حذف گسترده مشمولان از طرح کالابرگ در راه است؟
معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اعلام اینکه وزارت رفاه با حذف گسترده دهکهای هفتم، هشتم و نهم از طرح کالابرگ مخالف است، تاکید کرد: در صورت هرگونه حذف، فقط گروه بسیار محدودی شامل مالکان خودروهای بالای ۵ میلیارد تومان و املاک بالای ۵۰ میلیارد تومان مورد بررسی قرار خواهند گرفت.
به گزارش چابک آنلاین، یعقوب اندایش، معاون رفاه و امور اقتصادی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ضمن تشریح اهداف و کارکردهای طرح کالابرگ الکترونیکی و میزان تحقق آنها، اظهار کرد: بحث کالابرگ در ابتدا به موضوع آزادسازی نرخ ارز ترجیحی بازمیگشت. طرح کالابرگ چند هدف را به صورت همزمان دنبال میکند. یکی از اهداف مهم این طرح نزدیک شدن نرخ ارز ترجیحی از ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به نرخ ارز آزاد بود تا رانتهایی که در این نرخ ارز ترجیحی وجود دارد، کاهش یافته یا از بین برود. دومین هدف نیز این بود که اطمینان حاصل شود پولهایی که پیش از این در قالب نرخ ارز ترجیحی برای کالاهای اساسی و نهادهها هزینه میشد، به دست مردم برسد و دقیقا صرف تهیه غذا شود. به همین دلیل تصمیم گرفته شد که این مبلغ مانند گذشته به صورت نقدی پرداخت نشود و هر مبلغی که تعیین میشود در قالب کالابرگ ارائه شود. تجربه این طرح در کشورهای مختلف دنیا نیز وجود دارد و این کشورها توانستهاند با ارائه کالابرگ به صورت هدفمند، امنیت غذایی را تا حدودی تامین کنند. بر همین اساس، این طرح با عنوان «تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم» طراحی شد و در قالب کالابرگ اجرایی شد.
هدف اصلی طرح کالابرگ برای امنیت غذایی مردم، تا حد زیادی محقق شد
وی افزود: در این طرح یک اعتبار به مردم داده میشود و تا زمانی که خریدی انجام نشده باشد، این اعتبار عملا ارزشی ندارد. مردم میتوانند با این اعتبار کالاهای مشمول کالابرگ را خریداری کنند و پس از آن دولت با فروشگاهها، تولیدکنندگان و تامینکنندگان تسویه حساب میکند. بنابراین پرداخت نقدی در اینجا دیگر وجود ندارد و مردم به صورت طبیعی به سمت خرید این کالاها هدایت میشوند. اگر این فرآیند به صورت کاملا دقیق اجرا شود، به هدف مورد نظر اصابت میکند، اما اگر انحرافات کوچکی در خرید کالاهای دیگر وجود داشته باشد، که پیشتر وجود داشت و اکنون تا حدودی کاهش یافته است، ممکن است مقداری از هدف فاصله بگیرد، با این حال همچنان میتوان گفت که کالا خریداری شده و هدف اصلی تا حد زیادی محقق شده است.
ماهانه حدود ۸۷.۵ همت از طریق کالابرگ وارد اقتصاد میشود
اندایش در خصوص چگونگی تامین سرمایه در گردش تولیدکنندگان در طرح کالابرگ توضیح داد: اگر یارانه به صورت نقدی پرداخت میشد، هیچ تضمینی وجود نداشت که این منابع دوباره به زنجیره تولید بازگردد. اما در کالابرگ این اتفاق رخ میدهد. زمانی که مردم خرید خود را انجام میدهند، دولت بلافاصله با فروشگاه تسویه میکند، فروشگاه منابع را به پخشکننده و توزیعکننده منتقل میکند و در نهایت پول به دست تولیدکننده میرسد. در عمل با فاصلهای حدود سه تا چهار روز، بخشی از سرمایه در گردش تولیدکننده تأمین میشود. در حال حاضر حدود ۸۷.۵ همت در ماه از طریق کالابرگ وارد اقتصاد میشود که رقم بسیار بزرگی است. این منابع پس از چند روز به تولیدکنندگان میرسد و به آنها کمک میکند نهادههای مورد نیاز خود را خریداری کنند و تولید را ادامه دهند.
