۸ بانک رشد درآمد های عملیاتی خود را بالاتر از افزایش هزینه‌های اداری و عمومی حفظ کردند + جدول

چابک آنلاین، بهاره تاجرباشی، شاخصی که نشان می‌دهد بانک‌ها تا چه اندازه توانسته‌اند همزمان با توسعه فعالیت‌ها، رشد هزینه‌های خود را نیز مدیریت کنند.

در سال‌های اخیر، افزایش هزینه‌های نیروی انسانی،توسعه زیرساخت‌های فناوری، سرمایه‌گذاری در بانکداری دیجیتال، افزایش هزینه نگهداری شعب و همچنین آثار تورم، فشار قابل توجهی بر هزینه‌های عملیاتی شبکه بانکی وارد کرده است.

از سوی دیگر، افزایش درآمد های عملیاتی نیز الزاماً به معنای بهبودعملکرد نیست، زیرا اگرهزینه‌ها با سرعت بیشتری رشد کنند،بخشی از منافع حاصل از افزایش درآمد تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.

برهمین اساس، چابک‌آنلاین صورت‌های مالی حسابرسی ‌نشده ۱۷ بانک بورسی را اززاویه‌ای متفاوت مورد بررسی قرار داده است.

دراین گزارش، به جای تمرکز صرف بر میزان افزایش هزینه‌های اداری و عمومی، نسبت این هزینه‌ها به درآمد عملیاتی هربانک محاسبه شده تا امکان مقایسه روند کنترل هزینه‌ها میان بانک‌ها فراهم شود.

البته این شاخص به تنهایی معیار قضاوت درباره عملکرد بانک‌ها نیست.

تفاوت در مدل کسب‌وکار، اندازه شبکه شعب، ترکیب درآمدها،سرمایه‌گذاری در فناوری، نحوه طبقه‌بندی برخی هزینه‌ها وحتی استراتژی توسعه هر بانک می‌تواند بر این نسبت اثرگذار باشد.

بنابراین افزایش یا کاهش این شاخص را نباید به تنهایی نشانه بهبود یا تضعیف عملکرد یک بانک تلقی کرد، بلکه این نسبت تنها یکی از ابزارهای تحلیل صورت‌های مالی به شمار می‌رود.

بررسی ارقام نشان می‌دهد اگرچه تقریباً در تمام بانک‌های مورد بررسی هزینه‌های اداری و عمومی نسبت به سال گذشته افزایش یافته، اما سرعت این افزایش یکسان نبوده است.

دربرخی از بانک‌ها،رشد درآمدهای عملیاتی از رشد هزینه‌ها پیشی گرفته و نسبت هزینه به درآمد کاهش یافته، در مقابل، گروهی دیگر با رشد سریع‌تر هزینه‌های اداری نسبت به درآمد مواجه شده‌اند.

گروه دیگر نیز بانک‌هایی هستند که رشد درآمد و هزینه در آنها تقریباً همسو بوده و نسبت هزینه به درآمد تغییر محسوسی نداشته است.

این تفاوت‌ها، تصویر دقیق‌تری از روند مدیریت هزینه‌ها در بانک‌های بورسی ارائه داده و نشان می‌دهد که بررسی صرف ارقام هزینه، بدون در نظر گرفتن سمت درآمد، می‌تواند به برداشت‌های نادرست منجر شود.

بررسی صورت‌های مالی حسابرسی ‌نشده نشان می‌دهد که همه بانک‌ها درمدیریت هزینه‌های اداری مسیر مشابهی را طی نکرده‌اند.

درمیان ۱۷ بانک بورسی، 8 بانک توانسته‌اند رشد درآمد عملیاتی خود را بالاتر از رشد هزینه‌های اداری و عمومی حفظ کنند، موضوعی که موجب کاهش نسبت هزینه به درآمد عملیاتی آنها شده است.

دراین میان، بانک ملت یکی از متفاوت‌ترین عملکردها را به ثبت رسانده، درآمد عملیاتی این بانک در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل ۷۳.۶ درصد افزایش یافته، در حالی که هزینه‌های اداری و عمومی آن حدود ۱۲.۷ درصد کاهش یافته است.

نتیجه این روند، کاهش نسبت هزینه‌های اداری به درآمد عملیاتی از ۵۲ درصد به ۲۶.۲ درصد بوده است.

این آمار نشان می‌دهد که درآمد بانک با سرعتی بسیار بیشتر از هزینه‌های جاری رشد کرده، هرچند قضاوت درباره علت این تغییر نیازمند بررسی جزئیات بیشتری از صورت‌های مالی و ساختار هزینه‌های بانک است.

بانک پارسیان نیز در گروه بانک‌های با عملکرد قابل توجه قرار می‌گیرد.

درآمد عملیاتی این بانک بیش از ۱۴۲ درصد رشد کرده،درحالیکه هزینه‌های اداری و عمومی حدود ۷۳ درصد افزایش یافته است.

همین موضوع باعث شده تا نسبت هزینه به درآمد از ۲۷.۵ درصد به ۱۹.۷ درصد کاهش پیدا کند.

