آیا ثبت شرکت باعث قطع بیمه بیکاری می‌شود؟

تأسیس یک کسب‌وکار جدید یا ثبت شرکت، آرزوی بسیاری از افرادی است که به دنبال استقلال مالی هستند. با این حال، برای کسانی که در حال حاضر از مقرری بیمه بیکاری استفاده می‌کنند، این اقدام می‌تواند چالش‌های حقوقی و مالی جدی به همراه داشته باشد. پرسش اصلی این است که آیا صرفِ نام شما در روزنامه رسمی به معنای پایان دریافت حقوق بیکاری است؟ در ادامه از چابک آنلاین، ابعاد مختلف این موضوع را بر اساس آخرین رویه‌های سازمان تامین اجتماعی و قوانین جاری بررسی می‌کنیم.

آیا ثبت شرکت باعث قطع بیمه بیکاری می‌شود؟

پاسخ به این سوال سیاه یا سفید نیست. به طور کلی، صرف ثبت یک شرکت به تنهایی لزوماً باعث قطع مقرری بیمه بیکاری نمی‌شود. آنچه برای سازمان تامین اجتماعی اهمیت دارد، نقش و سمت شما در آن شرکت و مفهوم «اشتغال پنهان» است.

اگر شما تنها به عنوان یک سهامدار ساده یا شریک (بدون سمت اجرایی) در شرکتی حضور داشته باشید، طبق نظرات حقوقی و رویه‌های موجود، این موضوع نباید منجر به قطع بیمه بیکاری شود. در واقع، بسیاری از کارشناسان و حتی برخی آرای دیوان عدالت اداری معتقدند که صرف سهامداری بدون فعالیت اجرایی و دریافت حقوق، به معنای اشتغال نیست و قطع بیمه در این حالت غیرقانونی تلقی می‌شود.

نقش سمت‌های مدیریتی در قطع مقرری بیمه بیکاری

تفاوت اصلی زمانی ایجاد می‌شود که شما در شرکت ثبت شده، دارای سمت رسمی باشید. طبق رویه غالب در شعب تامین اجتماعی و ادارات کار، داشتن سمت‌های زیر معمولاً منجر به قطع بیمه بیکاری می‌گردد:

1. مدیرعامل (موظف یا غیرموظف): به دلیل اینکه بالاترین رکن اجرایی شرکت است، تقریباً در تمام شعب باعث قطع حتمی بیمه می‌شود.
2. عضو هیئت مدیره (حتی علی‌البدل): تامین اجتماعی این سمت را نشان‌دهنده اشتغال یا عدم بیکاری واقعی می‌داند.
3. بازرس اصلی یا علی‌البدل موظف: این سمت‌ها نیز به عنوان فعالیت شغلی در نظر گرفته شده و ریسک قطع مقرری را به شدت افزایش می‌دهند.

دلیل اصلی این برخورد سخت‌گیرانه این است که با تأسیس شرکت و پذیرش این سمت‌ها، شما از نظر قانونی یک «کارآفرین» شناخته می‌شوید که پتانسیل کسب درآمد دارد. حتی اگر در عمل درآمدی نداشته باشید، مقامات ممکن است به استناد وجود شرکت، پرداخت مقرری را متوقف کنند.

وضعیت بیمه بیکاری در شرکت‌های صوری و غیرفعال

یکی از چالش‌برانگیزترین موارد، زمانی است که شرکت ثبت شده اما هیچ فعالیتی ندارد (شرکت صوری یا غیرفعال). بسیاری از افراد تصور می‌کنند چون شرکت درآمدی ندارد یا آن‌ها حقوقی دریافت نمی‌کنند، مشکلی برای بیمه بیکاری‌شان پیش نمی‌آید.

اما واقعیت این است که سازمان تامین اجتماعی در سال‌های اخیر (۱۴۰۳-۱۴۰۵) نظارت‌های خود را هوشمندتر و سخت‌گیرانه‌تر کرده است. به محض اینکه نام فرد از طریق استعلام ثبت شرکت‌ها یا روزنامه رسمی به عنوان عضو هیئت مدیره یا مدیرعامل رویت شود، بسیاری از شعب اقدام به قطع مقرری می‌کنند. در مواردی حتی اگر بازرس بیمه قبلاً سوابق را تأیید کرده باشد، ممکن است پس از مدتی با استعلام مجدد، واریزی‌ها قطع شود.

