شکست انحصار تولید داروی پیشرفته ضدسرطان خون در ایران

به گزارش چابک آنلاین، روزگاری که مرزهای دانش پزشکی به سمت «پزشکی دقیق» حرکت کرده است، -روشی که در آن درمان‌ها نه به صورت عمومی، بلکه بر اساس ویژگی‌های مولکولی هر بیماری طراحی می‌شوند- متخصصان ایرانی در یک شرکت دانش‌بنیان به موفقیتی مهم در صنعت داروسازی کشور دست یافتند.

شرکت دانش‌بنیان «نانوفناوران دارویی الوند» با بهره‌گیری از پیچیده‌ترین فناوری‌های روز جهان، موفق به تولید داخلی داروی پیشرفته «تنوکلاکس®» (ونتوکلاکس)شد؛ دستاوردی که ایران را در زمره معدود کشورهای صاحب فن‌افزار تولید این داروی استراتژیک قرار می‌دهد.

تنوکلاکس چگونه با سرطان می‌جنگد؟

برای درک اهمیت این دارو، باید دانست که سلول‌های سرطانی هوشمند هستند. آن‌ها با تولید پروتئینی به نام **2-BCL**، سیستم «مرگ برنامه‌ریزی شده» سلول (که به آن آپوپتوز می‌گویند) را مختل می‌کنند. در واقع این پروتئین مانند یک «سد» عمل می‌کند که مانع از مرگ سلول‌های پیر و بدخیم می‌شود. نتیجه این فرآیند، تجمع سلول‌های سرطانی در خون و بروز بیماری‌هایی نظیر لوکمی لنفوسیتی مزمن (CLL) و لوکمی میلوئیدی حاد (AML) است.

داروی «تنوکلاکس» با یک طراحی هوشمندانه، مستقیماً به این پروتئین می‌چسبد و سد دفاعی سلول سرطانی را می‌شکند. با حذف این مانع، سلول‌های سرطانی دوباره در معرض فرآیند طبیعی مرگ قرار می‌گیرند و از بین می‌روند؛ در حالی که به سلول‌های سالم بدن آسیبی وارد نمی‌شود. این دقت بالا، همان چیزی است که پزشکان آن را «درمان هدفمند» می‌نامند.

فناوری HME؛ جادوی انحلال در بدن

بزرگترین چالش تولید این دارو، حلالیت بسیار پایین آن در محیط‌های آبی (مانند سیستم گوارش انسان) است. شرکت نانوفناوران دارویی الوند برای اولین بار در ایران از فناوری پیشرفته HME (Hot Melt Extrusion)** استفاده کرده است.

در این روش، ماده دارویی به همراه پلیمرهای مخصوص، تحت فشار و دمای کنترل‌شده ذوب و به صورت مولکولی با هم ترکیب می‌شوند. نتیجه این فرآیند، ایجاد یک ساختار یکنواخت (سیستم آمورف پایدار) است که باعث می‌شود دارو به محض مصرف، به راحتی در بدن حل شده و به بالاترین سطح جذب و اثرگذاری (فراهمی زیستی) برسد. بدون این فناوری، دارو عملاً کارایی لازم برای مبارزه با تومورها را نخواهد داشت.

اهمیت استراتژیک و کاهش هزینه‌های درمان

تولید این دارو در داخل کشور تنها یک دستاورد علمی نیست، بلکه یک پیروزی اقتصادی و اجتماعی محسوب می‌شود. از مزایای اصلی این طرح می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

این دارو هزینه‌های گزاف درمان سرطان خون را برای خانواده‌های ایرانی به شدت کاهش داده و دسترسی بیماران را تسهیل می‌کند. با قطع وابستگی کامل به واردات این محصول، سالانه از خروج مقادیر قابل توجهی ارز از کشور جلوگیری می‌شود.

این محصول با دریافت پروانه از سازمان غذا و دارو، از نظر کیفیت و اثربخشی درمانی کاملاً هم‌تراز با برندهای اصلی بین‌المللی است.

بومی‌سازی دانش فنی این دارو، نه تنها جایگاه صنعت داروسازی ایران را در منطقه ارتقا می‌دهد، بلکه مسیر را برای توسعه بازارهای صادراتی و حضور قدرتمند در عرصه بین‌المللی هموار می‌سازد.