یارانه کودکان دارای سوءتغذیه: شرایط، ثیت نام و استعلام یارانه
یارانه سوءتغذیه، حمایتی مالی در قالب کالابرگ الکترونیک برای کودکان ۵ تا ۵۹ ماهه در دهکهای ۱ تا ۷ است که توسط مراکز بهداشت دچار اختلال رشد تشخیص داده شدهاند.
به گزارش چابک آنلاین سلامت نسل آینده و امنیت غذایی کودکان، همواره یکی از اولویتهای استراتژیک در برنامههای رفاهی و بهداشتی کشور بوده است. بر اساس ماده ۲۴ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، دولت موظف به ارائه حمایتهای غذایی و بهداشتی به گروههای آسیبپذیر جامعه شده است. یکی از مهمترین این برنامهها، اختصاص یارانه ویژه به کودکان زیر ۵ سالی است که با اختلال رشد یا سوءتغذیه مواجه هستند. این طرح که در قالب کالابرگ الکترونیکی اجرا میشود، تلاشی هدفمند برای اطمینان از دریافت ریزمغذیهای ضروری توسط کودکانی است که در دورههای حساس رشد قرار دارند.
ساختار حمایتی و متولیان طرح
این طرح یک همکاری مشترک میان دو نهاد اصلی است: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی. فرآیند کار به این صورت است که ابتدا مراکز بهداشتی و پایگاههای سلامت در سراسر کشور، وضعیت رشد کودکان را از طریق پایش قد و وزن بررسی میکنند. در صورتی که کودک بر اساس نمودارهای استاندارد رشد، دچار افت شاخصها یا علائم سوءتغذیه تشخیص داده شود، اطلاعات وی به وزارت رفاه ارسال میگردد. در مرحله بعد، وزارت رفاه با انجام «آزمون وسع»، وضعیت مالی خانواده را بررسی کرده و در صورت قرارگیری در دهکهای درآمدی ۱ تا ۷، حمایت مالی را در قالب اعتبار خرید کالا فعال میکند.
شرایط دقیق مشمولان طرح
برای بهرهمندی از این یارانه، احراز همزمان چند شرط الزامی است:
- بازه سنی: این حمایت بهطور خاص برای کودکان بین ۵ تا ۵۹ ماه (زیر ۵ سال) طراحی شده است.
- تایید پزشکی: تشخیص قطعی سوءتغذیه یا اختلال رشد حتماً باید توسط مرکز بهداشت یا پایگاه سلامت محل سکونت انجام و در پرونده الکترونیک سلامت کودک ثبت شود.
- شرط دهکبندی: تنها خانوارهایی که بر اساس دادههای سامانه رفاه ایرانیان در دهکهای درآمدی اول تا هفتم قرار دارند، مشمول دریافت این اعتبار هستند.
- تابعیت: دارا بودن تابعیت ایرانی و داشتن پرونده سلامت فعال در نظام بهداشتی کشور از الزامات اساسی است.
مبلغ یارانه و نحوه شارژ اعتبار
مبلغ این یارانه بسته به دهک درآمدی خانواده متفاوت است تا عدالت اجتماعی در توزیع منابع رعایت شود. طبق آخرین ابلاغیهها، مبالغ به شرح زیر است:
- دهکهای ۱ تا ۵: برای هر کودک مشمول، ماهانه مبلغ یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان اعتبار در نظر گرفته شده است.
- دهکهای ۶ و ۷: برای هر کودک مشمول، ماهانه مبلغ ۸۰۰ هزار تومان اعتبار تخصیص مییابد.
ذکر این نکته ضروری است که در بازههای زمانی خاص، مانند ماه مبارک رمضان یا مناسبتهای دیگر، دولت ممکن است چندین مرحله از این یارانه را بهصورت یکجا شارژ کند. برای مثال، در یک نوبت حمایتی، برای دهکهای ۱ تا ۵ مبلغ ۳ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان (معادل سه مرحله) و برای دهکهای ۶ و ۷ مبلغ ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان بهصورت یکجا واریز شده است تا امنیت غذایی کودکان با قدرت بیشتری تامین شود.
سبد کالایی؛ ۱۶ قلم کالای تایید شده
اعتبار این طرح برخلاف یارانه نقدی، قابل برداشت از دستگاههای خودپرداز نیست و تنها باید صرف خرید کالاهای غذایی مشخصی شود که توسط وزارت بهداشت تایید شدهاند. این سبد غذایی شامل ۱۶ قلم کالای اساسی است که پروتئینها، ویتامینها و کالری مورد نیاز کودک را تامین میکنند:
- لبنیات: شیر پاستوریزه، ماست پاستوریزه و پنیر.
- پروتئین حیوانی: گوشت گوساله، گوشت مرغ و تخممرغ.
- کربوهیدرات و غلات: برنج ایرانی و ماکارونی.
- روغن و حبوبات: روغن مایع و عدس.
- میوه و سبزیجات: سیب، هویج، کدو سبز، گوجهفرنگی و پیاز.
- سایر موارد: خرما و انواع مغزدانهها (مانند پسته، گردو و...).