دربانک گردشگری نیز درآمد عملیاتی بیش از دو برابر شده و در مقابل، هزینه‌های اداری رشد بسیار محدودتری را تجربه کرده و نسبت هزینه به درآمد این بانک از ۱۱.۸ درصد به ۸.۳ درصد رسیده که پایین‌ترین نسبت در میان بانک‌های مورد بررسی محسوب می‌شود.

بانک ایران‌زمین نیز یکی از چشمگیرترین تغییرات را تجربه کرده است.

درآمد عملیاتی این بانک بیش از ۲۲۰ درصد افزایش یافته، اما هزینه‌های اداری و عمومی تنها حدود ۵۱ درصد رشد کرده است.

درنتیجه نسبت هزینه به درآمد از ۹۳.۱ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۴۳.۹ درصد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.

هرچند که این نسبت همچنان در مقایسه با برخی بانک‌ها بالاست، اما روند تغییر آن نشان می‌دهد که درآمد عملیاتی با سرعت بیشتری نسبت به هزینه‌ها رشد کرده است.

دربانک دی نیز وضعیت مشابهی مشاهده می‌شود و درآمد عملیاتی این بانک نزدیک به چهار برابر شده، درحالیکه هزینه‌های اداری کمتر از دو برابر افزایش یافته است.

حاصل این روند، کاهش نسبت هزینه به درآمد از ۱۲۷.۱ درصد به ۴۹.۱ درصد بوده است.

دربانک شهروبانک رفاه کارگران نیز رشد درآمد عملیاتی از رشد هزینه‌های اداری پیشی گرفته و نسبت هزینه به درآمد با وجود افزایش هزینه‌ها، کاهش یافته است.

از سوی دیگر، بانک سرمایه با وجود آنکه همچنان نسبت هزینه به درآمد بسیار بالایی معادل ۱۴۹ درصد دارد، اما رشد درآمد عملیاتی آن از رشد هزینه‌های اداری بیشتر بوده و نسبت هزینه به درآمد نسبت به سال گذشته حدود ۲۰ واحد درصد کاهش یافته است.

این موضوع نشان می‌دهداگرچه ساختار هزینه‌ای بانک همچنان سنگین است، اما روند تغییرات نسبت به سال قبل تا حدی بهبود یافته است.

درمقابل، بررسی صورت‌های مالی برخی بانک‌ها نشان می‌دهد که آهنگ رشد هزینه‌های اداری و عمومی از افزایش درآمد عملیاتی سریع‌تر بوده، موضوعی که به افزایش نسبت هزینه به درآمد منجر شده و نشان می‌دهد فشار هزینه‌ها نسبت به سال گذشته بیشتر شده است.

دربانک پاسارگاد، درآمد عملیاتی در سال ۱۴۰۴ حدود ۵۷.۲ درصد افزایش یافته، اما هزینه‌های اداری و عمومی نزدیک به ۱۲۰ درصد رشد کرده است.

درنتیجه، نسبت هزینه‌های اداری به درآمد عملیاتی از ۹.۵ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۱۳.۳ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده است.

هرچند این نسبت همچنان در مقایسه با بسیاری از بانک‌ها پایین محسوب می‌شود، اما روند آن نشان می‌دهد هزینه‌های جاری با سرعت بیشتری نسبت به درآمد افزایش یافته‌اند.

بانک صادرات ایران نیز در این گروه قرار می‌گیرد.

درآمد عملیاتی این بانک حدود ۴۳.۹ درصد افزایش یافته،درحالیکه هزینه‌های اداری و عمومی بیش از ۷۲ درصد رشد کرده است.

همین موضوع باعث شده تا نسبت هزینه به درآمد از ۴۰.۸ درصد به ۴۸.۹ درصد افزایش پیدا کند.

در پست بانک ایران نیز روند مشابهی مشاهده می‌شود.

درآمد عملیاتی این بانک حدود ۴۲ درصد افزایش یافته،اما هزینه‌های اداری و عمومی نزدیک به ۵۷ درصد رشد کرده، در نتیجه، نسبت هزینه به درآمد از ۲۶ درصد به ۲۸.۷ درصد رسیده است.

بانک خاورمیانه نیز اگرچه همچنان یکی از پایین‌ترین نسبت‌های هزینه به درآمد را در میان بانک‌های بررسی‌شده دارد، اما افزایش هزینه‌های اداری با سرعتی بیشتر از رشد درآمد عملیاتی باعث شده این نسبت از ۹.۵ درصد به ۱۲.۱ درصد افزایش یابد.

بنابراین، پایین بودن این نسبت به معنای عدم افزایش فشار هزینه‌ها نیست و باید روند تغییرات آن نیز مورد توجه قرار گیرد.

دربانک اقتصاد نوین، درآمد عملیاتی حدود ۴۴ درصد افزایش یافته، اما هزینه‌های اداری و عمومی بیش از ۶۷ درصد رشد کرده است.

