سهم زنان در سطوح مدیریتی لیزینگ ها به میزان قابل توجهی افزایش یافته است

چابک آنلاین، مجید میرزاحیدری، امروزه، حضور زنان در فضاهای کاری و حرفه‌ای در ایران به مراتب پررنگتر شده و زنان پا‌به‌پای مردان، محیط حرفه‌ای اقتصاد ایران را شکل می‌دهند.

در ایران، زن بودن و مدیر بودن بدون چالش نیست، اما خوشبختانه، کلیشه‌های قدیمی که مدیریت را کار مردانه می‌دانستند بسیار کمرنگ تر شده‌اند و دیگر تعارض‌های نقش خانواده و کار، به‌ عنوان مانعی برای کار زنان در مسیر رشد آنان قرار ندارند.

طبق یک گزارش رسمی ،سهم زنان درسمت ‌های مدیریتی(در همه سطوح) در سال ۱۳۹۵ حدود ۱۷درصد بوده است.

در عین حال،آمارها نشان می‌دهند که میانگین حضور زنان در ده سال گذشته ۱۹ درصد از مدیران میانی و ارشد در ایران هستند؛ درحالی که میانگین جهانی حدود ۳۴ درصد است.

همین آمارها نشان می‌دهند که زنان ایرانی با وجود برخی موانع، در حال نزدیک شدن به استانداردهای جهانی‌اند.

با هدف بررسی وضعیت حضور مدیران زن در بازارهای مالی ازجمله صنعت لیزینگ و نقش آفرینی مدیران زن، گفتگویی با "شهلا روشندل"، مدیرعامل شرکت لیزینگ آریادانا صورت گرفته که با هم مرور می کنیم.

ناگفته نماند که در دو سال گذشته تعداد مدیران عامل زن در شرکت های لیزینگ به حدود 5 شرکت رسیده است.

چابک آنلاین: میزان حضور زنان مدیردر بازار جهانی لیزینگ چگونه است؟

شهلا روشندل،مدیرعامل شرکت لیزینگ آریادانا: بررسی وضعیت جهانی صنعت لیزینگ نشان می‌دهد که حضور زنان در سطوح مدیریتی طی سال‌های اخیر روندی رو به رشد داشته است، اما هنوز نمی‌توان از برابری کامل یا حضور پررنگ آنان در بالاترین سطوح تصمیم‌گیری سخن گفت.

در بسیاری ازشرکت‌های فعال درحوزه لیزینگ خودرو، تجهیزات، هواپیما و تأمین مالی دارایی‌ها، زنان سهم قابل توجهی از نیروهای متخصص،کارشناسان و مدیران میانی را تشکیل می‌دهند، اما هرچه به سطوح بالاتر مدیریتی نزدیک می‌شویم، تعداد آنان کاهش می‌یابد.

این وضعیت تا حد زیادی مشابه آن چیزی است که در سایر بخش‌های صنعت مالی نیز مشاهده می‌شود.

اگرچه زنان در سال‌های اخیر توانسته‌اند جایگاه خود را در بخش‌های مختلف مالی تقویت کنند، اما در سمت‌هایی مانند مدیرعاملی، عضویت در هیئت‌مدیره یا مدیریت‌های ارشد اعتباری و سرمایه‌گذاری همچنان سهم کمتری نسبت به مردان دارند.

نکته قابل توجه این است که بسیاری از انجمن‌ها و نهادهای تخصصی فعال در حوزه لیزینگ و تأمین مالی دارایی‌ها، برنامه‌های ویژه‌ای برای توسعه مهارت‌های رهبری زنان و افزایش حضور آنان در سطوح مدیریتی طراحی کرده‌اند.

شکل‌گیری چنین برنامه‌هایی نشان می‌دهد که صنعت لیزینگ اهمیت موضوع تنوع جنسیتی درمدیریت را پذیرفته، اما همچنان فاصله‌ای میان وضعیت موجود وشرایط مطلوب احساس می‌شود.

برای مثال،در دیگر کشورها برخی نهادهای حرفه‌ای حوزه لیزینگ و تأمین مالی گزارش کرده‌اند که سهم زنان در سطوح مدیریتی آنها به میزان قابل توجهی افزایش یافته است.

