لیست کامل مشاغل مشمول معافیت از پرداخت حق بیمه سهم کارفرما + شرایط
طبق قانون، کارفرمایان کارگاههای تولیدی، صنعتی و فنی تا سقف ۵ نفر کارگر از پرداخت حق بیمه سهم کارفرما معاف هستند و این مبلغ توسط دولت تأیید و پرداخت میشود.
به گزارش چابک آنلاین حق بیمه تامین اجتماعی یکی از مهمترین تعهدات قانونی کارفرمایان محسوب میشود که بخش قابل توجهی از هزینههای نیروی انسانی را تشکیل میدهد. این موضوع بهویژه برای کارگاههای کوچک، واحدهای تولیدی و مشاغل سنتی اهمیت دوچندان دارد؛ چرا که افزایش هزینههای بیمهای میتواند مستقیماً بر سودآوری و حتی تداوم فعالیت آنها اثرگذار باشد. به همین دلیل، قانونگذار در راستای حمایت از تولید، اشتغالزایی و حفظ مشاغل خرد، معافیتهایی را برای برخی فعالیتها پیشبینی کرده است.
یکی از مهمترین این حمایتها، معافیت از پرداخت حق بیمه سهم کارفرما برای گروهی از مشاغل مشخص است که فهرست آن بهصورت رسمی توسط سازمان تامین اجتماعی منتشر شده و مبنای عمل شعب این سازمان قرار دارد.
ساختار حق بیمه تامین اجتماعی
مطابق قانون، حق بیمه تامین اجتماعی معادل ۳۰ درصد حقوق و مزایای مشمول بیمه است که به شکل زیر تقسیم میشود:
- ۷ درصد سهم بیمهشده (کسر از حقوق کارگر)
- ۲۰ درصد سهم کارفرما
- ۳ درصد حق بیمه بیکاری (پرداخت توسط کارفرما)
در معافیت موضوع این مقاله، پرداخت سهم ۲۰ درصدی کارفرما برای کارگاههای مشمول حذف شده و این مبلغ توسط دولت پرداخت میشود. با این حال، کارفرما همچنان مکلف به پرداخت سهم بیمهشده و بیمه بیکاری است.
معافیت حق بیمه سهم کارفرما چیست؟
بر اساس قوانین و مصوبات اجرایی، کارگاههایی که فعالیت آنها در فهرست رسمی سازمان تامین اجتماعی قرار دارد و تعداد بیمهشدگان آنها حداکثر پنج نفر است، میتوانند از معافیت پرداخت حق بیمه سهم کارفرما بهرهمند شوند.
در صورتی که تعداد کارکنان کارگاه از پنج نفر بیشتر شود، معافیت فقط شامل پنج نفر اول خواهد بود و حق بیمه سایر کارکنان بهصورت کامل محاسبه و دریافت میشود.
لیست رسمی مشاغل مشمول معافیت (طبق سایت سازمان تامین اجتماعی)
بر اساس اعلام رسمی سازمان تامین اجتماعی، فعالیتهای زیر مشمول معافیت حق بیمه سهم کارفرما هستند:
- آلومینیومسازی و خمکاری
- اطاقسازی ماشین
- آهنگری، فلزتراشی (قطعهسازی)، حلبیسازی، تراشکاری
- انواع بافندگی
- پرورش ماهی
- پرورش و نگهداری دام و ماکیان
- ساخت و تعمیرات انواع پمپ آب
- تولید گازهای صنعتی و طبی و وسایل آتشنشانی
- ترازو، قپان و باسکولسازی
- تولیدکنندگان تابلوهای فشار ضعیف و قوی برق
- شرکتهای تعاونی تولیدی وابسته به ارگانهای دولتی با فعالیت تولیدی، صنعتی و فنی
- چاقوسازی
- تولید انواع چراغ خوراکپزی
- چاپخانه (چاپ، حروفچینی، گراورسازی، کلیشهسازی، لیتوگرافی و انواع صحافی)
- خبازی
- انواع دوزندگی
- درب و پنجرهسازی
- ریختهگری
- سراجی (کیف، چمدان، کمربندسازی و ساک)
- سماورسازی
- صابونپزی
- کارگاههای صنایع دستی
- کارگاههای صنایع روستایی با فعالیت تولیدی، صنعتی و فنی
- فخاری
- قالبزنی
- تولیدکنندگان قفل
- کاشیسازی و سرامیکسازی
- تولید کفش (کفاشی) و پستائیسازی
- ساخت و تولید انواع مخازن
- موزائیکسازی و بلوکسازی
- سازندگان میز و صندلی، کمد، قفسه و کابینت آشپزخانه
- ساخت و تولید انواع ماشینآلات کشاورزی و ادوات مربوطه و تعمیرات آنها
- معادن سطحالارضی با جنبه کارگاهی
- نمدمالی
- یخدانسازی
- ناشران و مؤسسات انتشاراتی
- شرکتها و اتحادیههای تعاونی روستایی و کشاورزی
- واحدهای تولیدی کشاورزی
مراحل قانونی دریافت معافیت حق بیمه سهم کارفرما
۱. دریافت معرفینامه از اتحادیه صنفی
کارفرما موظف است ابتدا از اتحادیه صنفی مربوط به فعالیت خود، معرفینامهای رسمی دریافت کند که در آن نوع شغل، تطابق فعالیت با پروانه کسب و اعتبار مجوز فعالیت تأیید شده باشد.