خانوادهها میتوانند با مراجعه به فروشگاههای طرف قرارداد طرح کالابرگ الکترونیکی، این اقلام را تا سقف اعتبار تخصیص یافته بهصورت رایگان دریافت کنند. در صورتی که بهای خرید بیش از اعتبار باشد، پرداخت مابهالتفاوت بر عهده سرپرست خانوار خواهد بود.
تفاوت طرح یسنا و یارانه سوءتغذیه
بسیاری از خانوادهها این دو طرح را با هم اشتباه میگیرند، در حالی که ماهیت آنها متفاوت است:
-
طرح یسنا: یک طرح «پیشگیرانه» است که از دوران بارداری مادر شروع شده و تا دو سالگی کودک (۱۰۰۰ روز اول زندگی) ادامه مییابد. هدف آن حمایت از مادران باردار، شیرده و نوزادان برای جلوگیری از بروز مشکلات بعدی است.
-
یارانه سوءتغذیه: یک طرح «درمانی» است. این حمایت زمانی فعال میشود که کودک (معمولاً تا ۵ سالگی) دچار اختلال رشد یا سوءتغذیه شده باشد. خوشبختانه یک خانواده میتواند در صورت داشتن شرایط، همزمان از هر دو طرح برای فرزندان مختلف خود استفاده کند.
نظارت و پایش؛ چرا یارانه قطع میشود؟
دولت نظارت دقیقی بر نحوه صرف این اعتبار دارد تا اطمینان حاصل کند که منابع دقیقاً صرف بهبود سلامت کودک میشود. در سه حالت ممکن است این حمایت قطع شود:
- عدم استفاده از اعتبار: اگر در هر مرحله از شارژ، خانواده از اعتبار خرید استفاده نکند، استنباط میشود که نیازی به این حمایت وجود ندارد و یارانه حذف میگردد.
- عدم مراجعه به مراکز بهداشت: اگر والدین در زمانهای تعیین شده برای پایش رشد به خانه بهداشت مراجعه نکنند، تداوم طرح متوقف میشود.
- عدم بهبود شاخصهای رشد: اگر پس از چند دوره دریافت کمک، هیچ بهبودی در وزن و قد کودک مشاهده نشود و محرز گردد که اقلام خریداری شده صرف تغذیه کودک نشده است، یارانه قطع خواهد شد.
نحوه استعلام و ثبت درخواست
والدینی که نسبت به وضعیت رشد فرزند زیر ۵ سال خود نگران هستند، باید در اولین قدم به مرکز بهداشت یا پایگاه سلامت محل سکونت خود مراجعه کنند. در آنجا پس از ارزیابیهای تخصصی و اندازهگیری شاخصهایی مثل منحنی رشد قد نسبت به سن، در صورت نیاز به طرح معرفی میشوند.
برای استعلام اینکه آیا مشمول طرح شدهاید یا خیر، دو روش ساده وجود دارد:
- استفاده از اپلیکیشن «شما» (شبکه ملی اعتبار).
- شمارهگیری کد دستوری *۵۰۰*۱۴۶۳# از طریق تلفن همراه سرپرست خانوار.
در نهایت، این طرح نهتنها یک کمک مالی، بلکه یک سرمایهگذاری ملی برای کاهش نابرابریهای تغذیهای و حمایت از خانوادههای کمبرخوردار است. استفاده صحیح از این فرصت میتواند تضمینکننده سلامت جسمی و ذهنی کودک در حساسترین سالهای زندگیاش باشد.
سوالات متداول
۱. آیا میتوان اعتبار یارانه سوءتغذیه را بهصورت نقدی از دستگاه خودپرداز دریافت کرد؟
خیر، این اعتبار غیرقابل برداشت بوده و صرفاً برای خرید ۱۶ قلم کالای غذایی تایید شده در فروشگاههای طرف قرارداد قابل استفاده است.
۲. اگر کودک من تحت پایش دورهای بهداشت نباشد، چگونه میتوانم برای دریافت این یارانه اقدام کنم؟
باید با همراه داشتن کارت سلامت کودک و پرونده رشد به نزدیکترین مرکز بهداشت یا پایگاه سلامت مراجعه کنید تا ارزیابی تغذیهای و پایش قد و وزن انجام شود.
۳. چه کالاهایی را میتوان با این اعتبار خریداری کرد؟
اقلامی شامل شیر، ماست، پنیر، گوشت قرمز، مرغ، تخممرغ، برنج، ماکارونی، روغن، حبوبات (عدس)، خرما، مغزدانهها و میوه و سبزیجات (سیب، هویج، کدو، گوجه و پیاز).
۴. تفاوت اصلی طرح یسنا با یارانه سوءتغذیه در چیست؟
طرح یسنا برای پیشگیری از سوءتغذیه در ۱۰۰۰ روز اول زندگی (بارداری تا ۲ سالگی) است، اما یارانه سوءتغذیه برای درمان کودکانی است که اختلال رشد آنها توسط پزشک تایید شده است.
۵. در چه صورتی ممکن است یارانه سوءتغذیه یک کودک قطع شود؟
در صورت عدم استفاده از اعتبار، عدم مراجعه به مراکز بهداشت برای پایش رشد، یا عدم بهبود شاخصهای رشد کودک به دلیل عدم صرف یارانه برای وی.