تسویه با فروشگاهها روزانه یا حداکثر ظرف چهار تا پنج روز انجام میشود/ ممکن است در آینده و با عادی شدن شرایط اقتصادی، دورههای تسویه تا حدی افزایش پیدا کند
معاون رفاه و امور اقتصادی وزیر رفاه درتوضیح تغییری که طرح کالابرگ در زنجیره توزیع و تسویه حساب میان فروشگاهها و تولیدکنندگان ایجاد کرده است، عنوان کرد: در این موضوع تغییر بسیار مهمی رخ داده است. پیش از این و در دوره اجرای ارز ترجیحی، برخی فروشگاههای بزرگ و زنجیرهای بین ۷۰ تا ۷۵ روز بعد از فروش کالا با تولیدکنندگان تسویه میکردند. اما اکنون این فاصله تقریبا به نقطه سر به سر رسیده و در بسیاری موارد تسویه روزانه یا حداکثر ظرف چهار تا پنج روز انجام میشود. دلیل اصلی این موضوع آن است که تولیدکننده امروز نهادهها را با چند برابر قیمت گذشته خریداری میکند و نمیتواند دو ماه برای وصول مطالبات خود منتظر بماند. بنابراین سرعت گردش منابع افزایش یافته است. البته ممکن است در آینده و با عادی شدن شرایط اقتصادی، دورههای تسویه تا حدی افزایش پیدا کند، اما در شرایط فعلی کوتاه شدن زمان تسویه برای حفظ تولید ضروری است. یکی از نتایج مهم اجرای طرح این بوده که بخشی از منابعی که پیشتر در قالب ارز ترجیحی در زنجیره توزیع و واردات به رانت تبدیل میشد، اکنون مستقیما به مصرفکننده میرسد.
مخالف حذف دهکها هستیم/ منابع جدید به سمت دهکهای پایین میرود
معاون رفاه و امور اقتصادی وزیر رفاه تصریح کرد: واقعیت این است که از نظر ما حذف گسترده دهکها نه امکانپذیر است و نه از منظر کارشناسی توصیه میشود. در واقع اختلاف درآمدی معناداری میان دهکهای هفتم، هشتم و نهم وجود ندارد و حتی بخش قابل توجهی از دهک دهم نیز تفاوت چشمگیری با دهک نهم ندارند. موضع ما این است که موافق حذف نیستیم، اما اگر قرار باشد افزایش اعتبار کالابرگ اتفاق بیفتد، موضوعی که شخص رئیسجمهور نیز بر آن تاکید داشتهاند، بهتر است این افزایش به سمت گروههای نیازمند و دهکهای پایین هدایت شود.
وی ادامه داد: سال گذشته با استفاده از اطلاعات سازمان امور مالیاتی، فهرست مالکان خودروهای لوکس و املاک لوکس استخراج شد. براساس این اطلاعات، حدود ۲۵۰ هزار نفر دارای خودروی بالای پنج میلیارد تومان یا ملک بالای ۵۰ میلیارد تومان بودند. اگر قرار باشد گروهی از دریافت کالابرگ خارج شوند، به نظر ما این گروه محدود باید در اولویت بررسی قرار گیرند. اما حتی در صورت حذف کامل این افراد، از جمعیت حدود ۸۷.۵ میلیون نفری دریافتکنندگان کالابرگ، تنها ۲۵۰ هزار نفر حذف خواهند شد و همچنان بیش از ۸۷ میلیون نفر مشمول باقی میمانند.
نمیتوان صرفا بر اساس حجم تراکنشها درباره حذف یا عدم حذف افراد تصمیم گرفت
اندایش یکی دیگر از موانع حذف گسترده دهکها را ضعف دادههای موجود دانست و گفت: یکی از مهمترین چالشهای ما کیفیت دادههاست. در دادههای بانکی و تراکنشهای شاپرکی مشخص نیست همه تراکنشها مربوط به مصرف خانوار باشد. ممکن است فردی مستاجر باشد و اجاره منزل خود را از طریق کارت بانکی پرداخت کند. ممکن است حساب تجاری و شخصی او با یکدیگر ادغام شده باشد. حتی ممکن است خریدی برای سازمان یا محل کار خود انجام داده باشد، اما آن خرید به نام شخص ثبت شده باشد. بنابراین نمیتوان صرفا بر اساس حجم تراکنشها درباره حذف یا عدم حذف افراد تصمیم گرفت. در حوزه املاک نیز محدودیت جدی وجود دارد. از حدود ۶۰ میلیون ملک موجود در کشور، تنها حدود ۱۳ میلیون ملک دارای سند تکبرگ هستند و اطلاعات نسبتا کاملی درباره آنها وجود دارد. درباره بخش بزرگی از املاک کشور هنوز اطلاعات جامع و دقیقی در دسترس نیست.