حاصل این روند، افزایش نسبت هزینه به درآمد از ۱۲.۴ درصد به ۱۴.۴ درصد بوده است.

بانک کارآفرین نیز در همین گروه قرار دارد و درآمد عملیاتی این بانک حدود ۵۰.۶ درصد رشد کرده، در حالیکه هزینه‌های اداری و عمومی حدود ۶۰.۷ درصد افزایش یافته است.

در نتیجه، نسبت هزینه به درآمد از ۲۲.۲ درصد به ۲۳.۷ درصد رسیده است.

در کنار این بانک‌ها، سامان، تجارت و سینا وضعیت متفاوتی دارند.

دراین سه بانک، رشد درآمد عملیاتی و هزینه‌های اداری تقریباً با یکدیگر همسو بوده،به گونه‌ای که نسبت هزینه به درآمد تغییر محسوسی نداشته و تنها نوسان‌های جزئی را تجربه کرده است.

این موضوع نشان می‌دهد که افزایش هزینه‌ها تقریباً همگام با رشد درآمد رخ داده و نمی‌توان از تغییر قابل توجه در ساختار هزینه‌ای این بانک‌ها سخن گفت.

مرور صورت‌های مالی حسابرسی ‌نشده ۱۷ بانک بورسی نشان می‌دهد که افزایش هزینه‌های اداری و عمومی در سال ۱۴۰۴ تقریباً پدیده‌ای فراگیر بوده است، اما تفاوت اصلی درسرعت رشد این هزینه‌ها نسبت به درآمد عملیاتی بانک‌هاست.

همین موضوع باعث شده تا نسبت هزینه‌های اداری و عمومی به درآمد عملیاتی که یکی از شاخص‌های متداول سنجش کارایی عملیاتی در صنعت بانکداری محسوب می‌شود، در برخی بانک‌ها کاهش و در برخی دیگر افزایش پیدا کند.

بررسی ارقام نشان می‌دهد که از میان ۱۷ بانک مورد بررسی، 8 بانک شامل ملت، پارسیان، گردشگری، ایران‌زمین، دی، شهر، رفاه کارگران و سرمایه توانسته‌اند رشد درآمد عملیاتی را بالاتر از رشد هزینه‌های اداری و عمومی حفظ کنند.

درمقابل، 6 بانک شامل پاسارگاد، صادرات ایران، پست بانک ایران، خاورمیانه، اقتصاد نوین و کارآفرین با رشد سریع‌تر هزینه‌های اداری نسبت به درآمد مواجه بوده‌اند.

همچنین 3 بانک سامان، تجارت و سینا نیز شرایطی نسبتاً باثبات را تجربه کرده‌اند و رشد درآمد و هزینه در آنها تقریباً هم‌جهت بوده است.

ازمنظر سطح نسبت هزینه به درآمد در سال ۱۴۰۴ نیز تفاوت قابل توجهی میان بانک‌ها دیده می‌شود.

بانک گردشگری با نسبت ۸.۳ درصد کمترین نسبت هزینه‌های اداری به درآمد عملیاتی را در میان بانک‌های بررسی‌شده ثبت کرده است.

پس از آن، بانک خاورمیانه با ۱۲.۱ درصد، بانک پاسارگاد با ۱۳.۳ درصد و بانک اقتصاد نوین با ۱۴.۴ درصد قرار دارند.

در مقابل، بانک سرمایه با نسبت ۱۴۹ درصد همچنان بالاترین نسبت هزینه به درآمد را در میان بانک‌های مورد بررسی دارد، هرچند این نسبت نسبت به سال قبل کاهش یافته است.

با این حال، تفسیر این شاخص نیازمند احتیاط است.

پایین بودن نسبت هزینه به درآمد لزوماً به معنای عملکرد بهتر یک بانک نیست و بالا بودن آن نیز الزاماً از ضعف مدیریتی حکایت نمی‌کند.

تفاوت دراندازه بانک، گستردگی شبکه شعب، سهم بانکداری شرکتی یا خرد، میزان سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فناوری، توسعه خدمات دیجیتال، ترکیب درآمدها وحتی نحوه ثبت برخی هزینه‌ها، همگی می‌توانند این نسبت را تحت تأثیر قرار دهند.

به همین دلیل، تحلیلگران معمولاً این شاخص را در کنار سایر متغیرهای مالی از جمله سود خالص، کیفیت درآمدها، هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول، نسبت کفایت سرمایه و بازده دارایی‌ها بررسی می‌کنند.

نکته دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، ماهیت صورت‌های مالی مورد بررسی است.

تمامی ارقام این گزارش بر اساس صورت‌های مالی حسابرسی‌نشده سال ۱۴۰۴ استخراج شده‌اند و ممکن است پس از پایان فرآیند حسابرسی، بخشی از اقلام مالی اصلاح یا تجدید ارائه شود.

از این رو، یافته‌های این گزارش تصویری ازوضعیت فعلی بانک‌ها بر مبنای اطلاعات منتشرشده در سامانه کدال است و نباید جایگزین تحلیل جامع عملکرد مالی بانک‌ها تلقی شود.