زخم کهنه جانباختگان تصادفات/خودرو محافظ جان است یا عامل مرگ؟
در حالی که عامل بیشتر تصادفات خطای انسانی است، ایمنی پایین خودروها همچنان قربانی میگیرد.
به گزارش چابک آنلاین، تصویری که صبح شنبه 16 خرداد ماه از محور سرایان ـ سهقلعه در خراسان جنوبی منتشر شد، بار دیگر بحث ایمنی خودروهای داخلی را به صدر اخبار بازگرداند. در این حادثه، برخورد رخبهرخ دو دستگاه پراید به حدی شدید بود که یکی از خودروها از وسط دو نیم شد؛ حادثهای که سه کشته و دو مصدوم برجای گذاشت.
هنوز افکار عمومی درگیر تصاویر این تصادف بود که ساعاتی بعد، تصاویر سانحهای دیگر از محور کرمان ـ بم منتشر شد. در این حادثه، یک دستگاه پژو پارس پس از برخورد با تیر برق به تودهای از آهنپاره تبدیل شد و راننده و سرنشین آن جان خود را از دست دادند.
در هر دو حادثه، پلیس راهور علت اولیه وقوع تصادف را خطای انسانی اعلام کرد؛ در یک مورد انحراف به چپ ناشی از عدم توجه کافی به جلو و در حادثه دیگر ناتوانی راننده در کنترل وسیله نقلیه به دلیل سرعت غیرمجاز. اما آنچه پس از انتشار تصاویر این دو سانحه بیش از هر چیز مورد توجه قرار گرفت، وضعیت خودروها پس از تصادف بود؛ خودروهایی که به جای محافظت از جان سرنشینان، خود به بخشی از فاجعه تبدیل شده بودند.
خطای انسانی؛ عامل وقوع تصادف
واقعیت آن است که هیچ کارشناس حوزه حملونقل نقش خطای انسانی در وقوع تصادفات را انکار نمیکند. آمارهای پلیس نیز این موضوع را تأیید میکند. نتایج بررسیهای انجامشده نشان میدهد 82 درصد تصادفات ناشی از تخلفات رانندگی است. در این میان، عدم توجه به جلو با 41 درصد سهم، مهمترین عامل بروز حوادث رانندگی محسوب میشود. پس از آن، عدم رعایت حق تقدم با 28 درصد، تغییر مسیر ناگهانی با 16 درصد، عدم رعایت فاصله عرضی با 11 درصد و عدم رعایت فاصله طولی با 4 درصد قرار دارند.
این آمارها بهروشنی نشان میدهد که بخش مهمی از تصادفات ریشه در رفتار رانندگان دارد؛ اما پرسش اساسی اینجاست که آیا نقش خودرو پس از وقوع تصادف نیز به همان اندازه مورد توجه قرار گرفته است؟
سؤال اصلی؛ چرا سرنشینان زنده نمیمانند؟
در بسیاری از کشورهای جهان، هدف از طراحی خودرو تنها جلوگیری از وقوع تصادف نیست. خودروسازان میدانند که وقوع حادثه، حتی با وجود تمامی تجهیزات ایمنی، اجتنابناپذیر است. به همین دلیل بخش مهمی از فناوریهای خودرویی به "ایمنی غیرفعال" اختصاص یافته است؛ یعنی مجموعهای از تجهیزات و طراحیهایی که باید هنگام وقوع حادثه از جان سرنشینان محافظت کنند.
در چنین خودروهایی، بدنه بهگونهای طراحی میشود که انرژی حاصل از برخورد را جذب کند، ستونها و اتاق خودرو مقاومت کافی داشته باشند و فضای حیاتی سرنشینان حفظ شود. به بیان سادهتر، خودرو باید در تصادف آسیب ببیند اما اجازه ندهد سرنشینان قربانی شوند.
اما تصاویر منتشرشده از بسیاری از تصادفات جادهای در ایران، از جمله دو حادثه اخیر، پرسشهای جدی درباره میزان استحکام بدنه و توان محافظتی برخی خودروهای داخلی ایجاد کرده است.
هشدارهای مکرر پلیس درباره خودروهای ناایمن
پلیس راهور طی سالهای اخیر بارها نسبت به وضعیت ایمنی خودروهای داخلی هشدار داده است. مسئولان پلیس معتقدند بخشی از تلفات سنگین جادهای کشور تنها با اصلاح رفتار رانندگان قابل کاهش نیست و کیفیت و ایمنی خودروها نیز باید بهطور جدی مورد توجه قرار گیرد.
