آیا حذف همسر از بیمه تامین اجتماعی قبل از طلاق امکان پذیر است؟
طبق قانون تامین اجتماعی، حذف همسر تا پیش از ثبت رسمی طلاق امکانپذیر نیست، مگر اینکه وی شخصاً در جایی استخدام شده و بیمه برایش رد شود.
به گزارش چابک آنلاین موضوع حذف همسر از لیست بیمه، بهویژه در دوران اختلافات خانوادگی و پیش از ثبت رسمی طلاق، یکی از چالشهای حقوقی و اداری پرتکرار برای بیمهشدگان سازمان تامین اجتماعی است. بسیاری از افراد تصور میکنند به صرف بروز اختلاف یا جدایی فیزیکی، میتوانند پوشش بیمهای همسر خود را ابطال کنند. با این حال، قوانین تامین اجتماعی در این زمینه سختگیرانه عمل کرده و ارتباط زیادی با مفاهیم حقوقی مانند «نفقه» و «تکفل» دارد.
عدم امکان حذف یکطرفه همسر
طبق قوانین جاری سازمان تامین اجتماعی، تا زمانی که رابطه زوجیت به صورت رسمی و قانونی برقرار باشد (یعنی صیغه طلاق جاری و در شناسنامه ثبت نشده باشد)، شخص بیمهشده اصلی نمیتواند به صورت داوطلبانه و یکطرفه نام همسر خود را از لیست بیمه حذف کند.
این محدودیت به این دلیل است که در نظام حقوقی ایران، برخورداری از خدمات درمانی و دفترچه بیمه بخشی از حقوق زوجه و مصداق «انفاق» (نفقه) محسوب میشود. از همین رو، سازمان تامین اجتماعی برای حذف نام همسر از لیست تبعی، لزوماً مستنداتی همچون سند طلاق یا گواهی فوت را مطالبه میکند. بنابراین، حتی در صورتی که پرونده طلاق در جریان باشد و زوجین مراحل طولانی دادگاه را طی کنند، تا لحظه صدور مجوز جدایی و ثبت رسمی آن، همسر مجاز به بهرهمندی از خدمات بیمهای است.
استثنائات قانونی برای قطع بیمه پیش از طلاق
اگرچه حذف همسر پیش از طلاق با دشواریهای بسیاری همراه است، اما در حالت هایی خاص این اتفاق امکانپذیر یا ناگزیر خواهد بود:
۱. اشتغال رسمی و بیمهپردازی همسر
اصلیترین و سادهترین راهی که باعث میشود همسر از لیست بیمه تبعی زوج خارج شود، اشتغال به کار اوست. اگر همسر در شرکت یا سازمانی استخدام شود و برای او «بیمه اجباری» رد شود، به محض واریز اولین حقبیمه توسط کارفرما، نام وی به عنوان «بیمهشده اصلی» در سیستم ثبت شده و به صورت خودکار از لیست بیمه همسرش حذف میگردد.
۲. تغییر نوع بیمه به خویشفرما یا مشاغل آزاد
اگر بیمهشده اصلی از شمول بیمه اجباری (کارگری یا کارمندی) خارج شده و به سراغ بیمه اختیاری یا مشاغل آزاد برود، شرایط متفاوت میشود. در این نوع بیمهها، دریافت خدمات درمانی و پرداخت سرانه درمان اجباری نیست. در نتیجه:
- بیمهگذار میتواند قرارداد خود را بدون پوشش درمانی منعقد کند.
- میتواند از پرداخت سرانه درمان برای همسر خودداری کند که منجر به قطع خدمات درمانی وی میشود.
نکته مهم: با وجود قطع خدمات در این حالت، همسر همچنان میتواند بابت عدم پرداخت هزینه درمان به عنوان بخشی از نفقه، در دادگاه خانواده شکایت کند.
تبعات حقوقی قطع غیرقانونی بیمه همسر
اقدام به قطع بیمه همسر پیش از نهایی شدن طلاق، میتواند عواقب سنگینی برای زوج داشته باشد. از منظر قانونی، این کار میتواند مصداق «ترک انفاق» تلقی شود. در صورتی که زوجه بابت این موضوع شکایت کند، نه تنها زوج ملزم به برقراری مجدد بیمه میشود، بلکه ممکن است با تبعات کیفری از جمله مجازات حبس نیز روبرو گردد.
فرآیند حذف بیمه پس از ثبت رسمی طلاق
پس از اینکه مراحل قانونی جدایی به پایان رسید و طلاقنامه صادر شد، بیمهگذار موظف است اقدامات زیر را جهت شفافسازی و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی انجام دهد:
- ارائه مستندات: مراجعه به شعب یا کارگزاریهای تامین اجتماعی با در دست داشتن اصل شناسنامه که واقعه طلاق در آن ثبت شده است.
- روش غیرحضوری: استفاده از سامانه خدمات الکترونیک سازمان (eservices.tamin.ir) و بخش «تامین اجتماعی من» برای ثبت درخواست حذف افراد تبعی.
- ابطال دفترچه: پس از ثبت درخواست، خدمات بیمهای همسر سابق از تاریخ مندرج در طلاقنامه ابطال گشته و تمامی خدمات درمانی وی قطع خواهد شد.
جمعبندی
به طور خلاصه، حذف همسر از بیمه تامین اجتماعی پیش از طلاق تنها در صورت اشتغال رسمی زوجه یا تغییر قرارداد بیمه زوج به حالت خویشفرما (با پذیرش ریسکهای حقوقی) امکانپذیر است. در غیر این صورت، قانون تامین اجتماعی تا آخرین روز رسمی ازدواج، حامی حقوق درمانی همسر خواهد بود.
