اختصاصی چابک آنلاین؛
قوانین موجود اجازه پوستاندازی و نوآوری را به شرکت های پرداخت الکترونیک نمیدهند
استفاده گسترده از NFC با چالشهایی مواجه است
شبکه پرداخت الکترونیک کشور سال هاست که با شتاب بالا کار میکند، اما مسیر حرکت آن در این سالها چندان تغییری نکرده است که به نظر می رسد وابستگی جدی به ابزارهای فیزیکی، سهم اندک روشهای نوین پرداخت و تداوم یک نظام کارمزدی، صنعت پرداخت را در وضعیتی قرار داده که هزینهها رشد کرده اند اما امکان بازطراحی مدل کسبوکار هنوز فراهم نشده است.
چابک آنلاین، حدیث اسماعیل زاده، درچنین شرایطی، شرکت های پرداخت الکترونیک نه تنها در معرض تهدید فناوری های جدید بوده بلکه با خطر ماندن در چرخه ای رو به رو هستند که نوآوری را به تعویق می اندازد و فرسودگی زیرساخت را به یک چالش تبدیل می کند.
برای بررسی ابعاد این موضوع گفتگویی با "مسلم رضاپور"، معاون توسعه کسب و کار شرکت پرداخت الکترونیک سپهر صورت گرفته که از نظر می گذرد.
چابک آنلاین:شرکت های پرداخت الکترونیک سالهاست که بین بانک، پذیرنده و مشتری نهایی حضور دارند، اما این جایگاه مدام در حال تغییر است.در حال حاضرپیاسپی دقیقاً کجای زنجیره ارزش صنعت پرداخت ایستاده اند؟
مسلم رضاپور، معاون توسعه کسب و کار شرکت پرداخت الکترونیک سپهر: در واقع پی اس پی ها بین بانک ها، پذیرنده ها و کاربران نهایی حضور دارند و یک تسهیلگر زنجیره ای هستند که کسبوکارها میخواهند برای ارائه خدمت یا کالایی به کاربر نهایی استفاده کنند و در نهایت مبالغ را به بانک های دارنده حساب منتقل کنند.
پی اس پی ها به عنوان بازیگران اصلی این فرآیند عمل میکنند.
ممکن است روشها تغییرکنند و روش های نوین به این زنجیره اضافه شود، نه اینکه صرفاً جایگزین شوند،زیرا سرویسهای فعلی مانند دستگاه کارتخوان یا درگاه های پرداخت اینترنتی جایگزینکردن شان بسیار دشوار است، ولی سرویس های جدید قطعا اضافه خواهند شد و شرکت های پرداخت باید خود را بر اساس آن بهروز کنند و سرویس های نوین ارائه دهند.
بنابراین پی اس پی ها نقش بسیار مهمی دارند و تسهیلگر این فرآیند هستند.
درسالهای دورتر، وقتی بیشتر مبادلات کشور، به ویژه مبادلات خرد، از طریق مسکوکات و نقدینگی انجام می شد، مشکلات خاص خود را داشت.
اوایل دهه ۸۰ یا اواسط آن، شرکت های پرداخت نقش پررنگی پیدا کردند.
این یک انقلاب بزرگ بود؛ جایگزینی دستگاههای کارتخوان و استفاده از کارتهای بانکی عضو شتاب، حجم بالایی از نقدینگی را جابهجا و امکان نقل و انتقال راحت پول را فراهم کرد.
اما متأسفانه نزدیک به دو دهه است که تغییر خاصی در این حوزه مشاهده نمیکنیم.
بیش از ۹۰ درصد تراکنش های کشور، بر اساس گزارش های اقتصادی شاپرک، ماهانه از طریق دستگاه کارتخوان انجام میشود.
این وضعیت معضل بزرگی است، زیرا دستگاه ها مستهلک شدهاند، حجم تراکنش ها بسیار زیاد است و به دلیل عدم جایگزینی روشهای نوین مانند کیف پولهای دیجیتال، NFC و QR، شبکه پرداخت کشور درگیر مشکلات جدی است.
بزرگترین دلیل هم نگاه رگولاتوری است که بیشتر بر کاهش ریسکها تمرکز دارد وکمتر اجازه ورود به نوآوریها را میدهد.
چابک آنلاین:بیش از ۹۶ درصد تراکنشها مبتنی بر دستگاه پوز است و تنها ۴ درصد از طریق درگاه پرداخت انجام میشود. چرا مدل درآمدی جدید شکل نگرفته؟
مسلم رضاپور، معاون توسعه کسب و کار شرکت پرداخت الکترونیک سپهر : مدل درآمدی یک موضوع است و روش های پرداخت رگوله شده بسیار محدود هستند.
مدل درآمدی در هر دو حالت پرداخت با پوز یا درگاه اینترنتی یکسان است.
شرکت های پرداخت الکترونیک تمایل بیشتری به درگاه اینترنتی دارند، زیرا هزینه نگهداری پایین است،استهلاک ندارد و نیاز به سرمایهگذاری اولیه ندارد.