به اعتقاد کارشناسان حوزه ترافیک، زمانی که یک خودرو در اثر برخورد به شکلی متلاشی میشود که فضای حیاتی سرنشینان از بین میرود، شانس زنده ماندن افراد به شدت کاهش پیدا میکند؛ حتی اگر نیروهای امدادی در کوتاهترین زمان ممکن در محل حاضر شوند.
روایت وزارت بهداشت از نقش خودروها در مرگهای جادهای
اظهارات اخیر علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزیر بهداشت، نیز مؤید همین موضوع است. وی چند روز پیش در گفتوگو با تسنیم با انتقاد از وضعیت ایمنی خودروهای داخلی تأکید کرد که بارها موضوع ناایمن بودن خودروهای تولید داخل به مسئولان منتقل شده اما تاکنون اقدام مؤثری در این زمینه صورت نگرفته است.
رئیسی با اشاره به آمار فوتیهای حوادث رانندگی گفت: 51 درصد جانباختگان تصادفات در همان صحنه حادثه جان خود را از دست میدهند. به گفته وی، این آمار بیش از آنکه ناشی از تأخیر در رسیدن نیروهای امدادی باشد، بیانگر شدت ضربات وارده و ناتوانی خودروها در محافظت از سرنشینان است.
معاون بهداشت وزیر بهداشت تصریح کرد که اورژانس کشور از نظر زمان رسیدن به محل حادثه عملکرد مطلوبی دارد و بنابراین بخش مهمی از تلفات را باید در شدت آسیبهای وارده و سطح ایمنی خودروها جستوجو کرد.
967 فوتی تنها در دو ماه!
آمارهای رسمی رسیده نشان میدهد در دو ماهه ابتدایی امسال، 967 نفر در تصادفات رانندگی جان خود را از دست دادهاند؛ آماری که بار دیگر زنگ خطر تلفات جادهای را به صدا درآورده است.
در چنین شرایطی، تمرکز صرف بر عامل انسانی نمیتواند پاسخگوی همه ابعاد مسئله باشد. اگرچه راننده ممکن است مرتکب خطا شود، اما خودرو نیز باید به گونهای طراحی شده باشد که خطای انسانی الزاماً به مرگ منتهی نشود.
خودرو؛ آخرین سنگر حفظ جان
در ادبیات نوین ایمنی جادهای، سه ضلع اصلی شامل انسان، راه و خودرو هستند. سالهاست درباره آموزش رانندگان، برخورد با تخلفات و اصلاح زیرساختهای جادهای صحبت میشود، اما به نظر میرسد ضلع سوم این مثلث یعنی ایمنی خودرو همچنان نیازمند توجه جدیتر است.
در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، خودروسازان موظفاند محصولات خود را در آزمونهای سختگیرانه تصادف مورد ارزیابی قرار دهند و نتایج این آزمونها بهصورت شفاف در اختیار مردم قرار میگیرد. در چنین شرایطی، رقابت میان شرکتها نه تنها بر سر قیمت و امکانات، بلکه بر سر حفظ جان سرنشینان نیز شکل میگیرد.
پایان یک پرسش قدیمی
شاید هیچکس نتواند ادعا کند که با تولید خودروهای ایمن، همه تصادفات پایان مییابد. خطای انسانی همواره وجود خواهد داشت و بخشی از حوادث نیز اجتنابناپذیر است. اما سؤال اصلی این است که وقتی تصادف رخ میدهد، خودرو تا چه اندازه از سرنشینان خود محافظت میکند؟
تصاویر پراید دو نیمشده در خراسان جنوبی و پژو پارس مچالهشده در محور کرمان ـ بم بار دیگر این پرسش قدیمی را زنده کرده است؛ اینکه آیا خودروهای داخلی در لحظهای که باید آخرین سنگر حفظ جان سرنشینان باشند، واقعاً از عهده این مسئولیت برمیآیند؟
اگرچه آمارها نشان میدهد بیش از 80 درصد تصادفات ریشه در خطای انسانی دارد، اما در دنیای امروز مأموریت خودرو تنها حرکت از نقطهای به نقطه دیگر نیست. خودرو باید بتواند هنگام وقوع حادثه از جان سرنشینان محافظت کند، شدت صدمات را کاهش دهد و شانس زنده ماندن افراد را افزایش دهد. تا زمانی که این هدف محقق نشود، هر تصویر تازه از خودروهای مچالهشده و متلاشیشده در جادههای کشور، یادآور زخمی خواهد بود که سالهاست بر پیکر ایمنی حملونقل ایران باقی مانده است.