با این حال، این آمارها معمولاً به خود سازمان‌ها یا انجمن‌ها مربوط می‌شود و لزوماً بیانگر وضعیت کل صنعت نیست.

در مجموع، می‌توان گفت که صنعت جهانی لیزینگ در مسیر افزایش مشارکت زنان در مدیریت قرار گرفته است، امااین روندهمچنان تدریجی است و زنان هنوز در بالاترین سطوح تصمیم‌گیری اقتصادی و مالی به اندازه مردان نمایندگی ندارند.

به همین دلیل،بسیاری از صاحب‌ نظران معتقدند که توسعه مسیرهای شغلی، فرصت‌های برابر برای ارتقا وبرنامه‌های توانمندسازی مدیریتی می‌تواند نقش مهمی در افزایش حضور زنان در رده‌های ارشد این صنعت ایفا کند.

چابک آنلاین:جنس صنعت لیزینگ از،دید سرکار عالی بیشتر،ماهیتی مردانه دارد یا خیر؟

شهلا روشندل،مدیر عامل شرکت لیزینگ آریادانا: اگر بخواهیم واقع ‌بینانه نگاه کنیم، صنعت لیزینگ به طور سنتی بیشتر به عنوان یک فضای کاری مردانه شناخته شده است؛چون ارتباط نزدیکی با حوزه‌های مالی، اعتباری، خودرو و تجهیزات دارد که در گذشته حضور مردان در آن‌ها پررنگ‌تر بوده است.

با این حال، این موضوع به معنای مردانه بودن ماهیت این صنعت نیست.

در سال‌های اخیر،نقش زنان درشرکت‌های لیزینگ به شکل قابل توجهی افزایش یافته و در بسیاری از بخش‌ها، از جمله اعتبارسنجی، تحلیل مالی، امور حقوقی، مدیریت ارتباط با مشتری و حتی سطوح مدیریتی، حضور موفق و مؤثری دارند.

در واقع، آنچه در این صنعت اهمیت دارد بیشتر به توانایی‌های فردی مانند قدرت تحلیل، دقت، مهارت مذاکره، شناخت مالی و توانایی برقراری ارتباط با مشتریان مربوط می‌شود تا جنسیت.

به همین دلیل می‌توان گفت که اگرچه فضای برخی بخش‌های لیزینگ، به‌ویژه حوزه‌های مرتبط با فروش خودرو یا فعالیت‌های میدانی، ممکن است همچنان مردانه‌تر به نظر برسد، اما صنعت لیزینگ امروزه فرصت‌های مناسبی را برای فعالیت و پیشرفت مردان و زنان فراهم کرده و موفقیت درآن بیش ازهرچیزبه شایستگی‌های حرفه‌ای افراد وابسته است.

چابک آنلاین: از دید سرکار عالی، آیاحضور زنان مدیر عامل در صنعت لیزینگ کم تعداد است ؟

شهلا روشندل، مدیرعامل شرکت لیزینگ آریادانا: به نظر می‌رسد کم بودن تعداد زنان در جایگاه‌های مدیریتی صنعت لیزینگ، بیشتر از آنکه به ویژگی‌های خود این صنعت مربوط باشد، نتیجه مجموعه‌ای از عوامل ساختاری است.

از آنجایی که صنعت لیزینگ در بسیاری از کشورها از دل نظام بانکی ومالی شکل گرفته، طبیعی است که برخی الگوهای مدیریتی رایج در بانکداری نیز به آن منتقل شده باشد؛ حوزه‌ای که درگذشته حضور مردان در سطوح ارشد مدیریتی پررنگ‌تر بوده است.

از سوی دیگر، مسیر رسیدن به مدیریت ارشد در شرکت‌های لیزینگ معمولاً از بخش‌هایی مانند اعتبارسنجی، مدیریت ریسک، تأمین مالی، فروش سازمانی و وصول مطالبات عبور می‌کند.

این بخش‌ها درسال‌های گذشته بیشتر در اختیار مردان بوده و همین موضوع بر ترکیب مدیران ارشد نیز تأثیر گذاشته است.