۲. ثبت درخواست در شعبه تامین اجتماعی
پس از دریافت معرفینامه، مدارک کارگاه به واحد درآمد شعبه تامین اجتماعی ارائه و درخواست استفاده از معافیت حق بیمه سهم کارفرما ثبت میشود.
۳. بازرسی و بررسی وضعیت کارگاه
در ادامه، بازرس سازمان تامین اجتماعی به منظور بررسی فعال بودن کارگاه، نوع فعالیت و تعداد کارکنان به محل مراجعه میکند. گزارش این بازدید، مبنای تصمیمگیری نهایی شعبه در خصوص اعطای معافیت خواهد بود.
نمونه موردی از قطع معافیت حق بیمه سهم کارفرما (گزارش واقعی)
بررسی پروندههای بیمهای نشان میدهد که بخش قابل توجهی از لغو معافیتها ناشی از عدم اطلاعرسانی بهموقع تغییرات کارگاهی است. در یکی از موارد ثبتشده، کارگاه تراشکاری که برای مدت طولانی از معافیت سهم کارفرما استفاده میکرد، محل فعالیت خود را تغییر داد. با وجود تداوم فعالیت کارگاه، تغییر آدرس در پرونده بیمهای ثبت نشد.
در جریان بازرسی دورهای، بازرس سازمان تامین اجتماعی به نشانی قبلی مراجعه کرد و با کارگاه غیرفعال مواجه شد. بر اساس ضوابط، گزارش «تعطیلی کارگاه» تنظیم و معافیت کارگاه برای چند ماه لغو گردید. در نتیجه، کارفرما ملزم به پرداخت کامل حق بیمه سهم کارفرما برای دوره مذکور بههمراه جرایم متعلقه شد. این نمونه بهروشنی نشان میدهد که حتی تغییرات اداری ساده، در صورت عدم ثبت رسمی، میتواند آثار مالی قابل توجهی به دنبال داشته باشد.
سوالات متداول
۱. آیا استخدام نیروی جدید باعث لغو معافیت میشود؟
استخدام نیروی جدید تا زمانی که تعداد بیمهشدگان کارگاه از پنج نفر تجاوز نکند، مانعی برای استفاده از معافیت ایجاد نمیکند. هر کارگر جدیدی که در چارچوب این سقف بیمه شود، مشمول معافیت خواهد بود.
۲. آیا کارگاههای خانوادگی نیز مشمول این معافیت هستند؟
بله. خانوادگی بودن کارگاه مانع استفاده از معافیت نیست. شرط اصلی، داشتن پروانه کسب معتبر، فعالیت واقعی کارگاه و ارسال منظم لیست بیمه است.
۳. آیا معافیت شامل بدهیها و جرایم گذشته نیز میشود؟
خیر. معافیت حق بیمه سهم کارفرما صرفاً ناظر بر حق بیمه جاری است و تأثیری بر بدهیها، جرایم یا مطالبات مربوط به دورههای گذشته ندارد.
۴. در صورت ارسال لیست بیمه با تأخیر چه اتفاقی میافتد؟
در صورت عدم ارسال لیست یا پرداخت حق بیمه در مهلت مقرر، معافیت همان ماه لغو میشود و حق بیمه بهصورت کامل محاسبه خواهد شد، حتی اگر شرایط معافیت در سایر ماهها برقرار باشد.
۵. مرجع تشخیص نهایی اعمال معافیت کدام نهاد است؟
تشخیص نهایی شمول یا عدم شمول معافیت بر عهده شعب سازمان تامین اجتماعی و بر اساس گزارش بازرس، مدارک کارگاه و سوابق بیمهای است.