معاون وزیر رفاه در خصوص استفاده از ارزش خودرو و املاک به عنوان معیار حذف افراد از طرح کالابرگ گفت: در حوزه خودرو نیز اگرچه اطلاعاتی درباره مدل، سال ساخت و شرکت تولیدکننده در اختیار داریم، اما نظام جامع ارزشگذاری مستمر داراییها وجود ندارد. به همین دلیل برآورد ارزش واقعی خودرو یا ملک با خطا همراه است و نمیتواند به تنهایی مبنای حذف افراد از طرحهای حمایتی باشد. در بسیاری از کشورها سازمانهای مالیاتی یا نهادهای مسئول بهطور مستمر ارزشگذاری انجام میدهند و بر همان اساس مالیات یا عوارض دریافت میشود، اما چنین نظام جامعی در اختیار ما نیست. بنابراین ناچاریم ارزش خودرو یا ملک را بر اساس برخی شاخصها برآورد کنیم که این برآوردها نیز میتواند با خطا همراه باشد و به همین دلیل مبنای کاملا دقیقی برای حذف افراد از طرحهای حمایتی محسوب نمیشود.
تخفیفهای کالابرگ در همه فروشگاهها اعمال نمیشود
معاون وزیر رفاه در پاسخ به پرسشی درباره تخفیفهای اعمالشده در طرح کالابرگ و گلایه برخی مردم در رابطه با اینکه روشن نیست تخفیفها در کدام مرحله اجرا میشود، گفت: این تخفیفها حاصل توافق میان تامینکنندگان، تولیدکنندگان و فروشگاههاست. به این معنا نیست که هر فروشگاهی که مردم به آن مراجعه میکنند، الزاما تخفیف ویژهای برای کالاهای کالابرگی در نظر گرفته باشد. تخفیفها مربوط به فروشگاهها و تولیدکنندگانی است که به صورت داوطلبانه در این طرح مشارکت کردهاند. برای مثال ممکن است یک شرکت تولیدکننده لبنیات مانند پگاه اعلام کند که محصولات مشخصی از جمله شیر، ماست و پنیر را با ۱۰ درصد تخفیف در اختیار خریداران کالابرگ قرار میدهد. در این صورت در تمام فروشگاههایی که این محصولات را عرضه میکنند، مردم میتوانند از این تخفیف استفاده کنند. یا در مورد روغن، انجمن مربوطه و برخی فروشگاههای زنجیرهای توافق کردهاند که تخفیفهایی را برای خریداران کالابرگ اعمال کنند.
وی یادآورشد: همچنین برخی فروشگاههای اینترنتی نیز طرحهای تشویقی خاصی در نظر گرفتهاند. برای نمونه در برخی موارد فردی که یک میلیون تومان اعتبار کالابرگ دارد، میتواند تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان خرید انجام دهد که در عمل به معنای دریافت حدود ۱۰ درصد تخفیف است. علاوه بر این، در بسیاری از موارد هزینه حمل نیز دریافت نمیشود و کالا با قیمت مناسبتر در اختیار خانوار قرار میگیرد. هرچه آگاهی مردم از این ظرفیتها بیشتر شود و برنامهریزی دقیقتری برای خریدهای خود داشته باشند، بهرهمندی آنها از مزایای طرح نیز افزایش خواهد یافت. همچنین این موضوع به ما کمک میکند سیاستهای بهتری برای افزایش رضایت مردم و گسترش رقابت میان فروشگاهها طراحی کنیم. واقعیت این است که حاشیه سود در بسیاری از کالاهای اساسی چندان بالا نیست. برای مثال در برخی محصولات لبنی، حاشیه سود حدود پنج درصد است. با این حال از تولیدکنندگان و فروشندگان خواستهایم برای کالاهای مشمول کالابرگ تخفیفهایی ارائه دهند و در مقابل از محل فروش سایر محصولات که لوکس تر هستند یا افزایش حجم فروش، بخشی از این هزینه را جبران کنند. در مورد برخی کالاها مانند روغن نیز سود تولیدکنندگان محدود است و گاهی بیش از چند درصد نیست، اما با وجود این محدودیتها بسیاری از تولیدکنندگان و فروشگاهها برای اجرای بهتر طرح همکاری کردهاند.