همچنین نباید نقش شبکه‌های حرفه‌ای را نادیده گرفت.

در بسیاری از سازمان‌ها،این شبکه‌ها در فرآیند شناسایی و انتخاب مدیران آینده اثرگذار هستند وگاهی زنان فرصت کمتری برای حضور در آنها پیدا می‌کنند.

در نهایت،وقتی تعداد زنان درسطوح میانی مدیریت کمتر باشد،به‌طور طبیعی تعداد گزینه‌های زن برای تصدی سمت‌های ارشد نیز کاهش می‌یابد.

وضعیتی که باعث می‌شود تا بخشی از نیروهای مستعد زن پیش از رسیدن به سطوح بالای مدیریت از این مسیر خارج شوند.

چابک آنلاین:با توجه به نوع کسب و کار،برای تصدی سمت مدیریت عامل یا هیات مدیره زن،آیا مقاومتی وجود دارد یا اینکه بانوان، چندان تمایلی به قبول مسئولیت درسطوح بالای شرکت ها را ندارند؟

شهلا روشندل،مدیرعامل شرکت لیزینگ آریادانا: به نظر می‌رسد که پاسخ این پرسش را نمی‌توان تنها در یک عامل خلاصه کرد.

واقعیت این است که هم برخی موانع سازمانی وهم برخی ملاحظات فردی درشکل‌گیری این وضعیت نقش دارند.

ازیک طرف، در برخی سازمان‌ها هنوز این ذهنیت وجود داردکه ویژگی‌های مورد نیاز برای مدیریت ارشد بیشتر با الگوهای سنتی مردانه همخوانی دارد.

هر چند که امروزه کمتر شاهد تبعیض‌های آشکاری هستیم.

همچنین در صنعت لیزینگ، بخشی از مسئولیت‌های مدیریتی شامل مذاکره با مشتریان بزرگ، تعامل با نهادهای مالی ونظارتی و مدیریت پرونده‌های اعتباری پیچیده است؛ حوزه‌هایی که در برخی محیط‌های کاری همچنان حضور مردان در آنها پررنگ‌تر دیده می‌شود.

ازسوی دیگر،نمی‌توان نقش انتخاب‌ها و اولویت‌های فردی را نادیده گرفت.

برخی زنان حرفه‌ای، ممکن است که به دلیل مسئولیت‌های خانوادگی، اهمیت تعادل میان کار و زندگی یا فشارهای ناشی از سمت‌های مدیریتی ارشد، تمایل کمتری به پذیرش چنین جایگاه‌هایی داشته باشند.

علاوه بر این، مطالعات مختلف نشان داده که زنان معمولاً پیش از پذیرش یک مسئولیت جدید،ارزیابی دقیق‌تری از میزان آمادگی خود انجام می‌دهند، در حالی که مردان در بسیاری از موارد با اطمینان بیشتری برای فرصت‌های مدیریتی اعلام آمادگی می‌کنند.

در مجموع، به نظر می‌رسد پایین بودن سهم زنان در مدیریت ارشد شرکت های لیزینگ حاصل برهم‌کنش عوامل متعددی است و نمی‌توان آن را صرفاً به مقاومت سازمان‌ها در برابر زنان یا نبود علاقه و انگیزه درمیان بانوان نسبت داد.

واقعیت، احتمالاً جایی میان این دو قرار دارد و از ترکیب عوامل ساختاری، فرهنگی و فردی تأثیر می‌پذیرد.

چابک آنلاین:آیا صنعت لیزینگ در مقایسه با سایرعرصه های اقتصادی ازجمله بانک ها،بیمه ها و بازارسرمایه،در خصوص حضور زنان مدیر،استقبال بیشتری دارد یا کمتر؟

شهلا روشندل،مدیرعامل شرکت لیزینگ آریادانا: میزان استقبال صنعت لیزینگ نسبت به حضور زنان در جایگاه‌های مدیریتی را نمی‌توان به‌صورت مطلق ارزیابی کرد، زیرا این موضوع تا حد زیادی به ساختار اقتصادی، فرهنگ سازمانی وشرایط هر کشوری بستگی دارد.