در مقابل،دستگاه کارتخوان فیزیکی هزینه نگهداری بالا، استهلاک،خرابی و سرمایهگذاری زیادی دارد.
مشکل اصلی، نبود قوانین جامع و تسهیلگر برای سایر روش های پرداخت است.
قوانین موجود بیشتر برای به حداقل رساندن ریسکها طراحی شده اند و اجازه پوستاندازی و نوآوری را نمیدهند.
تا زمانی که نتوانیم از روش سنتی کارتخوان عبور کنیم، مشکلات شبکه پرداخت ادامه خواهد داشت.
چابک آنلاین:رگولاتور آیا اجازه نوآوری به شرکتهای پی اس پی نمیدهد تا سبد درآمدی خود را گسترش دهد؟
مسلم رضاپور، معاون توسعه کسب و کار شرکت پرداخت الکترونیک سپهر: واقعیت این است که کارمزدهای فعلی شرکتهای پرداخت حتی کفاف هزینههای جاری را هم نمیدهد، چه برسد به سرمایهگذاری در زیرساخت، توسعه ناوگان و امنسازی شبکه. هزینههای ارزی، سختافزارها و نرمافزارهای پشتیبان سرسامآور است.
نظام کارمزدی قدیمی در سال ۱۴۰۲ تغییری اندک داشته اما همچنان فاصله زیادی با هزینههای واقعی شرکت های پرداخت دارد.
هزینه دریافت خدمات پرداخت در ایران بسیار پایین و تقریباً رایگان است.
این امر باعث شده تا حجم مسکوکات و نقدینگی در کشور به کمتر از یک درصد برسد، در حالی که دردنیا این میزان حدود هفت تا ده درصد است.
شبکه پرداخت الکترونیک ما واقعاً شبکه ای فرسوده و ناسازگار با هزینههاست.
اگر حمایت بانکهای سهامدار نباشد، شرکت های پرداخت درارائه سرویس روزانه با مشکل مواجه خواهند شد.
چابک آنلاین:چرا به اصلاح نظام کارمزدی اهمیت داده نمیشود؟
مسلم رضاپور، معاون توسعه کسب و کار شرکت پرداخت الکترونیک سپهر: رگولاتوری وقتی موفق است که قوانین و الزاماتش از دل صنفهای مرتبط برآمده باشد. کارشناسانی که سالها در یک صنعت فعالیت کردهاند، بهتر میتوانند مشکلات و گلوگاهها را تشخیص دهند.
متأسفانه در ایران قوانین صرفاً برای کاهش ریسکها نوشته میشوند و به تسهیل ارائه سرویس توجه کافی نمیشود. شاپرک، بازوی اجرایی بانک مرکزی، اذعان دارد نظام کارمزدی نامنطبق است و در جلسات اخیر در تلاش برای اصلاح آن بودهاند، اما تأخیر در اصلاح این نظام، شبکه را فرسوده تر میکند.
چابک آنلاین:آیا NFC را میتوان نوآوری در صنعت دانست؟
مسلم رضاپور،معاون توسعه کسب وکار شرکت پرداخت الکترونیک سپهر: بله، NFC یک نوآوری محسوب میشود و شرکت پرداخت الکترونیک سپهر جزو شرکت هایی بود که بیش از تعداد تکلیف شده توسط بانک مرکزی دستگاه های خود را به این قابلیت مجهز کرد.
در حال حاضر بیش از ۲۲۰ هزار دستگاه کارتخوان این امکان را دارند و به سرویس NFC متصل شدهاند.
با این حال، میزان استفاده از این سرویس هنوز پایین است.
دلایل آن شامل محدودیت تعداد اپلیکیشنهایی است که قابلیت NFC دارند، پیچیدگیهای قوانین و مقررات و زمان طولانی تست و تأییدیهها است.
حتی برخی شرکتهای پرداخت که اپلیکیشن اختصاصی دارند، هنوز نتوانستهاند این قابلیت را به اپلیکیشن خود اضافه کنند تا پذیرندهها و کاربران بتوانند از آن استفاده کنند.
همچنین آموزش و اطلاعرسانی نقش بسیار مهمی دارد.
تغییرهمیشه با مقاومت همراه بوده و پذیرندگان و ارائهدهندگان خدمات به روشهای قدیمی عادت کردهاند و ترجیح میدهند پول نقد یا کارتهای شتاب را استفاده کنند، چون دریافت پول در لحظه برایشان ملموس است.
برای اینکه پذیرندگان و کاربران به روش جدید سوئیچ کنند، باید منافع و مزایای آن برایشان روشن شود.
درحال حاضر، با وجودسرمایهگذاری و زمان زیادی که شرکتها از جمله پرداخت الکترونیک سپهر برای این موضوع صرف کردهاند، بهرهوری این سرویس هنوز به سطح مطلوب نرسیده و استفاده گسترده از NFC با چالشهایی مواجه است که شامل محدودیت اپلیکیشنها، قوانین پیچیده و نیاز به آموزش و اطلاعرسانی است.
