زلزله توقف تولید ال ان جی قطر در بازار انرژی جهان

به گزارش چابک آنلاین، پایگاه تخصصی اویل پرایس نوشت: اغراق نیست اگر آنچه در قطر رخ داد را یک رویداد لرزه‌ای برای بازارهای جهانی انرژی بنامیم. در دوم مارس، شرکت قطرانرژی پس از حملات پهپادی ایران به تأسیسات شهر صنعتی راس لفان و شهر صنعتی مسیعید، توقف کامل تولید LNG را اعلام کرد.

اثرات این تعطیلی فراتر از کوتاه‌مدت خواهد بود. اینها واحدهای فرآوری کوچکی نیستند. اینها قلب زیرساخت LNG قطر هستند و تعطیلی آنها عملاً تقریباً 20٪ از ظرفیت صادرات LNG جهان را با یک ضربه از بازار خارج می‌کند. این یک اختلال در عرضه در مقیاسی است که به ندرت در خارج از جنگ، محاصره یا فاجعه صنعتی گسترده دیده می‌شود. و این نه به دلیل تعمیرات یا تغییرات اقتصادی، بلکه به دلیل درگیری ژئوپلیتیکی اتفاق می‌افتد. عواقب و اثرات جانبی احتمالی آن بسیار گسترده است.

چرا قطر مهم است؟

قطر فقط یک تولیدکننده نیست. این کشور تولیدکننده‌ای است که بخش عمده‌ای از جریان‌های جهانی گاز را در خارج از روسیه پشتیبانی می‌کند. در سال 2025، شرکت قطرانرژی نزدیک به 81 میلیون تن LNG صادر کرد. این حجم به تعادل بازارها، به ویژه در آسیا و اروپا، کمک کرد. بیش از 80 درصد LNG قطر به بازارهای آسیایی، از جمله چین، ژاپن، هند و کره جنوبی می‌رود و اروپا نیز تحت قراردادهای بلندمدت، خریدار قابل توجهی است. 

تقریباً تمام این زیرساخت‌ها در راس لفان، بزرگترین مجتمع صادرات LNG جهان، قرار دارد. راس لفان برای فرآوری گاز از میدان عظیم شمالی که با ایران مشترک است، ساخته شده است. از اوایل دهه 2010، قطر بر LNG جهانی تسلط داشته است، به گونه‌ای که عرضه امروز ایالات متحده یا استرالیا نمی‌تواند با حجم تک منبعی با آن برابری کند و جهان بر این اساس قیمت‌گذاری و برنامه‌ریزی کرده است. به همین دلیل است که این یک شوک واقعی در عرضه است.

بازار فقط یک منبع حاشیه‌ای را از دست نداده است. این یک ستون اساسی تجارت LNG را از دست داده است. این فراتر از احساسات است و کاملاً در قلمرو عوامل بنیادی قرار می‌گیرد. جهش قیمت‌ها و وحشت واکنش فوری بازار به اطلاعیه تعطیلی، بی‌رحمانه بود. همچنین قابل پیش‌بینی بود. قیمت عمده‌فروشی گاز در اروپا بیش از 50 درصد افزایش یافت که بزرگترین حرکت یک روزه از زمان نوسانات دوران جنگ در سال 2022 بود. معاملات آتی در همه جا افزایش یافت که نشان دهنده فشار شدید بر تناژ موجود است زیرا خریداران ناگهان خود را در رقابت مستقیم برای محموله‌های جایگزین می‌بینند.

این فقط قیمت LNG نیست که افزایش یافت. شاخص‌های نفت نیز افزایش یافتند، به طوری که برنت اندکی پس از اعلام این خبر بیش از 8 درصد افزایش یافت، زیرا معامله‌گران بر روی کمبود گسترده‌تر عرضه انرژی و خطرات مربوط به جریان نفت خام از طریق تنگه هرمز حساب باز کردند.

اروپا آسیب‌پذیر است

موجودی گاز در آستانه فصل گرما پایین‌تر از سطحی بود که به فعالان بازار اعتماد داده بود. خرید برق از آسیا، جایی که شرکت‌های برق و خریداران دولتی به قیمت‌ها حساس نیستند، اکنون برای هر محموله موجود به شدت پیشنهاد قیمت می‌دهند و قیمت‌ها را به شدت افزایش می‌دهند. این قیمت‌های بالاتر گاز در نهایت به هزینه‌های برق، تولید صنعتی و معیارهای تورم در اقتصادهایی که واردکنندگان بزرگ انرژی هستند، منجر خواهد شد. خانوارها در بازارهایی که در معرض LNG هستند، مانند بریتانیا و بخش عمده‌ای از اروپای قاره‌ای، اگر قطعی برق به اندازه‌ای ادامه یابد که بر قیمت‌گذاری مجدد قراردادها و استراتژی‌های پر کردن مجدد گاز در زمستان تأثیر بگذارد، ممکن است در ماه‌های آینده شاهد افزایش شدید هزینه‌ها باشند.