چالش‌های قانونی و شکایت به دیوان عدالت اداری

اگر بیمه بیکاری شما به دلیل ثبت شرکت قطع شده است، مسیر قانونی برای اعتراض وجود دارد، اما این راه همواره موفقیت‌آمیز نیست. برخی افراد تلاش کرده‌اند با استدلال اینکه «عضویت در هیئت مدیره بدون فعالیت اجرایی به معنای اشتغال نیست»، از طریق دیوان عدالت اداری حق خود را پس بگیرند.

با این حال، نمونه‌هایی وجود دارد که حتی با وجود صوری بودن شرکت و عدم دریافت حقوق، شکایت فرد در دیوان عدالت اداری رد شده است. بنابراین، توصیه می‌شود قبل از هرگونه اقدام قانونی سنگین و پرهزینه، با یک وکیل متخصص در امور کار و تامین اجتماعی مشورت کنید تا از حقوق و تکالیف خود به دقت آگاه شوید.

اقدامات پیشگیرانه و توصیه‌های عملی

برای اینکه دچار مشکلات مالی و حقوقی نشوید، رعایت نکات زیر الزامی است:

• مشاوره پیش از اقدام: قبل از هرگونه ثبت شرکت یا پذیرش سمت، با اداره بیمه بیکاری منطقه خود مشورت کنید تا از پیامدهای دقیق آن مطلع شوید.
• خروج از سمت‌های اجرایی: اگر قصد دارید بیمه بیکاری‌تان تداوم یابد اما نامتان در شرکتی هست، بهتر است از هیئت مدیره خارج شده و تغییرات را در روزنامه رسمی ثبت کنید.
• ثبت اعتراض: در صورت قطع ناگهانی بیمه، سریعاً به «سامانه جامع روابط کار» (prkar.mcls.gov.ir) مراجعه کرده و اعتراض خود را ثبت کنید.
• برنامه‌ریزی مالی: همواره یک پشتوانه مالی داشته باشید تا در صورت موفق نشدن شرکت یا قطع ناگهانی بیمه، دچار آسیب جدی نشوید.

• استعلام مستقیم: از آنجا که رویه شعب مختلف ممکن است اندکی متفاوت باشد، مستقیماً به شعبه تامین اجتماعی خود مراجعه کرده و وضعیت پرونده را بررسی کنید.

سوالات متداول

۱. آیا صرف سهامدار بودن در یک شرکت باعث قطع بیمه بیکاری می‌شود؟

خیر، صرف سهامداری یا شریک بودن بدون داشتن سمت اجرایی (مانند مدیرعاملی)، معمولاً اشتغال محسوب نشده و مانعی برای بیمه بیکاری نیست.

۲. اگر شرکت ثبت شده هیچ فعالیت مالی و تجاری نداشته باشد، باز هم بیمه قطع می‌شود؟

بله، در بسیاری از موارد سازمان تامین اجتماعی صرفِ داشتن سمت در هیئت مدیره را (حتی در شرکت‌های غیرفعال) ملاک قطع مقرری قرار می‌دهد.

۳. آیا عضویت در هیئت مدیره به عنوان «عضو علی‌البدل» هم خطر قطع بیمه دارد؟

بله، طبق رویه‌های فعلی، حتی سمت‌های علی‌البدل نیز در استعلام‌ها مشاهده شده و می‌تواند منجر به قطع بیمه بیکاری شود.

۴. بعد از قطع بیمه به دلیل ثبت شرکت، کجا باید اعتراض کنیم؟

باید به سامانه جامع روابط کار مراجعه کرده یا حضوری به اداره کار بروید؛ همچنین امکان شکایت در دیوان عدالت اداری وجود دارد.

۵. آیا با استعفا از هیئت مدیره و ثبت در روزنامه رسمی، بیمه بیکاری مجدد وصل می‌شود؟

این موضوع به نظر اداره کار و تامین اجتماعی بستگی دارد، اما خروج رسمی از سمت، یکی از راه‌های اصلی برای اثبات عدم اشتغال است.