با این حال، اگر صنعت لیزینگ را در کنار بانکداری، بیمه و بازار سرمایه قرار دهیم، تفاوت‌هایی قابل مشاهده است.

در صنعت بانکداری، به دلیل گستردگی شبکه شعب، تنوع مشاغل و تعداد بالای کارکنان، فرصت‌های بیشتری برای رشد و ارتقای شغلی زنان وجود دارد.

به همین دلیل در بسیاری ازکشورها حضور زنان درسطوح کارشناسی و مدیریت میانی بانک‌ها قابل توجه است، هرچند درسطوح عالی مدیریت، مانند مدیرعاملی یا عضویت در هیئت‌مدیره، همچنان فاصله محسوسی میان زنان و مردان دیده می‌شود.

درصنعت بیمه، شرایط تا حدودی متفاوت است.

تجربه بسیاری از بازارهای بیمه‌ای نشان می‌دهد که زنان توانسته‌اند حضور پررنگ‌تری در جایگاه‌های مدیریتی داشته باشند.

بخشی از این موضوع به تنوع فعالیت‌ها در شرکت‌های بیمه بازمی‌گردد؛ فعالیت‌هایی که از حوزه‌های فنی و ارزیابی ریسک گرفته تا بازاریابی، فروش و خدمات مشتریان را در بر می‌گیرد و مسیرهای متنوع‌تری برای پیشرفت شغلی ایجاد می‌کند.

صنعت لیزینگ اما به دلیل اندازه کوچک‌تر شرکت‌ها، محدود بودن تعداد سمت های مدیریتی و وابستگی نزدیک به نظام بانکی و اعتباری، معمولاً با سرعت کمتری در مسیر افزایش تنوع مدیریتی حرکت کرده است.

به همین دلیل می‌توان گفت که لیزینگ از نظر میزان حضور زنان درسطوح مدیریتی، اغلب درجایگاهی میان بانکداری و بیمه قرار می‌گیرد؛ هرچند این الگو در کشورها و سازمان‌های مختلف می‌تواند متفاوت باشد.

چابک آنلاین: با توجه به ۷۰ شرکت لیزینگ دارای مجوز، در حال حاضر حدود ۵ مدیرعامل زن،مدیریت شرکت ها برعهده دارند، ارزیابی شما چیست؟

شهلا روشندل،مدیرعامل شرکت لیزینگ آریادانا: اگر از حدود ۷۰ شرکت دارای مجوز لیزینگ، کمتر از ۵ مدیرعامل زن وجود داشته باشندسهم زنان در جایگاه مدیرعامل به زیر 7 درصد می‌رسد.

این عدد نه‌ تنها از میانگین بسیاری از صنایع ،پایین‌تر است، بلکه نشان می‌دهد که مسئله صرفاً کمبود نیروی متخصص زن نیست، بلکه بیشتر به «مسیر انتصاب به رأس سازمان» مربوط می‌شود.

به نظر می‌رسد چند عامل در این وضعیت نقش داشته باشند:

صنعت لیزینگ ایران از دل بانکداری وخودروسازی رشد کرده است

بخش عمده شرکت‌های لیزینگ ایران وابسته به بانک‌ها، خودروسازان یا هلدینگ‌های مالی هستند.

این حوزه‌ها ازگذشته مدیریت مردانه‌تری داشته‌اند وطبیعی است که مدیران عامل نیزعمدتاً از همان شبکه‌های مدیریتی انتخاب شوند.

بررسی ترکیب مدیران و نامزدهای هیئت‌مدیره انجمن ملی لیزینگ ایران نیز نشان می‌دهد که اکثریت قریب به اتفاق مدیران ارشد معرفی‌شده مرد هستند.

در بسیاری از شرکت‌ها زنان در بخش‌های مالی، اعتبارات، منابع انسانی، حقوقی و عملیات حضور دارند، اما تعداد کمتری به سمت‌هایی می‌رسند که معمولاً سکوی پرتاب مدیرعاملی محسوب می‌شوند؛ مانند معاونت اعتبارات، معاونت سرمایه‌گذاری یا مدیریت کسب‌وکار.

در نتیجه در زمان انتخاب مدیرعامل، تعداد گزینه‌های زن محدودتر می‌شود.