تأثیر منطقه‌ای لویاتان، راس تنوره، هرمز

وقتی از بیرون نگاه می‌کنید، اوضاع بدتر دیده می‌شود. اسرائیل به طور موقت میدان گازی غول‌پیکر لویاتان و سایر دارایی‌های فراساحلی خود را به دستورهای امنیتی مرتبط با همان درگیری تعطیل کرده و عرضه به مصر و اردن را کاهش داده است. این میدان‌ها از نظر جهانی به بزرگی قطر نیستند، اما در واقع بزرگ هستند و اهمیت دارند. اوایل امروز، عربستان سعودی پس از حملات پهپادی به پالایشگاه عظیم راس تنوره، عملیات آن را متوقف کرد و جریان نفت خام و همچنین محصولات تصفیه شده را نزولی کرد.

همه اینها تحت یک بحران بزرگتر با محوریت تنگه هرمز اتفاق می‌افتد، جایی که ترافیک کشتیرانی به دلیل هشدارهای ایران و حملات واقعی به تانکرها کاهش یافته است. این آبراه تقریباً 20٪ از نفت روزانه جهان را مدیریت می‌کند. همچنین بخش زیادی از صادرات LNG قطر از این آبراه عبور می‌کند. با کاهش عمده ترافیک، حتی محموله‌هایی که می‌توانند با خیال راحت حرکت کنند در بندر گیر افتاده‌اند. شوک‌های عرضه به ندرت به صورت جداگانه عمل می‌کنند. وقتی یک بخش از سیستم تحت فشار یک چاقوی ژئوپلیتیکی قرار می‌گیرد، تنگناهای مرتبط همه چیز را تحت فشار قرار می‌دهند. این یک تمرین نظری نیست. این در تغییرات قیمت لحظه‌ای گاز، نفت، بازارهای کشتیرانی و حتی شاخص‌های نوسانات اوراق بهادار در بورس‌های جهانی قابل مشاهده است.

حالا چه؟

اگر این توقف در نهایت کوتاه و مهار شده باشد، خریداران تحمل می کنند، قیمت های بالاتر می پردازند و  شاید از هزینه‌های خود بکاهند.

اما آیا این مدت کوتاه خواهد بود؟ در حال حاضر، محموله های LNG همچنان در معرض تهدید هستند. اگرچه این واقعیت همچنان پابرجاست، اما مشخص نیست که چه مدت طول می‌کشد تا قطرانرژی آنها را دوباره راه‌اندازی کند. ارزیابی خسارات در حال انجام است و خود درگیری همچنان امنیت دریایی را در سراسر خلیج فارس بی‌ثبات می‌کند. انتظار می‌رود که ارزیابی‌ها و جدول زمانی تعمیرات طولانی شود، به خصوص اگر منطق استراتژیک حملات ایران، افزایش فشار بر صادرکنندگان انرژی خلیج فارس باشد. برای بازارهایی که پس از سال‌ها اختلال مرتبط با روسیه و تقاضای نامتوازن، از قبل در مورد جریان تجارت LNG نگران بودند، این یک شتاب ریسک ساختاری است. قطر در مسیر افزایش ظرفیت تا سال 2030 به شکلی نسبتاً چشمگیر بود، با این امید که تقریباً آن را دو برابر کند. انحراف از این مسیر رشد، حتی به طور موقت، محاسبات مربوط به تعادل جهانی LNG را در آینده تغییر می‌دهد.

برخی منابع سعی خواهند کرد این شکاف را پر کنند. صادرات LNG ایالات متحده در بالاترین رکورد خود قرار دارد. استرالیا ظرفیت زیادی دارد اما از مسیرهای اصلی واردات اروپا فاصله زیادی دارد. محموله‌های بازار نقدی از نظر حجم، محدود بوده و قیمت‌های نجومی دارند. هیچ‌کدام از این‌ها یک شبه اصلاح نمی‌شوند.

 دولت‌هایی که به LNG وارداتی متکی هستند، مجبور خواهند شد یا گزینه‌های سیاسی (ذخایر استراتژیک، اتحادهای تأمین جایگزین) یا افزایش تولید داخلی و برنامه‌های انرژی جایگزین را در نظر بگیرند. هیچ‌کدام  از این راه ها به سرعت اتفاق نمی‌افتد.

بنابراین، ما با تعلیق تولید LNG قطر مواجه هستیم که یک پنجم ظرفیت صادرات جهانی را در یک لحظه کاهش می‌دهد. تأثیر کوتاه‌مدت آن فوری است و شامل افزایش قیمت‌ها، رقابت برای محموله‌ها و ریسک اقتصادی برای اقتصادهای واردکننده می‌شود. تأثیر بلندمدت می‌تواند ساختاری باشد و شامل جریان‌های تجاری تغییر شکل‌یافته، تغییرات در استراتژی‌های سرمایه‌گذاری و ضرورت تجدید تنوع‌بخشی به منابع تأمین باشد.

بازارها این لحظه را به خاطر خواهند سپرد. نه فقط به خاطر اینکه قیمت‌ها چقدر بالا می‌روند، بلکه به خاطر اینکه سیستم‌های جهانی گاز چقدر می‌توانند شکننده باشند.