتری، کدام نیرو جهت حرکت را تعیین میکند؟
محمدحق دادی، معاون فناوری اطلاعات بانک قرض الحسنه مهر ایران:درکوتاهمدت، رگولاتوری چارچوب حرکت رامشخص میکند،درمیانمدت، رقابت سرعت را تعیین میکند ولی در بلندمدت، این رفتار مشتری است که سرنوشت بانک را رقم میزند، مشتری امروز تجربه خود را نه با بانک دیگر، بلکه با پلتفرمهای دیجیتال مقایسه میکند.
بانکی که رفتار مشتری را نادیده بگیرد ونتواند تجربهای هم سطح انتظارات دیجیتال ارائه کند، حتی اگر از نظر مقرراتی منطبق باشد، سهم بازار را از دست میدهد، فناوری باید بتواند این نیروها را ترجمه کند؛ نه در تقابل با رگولاتور باشد و نه منفعل در برابر رقبا.
چابک آنلاین:وقتی بهترین گزینه فنی،بهترین گزینه سازمانی نیست، بلوغ تصمیمگیری چگونه سنجیده میشود؟
محمدحق دادی، معاون فناوری اطلاعات بانک قرض الحسنه مهر ایران:بلوغ سازمانی دراین بزنگاهها خود را نشان میدهد،سازمان بالغ،گزینهای را انتخاب میکند که شاید در کوتاه مدت دشوارتر باشد، اما در بلندمدت پایدارتر است.
سؤال کلیدی این است:
آیا این تصمیم ما را به معماری هدف نزدیک میکند؟
آیاوابستگیهای جدید و پیچیدگی بیشتر ایجاد نمیکند؟
آیا پنج سال دیگر هم ازآن دفاع خواهیم کرد؟
انتخاب درست، انتخابی است که هزینه آینده را کاهش دهد،حتی اگر هزینه امروز را افزایش دهد.
چابک آنلاین:آینده بانکداری درکنترل زنجیره ارزش است یا مشارکت در اکوسیستم؟
محمدحق دادی،معاون فناوری اطلاعات بانک قرض الحسنه مهرایران:مدل سنتی بانکداری مبتنی بر کنترل کامل زنجیره ارزش بود، اما اقتصاد دیجیتال، اقتصاد اکوسیستمهاست.
بانکی که بخواهد همه چیز را خودش بسازد،کند میشود و بانکی که صرفاً تأمینکننده منابع باشد، به حاشیه میرود.
آینده در مشارکت هوشمندانه در ارائه Open API و اشتراک داده مبتنی بر اعتماد و مقررات وتعریف مدل های شفاف همکاری است.
کنترل مطلق دردنیای پلتفرمی، مزیت نیست،انعطافپذیری مزیت است.
چابک آنلاین: پیششرط تحول بنیادین در هسته بانکی چیست؟
محمدحق دادی، معاون فناوری اطلاعات بانک قرض الحسنه مهر ایران: تحول Core Banking یک تصمیم فنی نیست؛ یک تصمیم حاکمیتی است واگر هیئتمدیره و مدیریت ارشد بانک به صورت شفاف وغیرقابل بازگشت پشت این تصمیم نایستند، پروژه به فرسایش تدریجی تبدیل میشود.
پیششرط موفقیت معماری مشخص،بودجه پایدار و تیم مشترک طرح و برنامه، کسب و کار و فناوری است و بدون اجماع حاکمیتی، هیچ تحول Core Banking موفق نخواهد شد.
چابک آنلاین:نسبت بلوغ داده و جاهطلبی در AI چگونه باید تنظیم شود؟
محمد حق دادی، معاون فناوری اطلاعات بانک قرض الحسنه مهر ایران: استفاده از هوش مصنوعی بدون بلوغ داده، شبیه ساختن آسمانخراش روی زمین سست است، ما ابتدا باید حاکمیت داده را مستقر و کیفیت داده را تضمین کنیم و سپس به سراغ مدلهای پیچیده برویم.
جاهطلبی در AI لازم است، اما باید مبتنی بر واقعیت معماری داده باشد، نه هیجان بازار.
چابک آنلاین:در این مسیر،عبور از معماری جزیرهای، فناوری یا اراده مدیریتی،کدامیک دقیق تر است؟
محمدحق دادی،معاون فناوری اطلاعات بانک قرض الحسنه مهرایران:معماری جزیرهای نتیجه سالها تصمیمهای مقطعی است،برای عبورازآن، بیش از فناوری،اراده مدیریتی لازم است که به لطف خدا این مهم در بانک قرض الحسنه مهرایران رقم خورده و در حال انجام است.
درواقع باید شجاعت داشته باشیم و توسعه خارج از چارچوب معماری را متوقف کنیم،استانداردسازی را الزامآور کنیم وبرخی پروژههای کوتاهمدت جذاب را قربانی انسجام بلندمدت کنیم، این تصمیمها آسان نیستند، اما ضروریاند.
چابک آنلاین:چگونه بین محافظهکاری و شتابزدگی در بانکداری نوآورتعادل ایجاد میکنید؟
محمد حق دادی، معاون فناوری اطلاعات بانک قرض الحسنه مهر ایران: ما از رویکرد نوآوری کنترلشده استفاده میکنیم، نوآوری ابتدا درمقیاس محدود آزمایش وسپس ریسک آن سنجیده میشود و بعد بهصورت مرحلهای گسترش مییابد.
نه محافظهکاری مطلق و نه ریسک بیمحابا،بلکه حرکت تدریجی با طراحی معماری تابآور که اعتماد مشتری هم به خطر نیافتد.
چابک آنلاین: چه زمانی میتوان گفت تجربه مشتری واقعاً تغییر کرده است؟
محمدحق دادی،معاون فناوری اطلاعات بانک قرض الحسنه مهر ایران: زمانی که مشتری احساس کند بانک او را میفهمد، نه اینکه فقط به او خدمت ارائه میدهد، اگر فرآیندها کوتاه شود، تصمیمها بلادرنگ باشد،پیشنهادها شخصیسازی شده باشد و تعامل بدون اصطکاک انجام شود، آنگاه مدل ذهنی مشتری تغییر میکند.
دیجیتالسازی فرمهای کاغذی، تحول نیست و ما با جدیت این موارد را در بانک دنبال میکنیم و برنامه مدون برای اجرای آن داریم و به صورت مستمر پیشرفت آن را رصد و اصلاح میکنیم.
چابک آنلاین:کدام لایه سازمان بیشترین نقش را در سرعت تحول دارد؟
محمد حق دادی، معاون فناوری اطلاعات بانک قرض الحسنه مهر ایران : تجربه نشان میدهد که لایه مدیریت میانی نقش تعیینکننده ای دارد، هیات مدیره ممکن است تحول را تصویب کند،فناوری ممکن است آن را طراحی کند، اما اجرای واقعی در این لایه رخ میدهد.
اگر این لایه احساس تهدید کند یا انگیزه نداشته باشد وانگیزهها همراستا نشود، تحول کند میشود، تحول دیجیتال پیش از آنکه پروژه فناوری باشد، پروژه همراستاسازی انگیزههاست.
